„Miażdżyca rodzi się w dzieciństwie”. Startuje pierwsze takie badanie dzieci w Polsce

– Już u dzieci zdarzają się choroby kardiologiczne, mieliśmy nawet przypadek udaru mózgu u kilkuletniej dziewczynki, stąd ogromna potrzeba zaopiekowania się dziećmi. Choroby kardiologiczne są pierwszą przyczyną zgonów w Polsce, mamy prawie dwa razy wyższą umieralność z powodu choroby niedokrwiennej serca. Takie czynniki ryzyka chorób kardiologicznych, jak nadwaga, otyłość, nieprawidłowa dieta, zbyt krótki sen, brak aktywności fizycznej występują już u małych dzieci.

Nadciśnienie tętnicze leczone farmakologiczne zdarza się już u nastolatków, dlatego musimy mówić o profilaktyce, o zdrowiu dzieci, osób młodych – zaznaczała wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka, podczas konferencji w Ministerstwie Zdrowia, inaugurującej program WOBASZ dla dzieci.

WOBASZ dla dzieci: trzy ministerstwa zaangażowane w program

Program jest skierowany do dzieci od 7 do 18 lat. Badaniem zostanie objętych 3,5 tys. dzieci ze 180 szkół z całej Polski: dzieci do programu zostaną wylosowane. Oczywiście, do udziału w programie potrzebna będzie zgoda rodziców.

– W szkole, jak w soczewce, doskonale widzimy, jak skupiają się pozytywne i negatywne zjawiska zdrowotne. Są dzieci w wieku wczesnoszkolnym, które mierzą się z problemem nadwagi i otyłości, z kolei później widzimy problemy związane z zaburzeniami odżywiania – zaznaczała wiceminister edukacji Paulina Piechna-Więckiewicz.

– Cieszę się, że od września wchodzi do szkół obowiązkowa edukacja zdrowotna. Uczymy dzieci, obalamy mity, uodparniamy dzieci na dezinformację medyczną, która dziś może nawet zabić. Słyszymy, że stan zdrowia dzieci dziś jest tak zły, że następne pokolenia będą żyły krócej niż ich rodzice. Dlatego to jest ostatni sygnał na podjęcie działań – zaznaczała wiceminister edukacji.

W program WOBASZ dla dzieci są zaangażowane trzy ministerstwa: zdrowia, edukacji i sportu.

– Jako społeczeństwo „zatrzymaliśmy się”, jesteśmy w bezruchu. Tylko 20 proc dzieci spełnia normy WHO w zakresie aktywności fizycznej: 1 godzina dziennie. 25 proc. dzieci ma nadwagę i otyłość. 95 proc. dzieci nie ma podstawowych kompetencji ruchowych.

Dzisiejsza młodzież – w stosunku do młodzieży z lat 70., 80., 80. ubiegłego wieku czy nawet roku 2000 – jest wyższa, cięższa, mniej wydolna ruchowo. Ma gorszą wydolność krążeniowo-oddechową. Jeśli tego nie zmienimy, to faktycznie dzieci będą żyły krócej niż ich rodzice – zaznaczał Paweł Borys, wiceminister sportu.

– Chcemy, by dzieci były aktywne, musimy zmienić ich nawyki – dodawał.

Miażdżyca: choroba, która zaczyna się w dzieciństwie

Badanie WOBASZ u dzieci jest naturalną konsekwencją badań WOBASZ przeprowadzanych u dorosłych (obecnie została zakończona już trzecia edycja tego badania).

– To jedno z największych badań europejskich, za dwa miesiące będziemy mieć pełne wyniki stanu zdrowia dorosłych Polaków. Miażdżyca to jednak choroba pediatryczna, która zaczyna się już u dzieci, a ma swoje konsekwencje kliniczne u osób dorosłych. Dlatego tak ważne jest to, by zobaczyć, jakie czynniki ryzyka występują u dzieci – mówił prof. Piotr Dobrowolski, pełnomocnik Ministra Zdrowia do spraw Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia na lata 2022-2032, który wraz z prof. Aleksandrem Prejbiszem, kierownikiem Centrum Prewencji i Epidemiologii Chorób Układu Krążenia Narodowego Instytutu Kardiologii w Warszawie, koordynuje badania WOBASZ.

– To będzie dopełnienie badania WOBASZ dla dorosłych – potwierdza prof. Janina Stępińska, dyrektor Narodowego Instytutu Kardiologii.

Czas „wstać z kanapy”

– Już w okresie prenatalnym jesteśmy kształtowani, a w okresie dzieciństwa powstają pierwsze blaszki miażdżycowe. Już w dzieciństwie pojawiają się modyfikowalne czynniki ryzyka, takie jak dyslipidemia, otyłość, niezdrowe żywienie, brak aktywności fizycznej. Chcemy poznać częstość występowania tych czynników ryzyka, stąd pomysł na pierwsze tak duże badania epidemiologiczne skierowane do dzieci i młodzieży. Gdy poznamy czynniki ryzyka, możemy je modyfikować – zaznaczał prof. Dobrowolski.

Tak dużych badań epidemiologicznych u dzieci nigdy jeszcze w Polsce nie było, jednak już wcześniejsze badania wykonywane na mniejszą skalę, pokazywały, że zdrowie dzieci w Polsce nie wygląda dobrze. – Badania prof. Fijałkowskiej u dzieci w wieku 7-9 lat pokazały, że nawet w ciągu tych 3 lata spada aktywność fizyczna dzieci, rośnie ciśnienie tętnicze. Dzięki wynikom badań możemy projektować interwencje, które to zmienią. Np. okazuje się, że aktywność fizyczna nastolatków spada aż o 64 proc. w okresie zimowym, szczególnie u młodych kobiet. Dlatego trzeba myśleć, jak to zmienić, nie tylko np. budować „orliki”, ale też np. minister sportu może pomyśleć o budowie basenów – mówił prof. Dobrowolski.

– Badając dzieci i młodzież od 7. Do 18. roku życia zobaczymy, jak rozkładają się czynniki ryzyka, jak one się zmieniają; już dziś widzimy, że np. otyłość jest częstsza jest u 7-8-latków niż u 18-latków. Warto kształtować zdrowe nawyki już od dzieciństwa. Musimy pokazać, że trzeba wstać z kanapy, bo to właśnie od nawyków z okresu dzieciństwa zależy nasza jakość życia w 80-90. roku życia – mówił prof. Aleksander Prejbisz.

Badanie WOBASZ dla dzieci

Badaniem zostanie objętych 3523 dzieci, dobranych losowo, ze 107 szkół podstawowych i 81 szkół średnich. Szkoły muszą wyrazić zgodę na udział w badaniu, również rodzice będą proszeni o zgodę na udział dziecka w badaniach. Na Mazowszu już 100 proc. szkół wyraziło zgodę na udział w badaniu.

W ramach badania rodzice będą proszeni o wypełnienie ankiety dotyczącej stylu życia i żywienia dziecka, a dzieci będą miały wykonanych szereg badań, m.in. wzrostu, masy ciała, obwodu talii, ciśnienia tętniczego, lipidogramu, poziomu glukozy, markerów stanu zapalnego i funkcji nerek.