AED – sprzęt, który może uratować życie. Używanie nie jest trudne

Automatyczny defibrylator zewnętrzny (ang. Automated External Defibrillator – AED) to specjalistyczne, skomputeryzowane urządzenie, które za pomocą poleceń głosowych i wizualnych prowadzi osoby przez procedurę bezpiecznej defibrylacji w zatrzymaniu krążenia. To sprawia, że AED może być wykorzystany nie tylko przez wyspecjalizowanych ratowników. Uratować życie może każdy, kto nie będzie się bał skorzystać z urządzenia.

AED ratuje życie

Defibrylatory może znaleźć w wielu miejscach i punktach publicznych. Na stacjach metra, dworcach, przy przystankach, deptakach, restauracjach, a także w przychodniach, centrach handlowych czy rozmaitych urzędach.

Defibrylator serca stosowany jest najczęściej w przypadku ratowania życia lub zdrowia osób, u których doszło do nagłego zatrzymania krążenia (NZK). Jak brzmi oficjalna definicja, działanie defibrylatora, czyli defibrylacja polega na przejściu przez mięsień sercowy prądu elektrycznego o energii wystarczającej do wywołania depolaryzacji komórek mięśnia sercowego i przerwania chaotycznych pobudzeń spoza węzła zatokowego.

Szacuje się, że w Polsce NZK dotyka kilkadziesiąt tysięcy osób rocznie, przeżywa jedynie niewielka część. Jak wynika z danych Grupy American Heart of Poland, każdego dnia w Polsce aż 90 osób traci życie z powodu nagłego zatrzymania krążenia.

"Nagłe zatrzymanie krążenia to ustanie lub znaczne upośledzenie mechanicznej czynności serca, co przekłada się na utratę przytomności, najczęściej z zatrzymaniem oddechu oraz brakiem wyczuwalnego pulsu. W przypadku braku podjęcia prawidłowych czynności resuscytacyjnych, nieodwracalne zmiany w mózgu zazwyczaj zaczynają się już po 3 minutach od nagłego zatrzymania krążenia, a śmierć następuje dosłownie kilka minut później" – mówił kardiolog z Grupy American Heart of Poland dr hab. n. med. Adam Janas.

Poprowadzi za rękę

Defibrylatory dostępne w miejscach publicznych to nowoczesne i niezawodne urządzenia. Po włączeniu same udzielają wskazówek dotyczących kolejnych czynności wymaganych do przeprowadzenia analizy rytmu serca i defibrylacji. Dzięki systemom analizy krzywej elektrokardiograficznej defibrylator potrafi rozpoznać zaburzenia rytmu serca, które prowadzą do zatrzymania krążenia, a gdy je wykryje – przygotować się do dostarczenia odpowiedniej energii.

W przypadku modeli półautomatycznych urządzenie informuje komunikatem głosowym o zalecanej defibrylacji, a operator inicjuje ją poprzez naciśnięcie odpowiedniego przycisku. Modele automatyczne po wykryciu zaburzeń rytmu samodzielnie dostarczają energię i dlatego nie mają przycisku defibrylacji.

Ważnym elementem każdego AED jest zestaw jednorazowych samoprzylepnych elektrod, które po naklejeniu na klatkę piersiową pacjenta monitorują rytm serca i dostarczają energię elektryczną.

Jak korzystać z defibrylatora?

Zanim rozpoczniemy resuscytację, upewnijmy się, że zarówno osoba wykonująca resuscytację, jak i poszkodowana, a także świadkowie zdarzenia, są bezpieczni.

Następnie wykonujmy całą operację krok po kroku wg wskazówek Komend Głównej Państwowej Straży Pożarnej:

• Urządzenie kładziemy przy poszkodowanym i uruchamiamy, naciskając przycisk „włącz”. Od tego momentu AED za pomocą komunikatów głosowych (np. „Przyklej elektrody do gołej klatki piersiowej”, "Zalecana defibrylacja – odsuń się!") będzie instruował operatora o kolejnych czynnościach, które należy wykonać, aby prawidłowo wykonać procedurę defibrylacji.
• W pierwszej kolejności odsłaniamy klatkę piersiową poszkodowanego, a jeśli jest to konieczne – rozcinamy ubranie nożyczkami.
• Otwieramy opakowanie elektrod i wyciągamy je. Na każdej elektrodzie znajduje się rysunek pokazujący, jak prawidłowo umieścić je na klatce piersiowej pacjenta.
• Po odklejeniu elektrody od plastikowej podkładki naklejamy ją lepką stroną z prawej strony mostka, poniżej obojczyka, a drugą umieszczamy w linii pachowej środkowej, bocznie od lewej brodawki sutkowej – jest to tzw. układ przednio-boczny.
• Naklejanie elektrody rozpoczynamy od jednego końca, mocno dociskając ją do klatki piersiowej, aż będzie całkowicie przylegała do ciała pacjenta. Metoda ta zapobiega powstawaniu pod elektrodą pęcherzy powietrznych, które zwiększają ryzyko oparzeń skóry i zmniejszają skuteczność defibrylacji.
• Jeśli z jakichś powodów elektrody nie będą przylegały do powierzchni ciała pacjenta, defibrylator wyda komunikat głosowy, aby je sprawdzić.
• Jeśli procedura została wykonana prawidłowo, urządzenie automatycznie rozpocznie analizę rytmu serca i wyemituje ostrzeżenie, aby nie dotykać pacjenta. W tym czasie należy przerwać uciskanie klatki piersiowej i zadbać, aby nikt nie miał kontaktu z poszkodowanym, gdyż może to spowodować zakłócenia, uniemożliwiające przeprowadzenie dokładnej analizy.
• AED poleci wcisnąć przycisk defibrylacji. Zostanie on odblokowany i zacznie migać pomarańczowym światłem. W przypadku modeli całkowicie automatycznych wyładowanie zostanie wyzwolone samoistnie.
• Po tym etapie urządzenie poinformuje o dostarczeniu energii i wyda instrukcję (np. "rozpocznij uciskanie klatki piersiowej").
• Nie wyłączaj sprzętu, urządzenie co 2 minuty samo sprawdzi, czy potrzebne jest kolejne wyładowanie i powie co dalej robić.