Wyniki tych badań mają mogą zmieniać praktykę kliniczną. Prof. Kępka: Rozwijamy polską kardiologię

Panie Profesorze, Narodowy Instytut Kardiologii (NIKard) jest dziś jednym z najważniejszych ośrodków kardiologicznych w kraju. Jaką rolę w budowaniu tej pozycji odgrywają badania kliniczne?

Prof. Cezary Kępka, zastępca dyrektora ds. nauki w Narodowym Instytucie Kardiologii: Badania kliniczne są jednym z fundamentów rozwoju Instytutu, gdyż pozwalają nam łączyć działalność naukową z codzienną praktyką kliniczną, wpływając realnie na jakość leczenia pacjentów. Jak powszechnie wiadomo, współczesna kardiologia musi opierać się na dowodach naukowych, zweryfikowanych danych i innowacyjnych projektach. Bez medycyny opartej na faktach (ang. evidence-based medicine) nie ma mowy o postępie w nauce i skutecznym leczeniu pacjentów. Dzięki realizacji wysokiej jakości projektów jesteśmy postrzegani jako nowoczesny ośrodek tak przez pacjentów, jak również przez inne instytucje badawcze.

NIKard posiada kategorię naukową A+. Co to oznacza w praktyce?

Kategoria naukowa A+ uzyskana w dwóch ostatnich ewaluacjach to najwyższa ocena przyznawana jednostkom naukowym w Polsce. Jest potwierdzeniem najwyższej jakości prowadzonych badań, bardzo dobrego dorobku publikacyjnego naszych naukowców oraz realnego wpływu naszych badań na rozwój nauki i medycyny. W praktyce oznacza to większą konkurencyjność w pozyskiwaniu grantów, możliwość realizacji najbardziej ambitnych projektów badawczych oraz silną pozycję w międzynarodowych konsorcjach naukowych. Dla pacjentów to wyraźny sygnał, że trafiając do nas, trafiają do ośrodka, który leczy w oparciu o najwyższe standardy i najnowszą wiedzę medyczną.

Rozwój nauki, obok działalności klinicznej, jest głównym filarem działalności NIKard. Mamy dużą przyjemność pracy z grupą naukowców o najwyższych kompetencjach, niezwykle sprawnie łączących olbrzymie doświadczenie kliniczne z wyróżniającym się dorobkiem naukowym. Wiele osób pracjących w Instytucie opiekuje się pacjentami z unikalnymi schorzeniami, które niestety często związane są z poważnym rokowaniem.

Stąd dostęp do nowoczesnych terapii oraz możliwość udziału tych pacjentów w badaniach klinicznych jest dla nich szansą na poprawę jakości i długości życia.

Jaką rolę w rozwoju nauki odrywa Centrum Wsparcia Badań Klinicznych NIKard?

Centrum jest stosunkowo nową jednostką, która powstała z myślą o profesjonalnym i systemowym wsparciu badań klinicznych. Skala i złożoność współczesnych projektów wymagają wyspecjalizowanej infrastruktury, doświadczonego personelu oraz precyzyjnych procedur. Badania kliniczne w Instytucie realizowane są od wielu lat, ale dopiero CWBK pozwoliło na uporządkowanie struktury i procesów oraz przeze wszystkim na stworzenie komfortowej i przyjaznej przestrzeni dla pacjentów – z nowoczesnymi gabinetami, nadzorowaną przestrzenią wspólną i pokojem relaksacyjnym. Nie bez znaczenia jest również stworzenie przestrzeni administracyjnej dla monitorów badań klinicznych oraz osób profesjonalnie zarządzających projektami. Dziś Centrum wspiera realizację badań klinicznych i eksperymentów na każdym etapie – od koncepcji projektu i wsparcie metodologiczne, przez rekrutację pacjentów, po analizę, monitorowanie i raportowanie wyników. Naszym celem było odciążenie zespołu merytorycznego z wszelkich czynności administracyjnych i legislacyjnych, co umożliwiło badaczom skupienie się na opiece nad pacjentami.

A jak w tym wszystkim widzi Pan rolę Agencji Badań Medycznych?

Rola Agencji Badań Medycznych była i nadal jest absolutnie kluczowa. Finansowanie z ABM umożliwiło stworzenie i rozwój CWBK oraz zdecydowanie wsparło realizację niekomercyjnych badań klinicznych i eksperymentów, czyli badań, które często dotyczą obszarów o ogromnym znaczeniu społecznym, ale mniejszym potencjale komercyjnym. To dzięki temu wsparciu możemy prowadzić projekty odpowiadające na realne potrzeby pacjentów i systemu ochrony zdrowia. Większość z tych badań nigdy nie byłaby w zakresie zainteresowań jednostek komercyjnych.

To w takim razie konkretnie – jakie to projekty?

Przykładów oczywiście jest wiele. Jednym z nich jest choćby EMPA HCM, badanie dotyczące pacjentów z kardiomiopatią przerostową, chorobą rzadką i genetycznie uwarunkowaną. Uczestnictwo w badaniu daje pacjentom dostęp do nowoczesnych terapii i pogłębionej opieki specjalistycznej. Z kolei Optimal HT koncentruje się na pacjentach z opornym nadciśnieniem tętniczym. Jego celem jest optymalizacja leczenia i ograniczenie ryzyka powikłań, takich jak zawał serca czy udar mózgu. Na tym jednak nie koniec. Dość nowatorskim i ciekawym przykładem jest badanie ADRENALINE. Jako pierwsze na świecie analizuje ono wpływ stresu osoby operującej na przebieg i skuteczność złożonych zabiegów kardiologii interwencyjnej. To pokazuje, że bezpieczeństwo pacjenta zależy nie tylko od technologii, ale także od organizacji pracy i czynników ludzkich. Z kolei projekt CASCADES poszerza naszą wiedzę o mechanizmach rozwoju miażdżycy u chorych ze stanem przedcukrzycowym i może przełożyć się na nowe „ścieżki diagnozy i leczenia”, czyli algorytmy diagnostyczno-terapeutyczne. Intensywnie pracujemy również nad tzw. kalkulatorem niewydolności serca – narzędziem wspierającym lekarzy w ocenie ryzyka i planowania terapii w sposób bardziej spersonalizowany.

A badania związane z procedurami zabiegowymi?

W tym obszarze prowadzimy badanie STOP-CLOT, w którym analizujemy optymalne schematy leczenia przeciwkrzepliwego u pacjentów po zabiegach strukturalnych, takich jak zamknięcie uszka lewego przedsionka. Spodziewamy się, że wyniki tego typu badań mają bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo pacjentów i mogą zmieniać codzienną praktykę kliniczną w skali całego kraju.

Jakie są zatem dalsze plany rozwoju CWBK NIKard?

Chcemy konsekwentnie rozwijać badania kliniczne, wzmacniać zespoły i infrastrukturę oraz umacniać pozycję tej jednostki jako jednego z liderów badań klinicznych w kardiologii – w Polsce i w Europie, co zresztą wpisuje się w cele strategiczne rozwoju polskiego potencjału naukowego. Naszym nadrzędnym celem pozostaje pacjent i poprawa jakości jego leczenia. Obecnie Centrum zatrudnia pełne spektrum personelu profesjonalnie opiekującego się badaniami klinicznymi na każdych ich etapie. Dalszy rozwój oznacza dla nas przede wszystkim wzmacnianie zespołu – zarówno poprzez jego rozbudowę, jak i uzupełnianie kompetencji. Kluczowe jest również zapewnienie przez nasz zespół pełnego nadzoru nad realizacją oraz monitorowaniem badań. Szczególną wagę przykładamy do tego, aby każdy pacjent włączony do badania klinicznego był w pełni świadomy udziału oraz miał zagwarantowany najwyższy poziom bezpieczeństwa.

CWBK NIKard – centrum badań klinicznych na najwyższym poziomie

Centrum Wsparcia Badań Klinicznych NIKard (CWBK NIKard) to wyspecjalizowana jednostka Narodowego Instytutu Kardiologii, powołana do kompleksowego wspierania badań klinicznych w obszarze chorób układu krążenia. Powstało i rozwija się dzięki finansowaniu Agencji Badań Medycznych, której wsparcie umożliwiło budowę nowoczesnej infrastruktury, zatrudnienie wyspecjalizowanych zespołów oraz realizację niekomercyjnych badań klinicznych o wysokiej wartości społecznej. Wspiera badania na wszystkich etapach ich realizacji – od projektowania i przygotowania dokumentacji, przez rekrutację pacjentów i koordynację badań, po analizę danych i raportowanie wyników – zgodnie z najwyższymi standardami jakości, etyki i bezpieczeństwa pacjenta.

Obecnie w CWBK NIKard realizowanych jest kilkadziesiąt projektów badawczych, zarówno komercyjnych, jak i niekomercyjnych, obejmujących m.in. kardiomiopatie, niewydolność serca, nadciśnienie tętnicze, nowoczesne terapie zabiegowe oraz innowacyjne narzędzia cyfrowe. Dzięki połączeniu zaplecza klinicznego Narodowego Instytutu Kardiologii, kategorii naukowej A+ oraz doświadczenia w prowadzeniu badań klinicznych, CWBK NIKard jest jednym z najważniejszych ośrodków badań klinicznych w kardiologii w Polsce i coraz silniejszym partnerem w projektach międzynarodowych.

Materiał informacyjny powstał w ramach projektu: „CWBK NIKard – integracja i wzmocnienie potencjału naukowo-badawczego” nr wniosku KPOD.07.07-IW.07-0327/24, finansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności.