Młodzi lekarze kontra medyczne fake newsy. Onkologia to dziś także walka z dezinformacją

W onkologii fałszywa informacja nie jest tylko internetową plotką. Może sprawić, że pacjent zrezygnuje z leczenia, opóźni diagnostykę albo uwierzy w terapię, która nie ma potwierdzonej skuteczności. Dlatego temat dezinformacji medycznej będzie jednym z najważniejszych punktów jubileuszowej, piątej edycji Studenckiego Onko-Forum.

Wydarzenie odbędzie się 23–24 maja w Narodowym Instytucie Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowym Instytucie Badawczym w Warszawie. Forum tworzą młodzi ludzie zainteresowani onkologią: studenci, doktoranci i przyszli lekarze.

Fake news w onkologii może kosztować zdrowie

Organizatorzy podkreślają, że współczesna onkologia to nie tylko coraz nowocześniejsze terapie, badania kliniczne i diagnostyka molekularna. To również codzienna walka o zaufanie pacjenta do medycyny opartej na dowodach. W przypadku osób chorych na nowotwory dezinformacja może mieć szczególnie groźne skutki. Pacjent, który usłyszy diagnozę, często szuka szybkiej nadziei, prostych odpowiedzi i poczucia kontroli. Właśnie to wykorzystują osoby promujące pseudomedyczne metody, „cudowne terapie” i obietnice leczenia „bez chemii” czy „bez skutków ubocznych”.

„Dezinformacja nie jest abstrakcyjnym zjawiskiem z internetu”

Jak podkreśla dr hab. n. med. Beata Jagielska, dyrektor Narodowego Instytutu Onkologii, młodzi medycy dostrzegają nie tylko potrzebę nauki i rozwoju klinicznego, ale również realne problemy systemu ochrony zdrowia.

– Bardzo cenię to, że studenci tworzący Studenckie Onko-Forum, obok nauki, rozwoju osobistego i bardzo wymagających studiów, dostrzegają również bieżące problemy świata medycyny i systemu ochrony zdrowia. Dezinformacja medyczna nie jest abstrakcyjnym zjawiskiem z internetu – ma realny wpływ na decyzje pacjentów, na ich zaufanie do leczenia i na bezpieczeństwo terapii

– mówi dr hab. n. med. Beata Jagielska.

Zwraca też uwagę, że temat jest szczególnie ważny obecnie, gdy opinia publiczna coraz głośniej mówi o szkodliwości pseudomedycyny, a państwo szuka skuteczniejszych narzędzi ochrony pacjentów.

Radioterapia bez strachu i stereotypów

Szczególne miejsce w programie zajmie wystąpienie dr. n. med. i n. o zdr. Dominika Wawrzuty z Zakładu Radioterapii II NIO. Wykład będzie poświęcony temu, jak media i język wpływają na lęk przed radioterapią. To ważny temat, bo radioterapia pozostaje jedną z podstawowych metod leczenia nowotworów, ale bywa opisywana przez pryzmat strachu, uproszczeń i stereotypów.

– To temat ściśle związany z pytaniem, jak sposób mówienia o medycynie wpływa na emocje pacjenta, jego poczucie bezpieczeństwa i podatność na niesprawdzone przekazy. Radioterapia, mimo że pozostaje jedną z podstawowych metod leczenia nowotworów, bywa w przestrzeni publicznej przedstawiana przez pryzmat strachu, stereotypów i uproszczeń. Dlatego rozmowa o języku, mediach i rzetelnej komunikacji staje się ważnym elementem nowoczesnej onkologii

– mówi dr Wawrzuta.

„Cudowne terapie” i teorie spiskowe

Po wykładzie odbędzie się panel dyskusyjny „Cudowne terapie, teorie spiskowe i strach — skąd biorą się fake newsy w onkologii i jak z nimi walczyć?”.

W dyskusji wezmą udział eksperci kliniczni oraz osoby zawodowo zajmujące się weryfikacją informacji: prof. Jacek Jassem, lek. Paweł Wojciechowski, dr Dominika Czerniawska-Szejda z projektu „Nauka Sprawdza” oraz Aleksy Szymkiewicz ze Stowarzyszenia Demagog.

Panel ma pokazać, dlaczego pacjenci onkologiczni są szczególnie narażeni na fałszywe obietnice, jak internet wzmacnia pseudomedyczne narracje i co mogą zrobić lekarze, instytucje, edukatorzy oraz studenci, aby ograniczać wpływ medycznych mitów.

Młodzi lekarze chcą uczyć się rozmowy z pacjentem

Dla studentów medycyny temat dezinformacji nie jest już dodatkiem do nauki o chorobach. Coraz częściej staje się elementem przygotowania do realnej pracy z pacjentem.

– Jako przyszli lekarze nie możemy udawać, że dezinformacja dzieje się obok medycyny. Ona coraz częściej wchodzi do gabinetu razem z pacjentem – w postaci filmiku z internetu, wpisu w mediach społecznościowych, historii znajomego albo obietnicy terapii „bez chemii” i „bez skutków ubocznych”

– podkreśla Julia Wiktorowska, prezeska Studenckiego Onko-Forum. Jak dodaje, dla studentów to ważna lekcja odpowiedzialności.

– Musimy uczyć się nie tylko rozpoznawać fałszywe treści, ale także rozmawiać z pacjentem tak, żeby nie odbierać mu nadziei, a jednocześnie jasno pokazywać, gdzie kończy się rzetelna wiedza, a zaczyna zagrożenie

– mówi Julia Wiktorowska.

„Lex szarlatan” i ochrona pacjentów

Wątek dezinformacji wybrzmiewa szczególnie mocno w czasie prac nad przepisami określanymi jako „lex szarlatan”. Projekt ma wzmocnić możliwości reagowania na praktyki pseudomedyczne, zwłaszcza wtedy, gdy niesprawdzone metody są przedstawiane jako alternatywa dla leczenia zgodnego z aktualną wiedzą medyczną.

Dla środowiska onkologicznego to jeden z kluczowych tematów. Pacjent z diagnozą nowotworu jest szczególnie podatny na przekazy, które obiecują szybkie, bezpieczne i „naturalne” leczenie. Problem w tym, że takie obietnice mogą prowadzić do rezygnacji z terapii, opóźnienia leczenia i pogorszenia rokowania.

Onkologia przyszłości to także komunikacja

Studenckie Onko-Forum 2026 ma pokazać, że onkologia przyszłości będzie wymagała nie tylko wiedzy klinicznej i dostępu do nowoczesnych technologii. Równie ważne będą empatia, umiejętność rozmowy, odpowiedzialna komunikacja i gotowość do prostowania fałszywych informacji.

Jubileuszowa edycja wydarzenia połączy wykłady ekspertów, sesje naukowe, prezentacje prac studentów i doktorantów, warsztaty, sesję Grand Prix oraz panel poświęcony dezinformacji w onkologii.

Studenckie Onko-Forum odbędzie się w dniach 23–24 maja w Auli im. Tadeusza Koszarowskiego Narodowego Instytutu Onkologii w Warszawie.