Dzieci mogą sprzedawać lemoniadę. Sanepid przypomina ważne zasady

Sprzedaż lemoniady, świeżych owoców czy domowych wypieków przez dzieci jest częstym elementem festynów, pikników, wydarzeń charytatywnych i sąsiedzkich inicjatyw. Jeśli ma charakter jednorazowy lub okazjonalny, nie wymaga rejestracji działalności ani zatwierdzenia przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Nie oznacza to jednak, że można zrezygnować z zasad bezpieczeństwa. Produkty przeznaczone do sprzedaży powinny być przygotowane i przechowywane w sposób ograniczający ryzyko zanieczyszczenia oraz zatrucia pokarmowego. Dzieci zawsze powinny działać pod opieką osoby dorosłej — zarówno podczas przygotowywania żywności, jak i prowadzenia stoiska.

Najpierw dokładne mycie rąk

Osoby przygotowujące i podające żywność powinny umyć ręce wodą z mydłem przed rozpoczęciem pracy, a następnie po każdej przerwie, skorzystaniu z toalety, dotykaniu telefonu, pieniędzy lub odpadów.

Do przygotowywania i wydawania produktów trzeba używać czystych naczyń oraz przyborów. Należy także unikać bezpośredniego dotykania gotowej do spożycia żywności. Pomocne są szczypce, łopatki albo jednorazowe rękawiczki, pod warunkiem że są regularnie zmieniane. Samo założenie rękawiczek nie zastępuje mycia rąk. Brudne rękawiczki mogą przenosić drobnoustroje dokładnie tak samo jak dłonie.

Osoba chora nie powinna przygotowywać jedzenia

GIS podkreśla, że żywności nie powinny przygotowywać ani sprzedawać osoby z objawami chorobowymi. Dotyczy to szczególnie gorączki, biegunki, wymiotów, infekcji, nasilonego kaszlu czy zmian skórnych na dłoniach. Drobnoustroje mogą łatwo przedostać się na naczynia, produkty i ręce klientów.

Lemoniada tylko z bezpiecznej wody

Do przygotowania lemoniady należy używać wyłącznie wody zdatnej do picia. Owoce, zioła i inne dodatki trzeba dokładnie umyć. Także lód powinien powstać z czystej wody pitnej. Gotową lemoniadę najlepiej przechowywać w zamkniętych dzbankach lub pojemnikach, które chronią napój przed kurzem, owadami i przypadkowym kontaktem z dłońmi. Naczynia powinny stać w cieniu lub chłodnym miejscu. Napój warto przygotowywać w niewielkich porcjach i sprzedawać na bieżąco. Długie przechowywanie w wysokiej temperaturze zwiększa ryzyko namnażania się drobnoustrojów.

Owoce – świeże i czyste

Na stoisko powinny trafiać wyłącznie świeże owoce, bez śladów pleśni, gnicia, nadpsucia czy znacznych uszkodzeń. Należy przechowywać je w czystych pojemnikach i chronić przed kurzem oraz owadami. Nie powinno się oferować owoców pochodzących z miejsc narażonych na zanieczyszczenia, zwłaszcza zbieranych bezpośrednio przy ruchliwych drogach.

Jeżeli owoce są krojone, wymagają jeszcze większej ostrożności. Po przecięciu szybciej się psują i powinny być chronione przed ciepłem oraz dotykaniem przez klientów.

Z ciastami z kremem szczególnie uważać

Domowe wypieki powinny być przygotowane ze świeżych składników i zabezpieczone przed kurzem, owadami oraz bezpośrednim dotykaniem. Porcje najlepiej nakładać przy użyciu łopatki lub szczypiec.

Największego ryzyka nie stwarzają zwykle suche ciastka, lecz produkty wymagające chłodzenia, takie jak ciasta z kremem, desery mleczne czy wypieki z delikatnymi masami. Bez lodówki lub chłodziarki mogą szybko stracić bezpieczeństwo mikrobiologiczne.

GIS zaleca unikanie kremów zawierających surowe jaja oraz składników, które muszą być stale przechowywane w niskiej temperaturze. Jeżeli nie można zapewnić ciągłego chłodzenia, lepiej wybrać prostsze i trwalsze wypieki.

Informowanie o alergenach

Domowe ciasto może zawierać składniki wywołujące silną reakcję alergiczną. Dlatego warto przygotować prostą informację o składzie produktów, zwłaszcza o obecności:

• mleka,
• jaj,
• glutenu,
• orzechów,
• soi,
• sezamu.

Nie wystarczy powiedzieć, że ciasto jest „zwykłe” albo „domowe”. Dla osoby z alergią nawet niewielka ilość danego składnika może stanowić zagrożenie.

Trzeba również uważać na zanieczyszczenie krzyżowe. Jeśli tym samym nożem krojono ciasto z orzechami i bez orzechów, ten drugi wypiek nie powinien być przedstawiany jako bezpieczny dla alergika.

Pieniądze z dala od żywności

Gotówka i monety przechodzą przez wiele rąk i mogą być zabrudzone. Dlatego przyjmowanie pieniędzy powinno odbywać się w innym miejscu niż porcjowanie oraz wydawanie produktów. Najlepiej, jeśli jedna osoba obsługuje płatności, a druga żywność. Gdy nie jest to możliwe, po kontakcie z pieniędzmi trzeba umyć lub zdezynfekować ręce przed ponownym dotknięciem naczyń i produktów. Stanowisko powinno być również wyposażone w pojemnik na odpady, dostęp do wody pitnej oraz środek do dezynfekcji rąk.

Stoisko nie przy ruchliwej ulicy

Miejsce sprzedaży powinno być czyste, bezpieczne i osłonięte przed intensywnym słońcem. Nie należy ustawiać stoiska przy ruchliwej drodze, śmietniku, zapylonym placu ani w miejscu, gdzie żywność może być narażona na spaliny lub inne zanieczyszczenia. Produkty warto trzymać na podwyższeniu, a nie bezpośrednio na ziemi. Powinny być przykryte lub umieszczone w zamykanych pojemnikach.

Nadmierne nasłonecznienie jest problemem nie tylko dla sprzedających dzieci, ale również dla żywności. Wysoka temperatura przyspiesza psucie się produktów i zwiększa ryzyko zatrucia.

Kiedy potrzebna jest już rejestracja?

Zalecenia dotyczą sprzedaży jednorazowej lub okazjonalnej – np. podczas szkolnego festynu, pikniku czy pojedynczej sąsiedzkiej akcji. Jeżeli działalność staje się regularna, zorganizowana, ciągła albo ma charakter profesjonalny, zastosowanie mogą mieć przepisy prawa żywnościowego dotyczące produkcji i sprzedaży żywności. W takiej sytuacji mogą być potrzebne rejestracja, zatwierdzenie działalności i nadzór właściwych organów.

Proste zasady wystarczą, by ograniczyć ryzyko

Dziecięce stoisko z lemoniadą czy ciastem może być dobrą lekcją samodzielności, przedsiębiorczości i działania na rzecz innych. Nie powinno jednak odbywać się bez kontroli dorosłych. Najważniejsze są świeże składniki, czyste ręce i naczynia, bezpieczna woda, ochrona przed słońcem i owadami oraz właściwe przechowywanie produktów.