Polacy boją się chorób, ale wciąż za rzadko się badają. Dzień Zdrowia z Wprost

„Nowoczesna profilaktyka – nowoczesne leczenie” – pod takim hasłem odbył się Dzień Zdrowia z Wprost. Konferencja została podzielona na trzy panele: o profilaktyce i diagnostyce, chorobach, o których mówi się za mało – społecznych, przewlekłych oraz – o nowoczesnym leczeniu w Polsce.

Polacy boją się poważnych chorób, ale za rzadko wykonują badania profilaktyczne. Tymczasem w wielu przypadkach to właśnie czas decyduje o rokowaniu.

Mamy narzędzia, ale pacjenci z nich nie korzystają

Pierwszy panel, „Profilaktyka i diagnostyka 2026: Wyprzedzić chorobę”, dotyczył jednego z największych wyzwań systemu ochrony zdrowia. Eksperci rozmawiali o badaniach przesiewowych, nowych narzędziach cyfrowych, szczepieniach i edukacji zdrowotnej.

Problem jest poważny. W Polsce zgłaszalność na mammografię jest wciąż znacznie niższa niż oczekiwane ok. 70 proc. W przypadku cytologii oficjalne dane z programu profilaktycznego są jeszcze słabsze. Również kolonoskopia, choć umożliwia wykrywanie i usuwanie zmian przedrakowych, nadal jest wykonywana zbyt rzadko.

Podczas debaty podkreślano, że nie wystarczy „mieć program”. Trzeba jeszcze umieć skutecznie zaprosić pacjenta, przekonać go i ułatwić mu udział w badaniu.

Zaproszenia, SMS-y, IKP. Profilaktyka musi przyjść do pacjenta

Eksperci wskazywali, że przyszłością profilaktyki są spersonalizowane zaproszenia na badania – najlepiej z konkretnym terminem, miejscem i prostą instrukcją, co pacjent ma zrobić.

Dużo mówiono o roli Internetowego Konta Pacjenta, powiadomień push i SMS-ów. To właśnie takie narzędzia mogą zwiększać udział w badaniach przesiewowych i szczepieniach, zwłaszcza jeśli komunikat będzie prosty, konkretny i dopasowany do osoby.

W dyskusji zwracano uwagę, że pacjent nie powinien sam „szukać” profilaktyki. System powinien mu ją podpowiadać.

Dużo uwagi poświęcono chorobom układu krążenia.

– 37 proc. Polaków umiera z ich powodu

– podkreślił prof. Piotr Dobrowolski. Nowym narzędziem ma być rozwijana aplikacja:

– "Dziesiątka dla serca" zmieni się w Dziesiątkę dla zdrowia”.

Edukacja zdrowotna i walka z fake newsami

Ważnym wątkiem była edukacja. Eksperci podkreślali, że nawyk dbania o zdrowie trzeba budować od najmłodszych lat, dlatego edukacja zdrowotna w szkołach może mieć ogromne znaczenie.

Jednocześnie coraz większym problemem są fake newsy medyczne.

– Fake newsy rozprzestrzeniają się szybciej niż wirusy

– mówił Krzysztof Kępiński z GSK.

Fałszywe informacje o mammografii, szczepieniach czy leczeniu nowotworów mogą realnie szkodzić pacjentom. Nie chodzi tylko o błędne przekonania, ale o decyzje, które opóźniają diagnostykę albo prowadzą do rezygnacji z terapii.

Choroby, o których mówi się za mało

Drugi panel poświęcono chorobom często pomijanym w debacie publicznej – społecznym przewlekłym problemom zdrowotnym, w tym chorobom autoimmunologicznym, reumatycznym i astmie.

To obszar, w którym pacjenci często przez lata szukają diagnozy, odwiedzają kolejnych specjalistów i słyszą, że „wyniki są dobre”, choć objawy realnie ograniczają codzienne życie. W takich chorobach szczególnie ważne są czujność lekarzy, szybka diagnostyka i dostęp do leczenia, które pozwala utrzymać aktywność zawodową i społeczną.

Nowoczesne leczenie w Polsce

Trzeci panel dotyczył nowoczesnego leczenia w onkologii, hematoonkologii i chorobach rzadkich. To dziedziny, w których w ostatnich latach dokonał się ogromny postęp, ale dostęp do terapii nadal pozostaje jednym z najważniejszych tematów systemowych.

Eksperci rozmawiali o tym, jak skracać ścieżkę pacjenta, jak szybciej wdrażać innowacyjne terapie i jak lepiej organizować opiekę. Nowoczesne leczenie to nie tylko lek. To także diagnostyka molekularna, koordynacja, kwalifikacja do terapii i monitorowanie efektów.

Nie tylko badania. Styl życia też jest profilaktyką

Podczas konferencji przypominano, że profilaktyka to nie wyłącznie mammografia, cytologia czy kolonoskopia. To także codzienne decyzje: aktywność fizyczna, zdrowe odżywianie, sen, unikanie używek, szczepienia i kontrola podstawowych parametrów zdrowotnych.

W Polsce choroby układu krążenia nadal są główną przyczyną zgonów, a wiele czynników ryzyka można ograniczyć, zanim pacjent trafi do gabinetu z zaawansowaną chorobą.

Najważniejszy wniosek: wyprzedzić chorobę

Dzień Zdrowia z Wprost pokazał, że Polska ma coraz więcej narzędzi: programy profilaktyczne, IKP, szczepienia w aptekach, Narodowy Portal Onkologiczny, program Moje Zdrowie i rozwijające się możliwości nowoczesnego leczenia. Największym wyzwaniem pozostaje jednak to, by pacjent z tych narzędzi skorzystał. Nowoczesna medycyna działa bowiem najlepiej wtedy, gdy chorobę udaje się wyprzedzić – zanim pojawią się objawy, powikłania i dramatycznie trudniejsze leczenie.

– Trzeba zrobić wszystko, żeby ludzie chcieli korzystać z badań i przestali się bać

– podkreślił dr n. med. Janusz Meder.