Kraków ponownie światowym centrum wiedzy o szpiczaku. Przed nami XIV Międzynarodowa Konferencja

Coraz większa liczba dostępnych metod leczenia szpiczaka plazmocytowego sprawia, że decyzje kliniczne stają się bardziej złożone. Właśnie dlatego potrzebujemy miejsc, w których światowej klasy eksperci mogą wspólnie analizować wyniki badań, konfrontować je z praktyką i zastanawiać się, jak przekładać naukowy postęp na rzeczywistą poprawę losu pacjentów. Takim miejscem będzie XIV Międzynarodowa Konferencja „Kompleksowa terapia dyskrazji plazmocytowych w 2026 roku.

Po raz czternasty Kraków zgromadzi lekarzy, naukowców i klinicystów zajmujących się diagnostyką oraz leczeniem szpiczaka plazmocytowego, amyloidozy AL i innych dyskrazji plazmocytowych. Główna część naukowa konferencji odbędzie się w sobotę 5 września 2026 roku w historycznej siedzibie Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego przy ulicy św. Anny 12. Organizatorami wydarzenia są Fundacja Centrum Leczenia Szpiczaka oraz Ośrodek Leczenia Dyskrazji Plazmocytowych Katedry Hematologii UJ CM.

Nie jest to kolejne spotkanie poświęcone wyłącznie omówieniu nowych leków. Od początku ideą krakowskiej konferencji było spojrzenie na dyskrazje plazmocytowe w sposób kompleksowy – od biologii nowotworu i diagnostyki, przez wybór właściwej sekwencji terapii, aż po leczenie powikłań, rehabilitację, jakość życia i długoterminową opiekę nad pacjentem.

Szpiczak nie jest bowiem jedną, jednakowo przebiegającą chorobą. To zbiór bardzo zróżnicowanych biologicznie i klinicznie sytuacji. U jednego chorego rozwija się powoli, przez wiele lat pozostając pod kontrolą. U innego od początku ma agresywny charakter, prowadzi do niewydolności nerek, zmian kostnych, anemii, infekcji lub uszkodzenia układu nerwowego. Coraz bardziej precyzyjna diagnostyka pozwala nam lepiej rozpoznawać te różnice, ale jednocześnie wymaga od lekarza coraz większej wiedzy i umiejętności podejmowania decyzji w warunkach niepewności.

Wiedza, której celem jest lepsze leczenie

Współczesna hematologia rozwija się w niezwykłym tempie. Jeszcze kilkanaście lat temu możliwości leczenia nawrotowego lub opornego szpiczaka były ograniczone. Dzisiaj dysponujemy inhibitorami proteasomu, lekami immunomodulującymi, przeciwciałami monoklonalnymi, przeciwciałami dwuswoistymi i terapiami komórkowymi CAR-T. Dzięki nim wielu pacjentów żyje znacznie dłużej, pozostaje aktywnych zawodowo i rodzinnie, podróżuje, wychowuje dzieci i wnuki oraz realizuje plany, których dawniej choroba mogła ich pozbawić.

Nie oznacza to jednak, że szpiczak stał się chorobą prostą. Im więcej mamy możliwości, tym bardziej skomplikowane stają się pytania: jaką terapię zastosować najpierw, kiedy zmienić leczenie, jak interpretować głębokość odpowiedzi, w jaki sposób leczyć pacjentów wysokiego ryzyka, jak postępować u osób starszych i kruchych oraz jak bezpiecznie wprowadzać nowoczesną immunoterapię do codziennej praktyki.

W Polsce co roku rozpoznaje się około dwóch tysięcy nowych przypadków szpiczaka plazmocytowego. Wzrost liczby chorych wynika zarówno ze skuteczniejszej diagnostyki, jak i z istotnego wydłużenia przeżycia pacjentów. Fundacja Centrum Leczenia Szpiczaka wskazuje, że u wielu osób chorobę można dziś traktować jako schorzenie przewlekłe, choć ze względu na jej heterogeniczność prowadzenie pacjenta wymaga specjalistycznej, aktualnej wiedzy oraz indywidualnego podejścia.

Konferencje naukowe mają w tym procesie znaczenie szczególne. Publikacja wyników badania jest początkiem, a nie końcem drogi. Trzeba jeszcze zrozumieć, których chorych wyniki te rzeczywiście dotyczą, jak zastosować je poza warunkami badania klinicznego, jak przewidywać toksyczność i jak organizować leczenie wymagające współpracy wielu specjalności.

Krakowskie spotkanie ma służyć właśnie takiej rozmowie – konkretnej, opartej na danych, ale jednocześnie zakorzenionej w rzeczywistych problemach pacjentów.

Wybitni eksperci z najważniejszych światowych ośrodków

O randze XIV Międzynarodowej Konferencji świadczy grono zaproszonych wykładowców. Do Krakowa przyjadą naukowcy i klinicyści reprezentujący między innymi Mayo Clinic, Karolinska Institutet, University Hospital of Würzburg, Icahn School of Medicine at Mount Sinai, Fred Hutchinson Cancer Center, Indiana University oraz Huntsman Cancer Institute przy University of Utah.

Profesor Gösta Gahrton z Karolinska Institutet przedstawi historię leczenia szpiczaka. Będzie to nie tylko spojrzenie w przeszłość, lecz także próba pokazania, jak kolejne etapy rozwoju hematologii – od klasycznej chemioterapii i transplantacji po terapie celowane oraz immunoterapię – zmieniły rokowanie pacjentów.

Profesor Hermann Einsele z Uniwersyteckiego Szpitala w Würzburgu omówi obecne zastosowanie komórek CAR-T w szpiczaku oraz przyszłe kierunki rozwoju tej metody. Terapie CAR-T są jednym z najbardziej spektakularnych osiągnięć współczesnej hematoonkologii, ale ich prowadzenie wymaga właściwej kwalifikacji, doświadczenia, odpowiedniej infrastruktury oraz przygotowania na możliwe powikłania.

Profesor Morie A. Gertz z Mayo Clinic podejmie niezwykle aktualny i niepozbawiony kontrowersji temat leczenia tlącego się szpiczaka wysokiego ryzyka. Granica między koniecznością wcześniejszej interwencji a ryzykiem nadmiernego leczenia pozostaje jednym z najważniejszych problemów współczesnej praktyki klinicznej.

Profesor David H. Vesole z Hackensack University Medical Center przedstawi zastosowanie przeciwciał angażujących limfocyty T w leczeniu szpiczaka. Ta grupa terapii przyniosła bardzo wysokie odsetki odpowiedzi również u chorych wcześniej wielokrotnie leczonych. Jednocześnie stawia przed lekarzami nowe wyzwania dotyczące profilaktyki infekcji, monitorowania odporności oraz długoterminowego bezpieczeństwa.

Profesor Ghulam Rehman Mohyuddin z University of Utah będzie mówił o jakości życia pacjentów w 2026 roku. To temat fundamentalny. Sukcesu terapii nie można mierzyć wyłącznie długością przeżycia wolnego od progresji. Leczenie powinno również pozwalać pacjentowi zachować możliwie dużą samodzielność, sprawność, relacje społeczne i poczucie wpływu na własne życie.

Profesor Attaya Suvannasankha z Indiana University przedstawi postępy w terapii układowej amyloidozy AL, choroby rzadkiej, wielonarządowej i wymagającej szczególnie ścisłej współpracy hematologów, kardiologów, nefrologów oraz diagnostów.

Profesor Joshua Richter z Mount Sinai omówi praktyczne aspekty immunoterapii w szpiczaku. To właśnie przełożenie wyników badań klinicznych na codzienną praktykę będzie jednym z najważniejszych motywów konferencji.

Profesor Rahul Banerjee z Fred Hutchinson Cancer Center odpowie na pytanie, jak definiować i leczyć szpiczaka wysokiego ryzyka. Profesor Larysa Sanchez z Icahn School of Medicine at Mount Sinai przedstawi natomiast swoje podejście do leczenia pacjentów kruchych. Program zamknie wykład dotyczący postępów w opiece wspomagającej i uzupełniającej nad chorymi na szpiczaka.

Każdy wykład będzie uzupełniony dyskusją. To ważne, ponieważ wartością międzynarodowego spotkania nie jest wyłącznie jednostronne przekazywanie wiedzy. Najwięcej można nauczyć się wtedy, gdy eksperci przedstawiają różne sposoby rozumienia tych samych danych, rozmawiają o przypadkach granicznych i uczciwie wskazują obszary, w których medycyna nadal nie zna jednoznacznej odpowiedzi.

Czternaście edycji konsekwentnie budowanej tradycji

Tegoroczna konferencja jest kontynuacją inicjatywy rozpoczętej w 2012 roku. Już pierwsza edycja miała służyć aktualizacji wiedzy na temat nowoczesnej diagnostyki i terapii dyskrazji plazmocytowych oraz optymalizacji leczenia zgodnie ze światowymi standardami. Kolejne spotkania konsekwentnie rozwijały tę ideę.

W 2013 roku odbyła się druga edycja, rok później trzecia, a w 2016 roku organizatorzy świętowali jubileuszową piątą konferencję. Z czasem wydarzenie przeniosło się między innymi do Międzynarodowego Centrum Kultury przy Rynku Głównym, a następnie na stałe związało się z historycznymi przestrzeniami Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Siódma edycja w 2018 roku poświęcona była wielospecjalistycznej opiece nad chorymi ze szpiczakiem, amyloidozą i gammapatiami monoklonalnymi. Wówczas podkreślano już, że patologia związana z dyskrazjami plazmocytowymi może obejmować układ krwiotwórczy, kostny, nerkowy, nerwowy i endokrynny, a skuteczne leczenie wymaga współdziałania wielu specjalistów.

W 2019 roku w konferencji uczestniczyło około 80 lekarzy z licznych polskich ośrodków hematologicznych. Program obejmował nie tylko szpiczaka i amyloidozę, lecz również chłoniaki, a wśród zaproszonych wykładowców znaleźli się eksperci zagraniczni.

Nawet pandemia nie przerwała tej tradycji. Dziewiąta konferencja w 2021 roku odbyła się w formule hybrydowej, umożliwiającej udział ekspertów i uczestników mimo obowiązujących ograniczeń.

Dziesiąta edycja w 2022 roku ponownie zgromadziła przedstawicieli wielu polskich ośrodków, a dyskusje koncentrowały się na nowoczesnej diagnostyce i leczeniu szpiczaka, amyloidozy oraz zespołu POEMS.

Wyjątkowy wymiar miała również konferencja w 2024 roku. Jednym z jej wykładowców był profesor Aaron Ciechanover, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie chemii. W programie znalazły się terapie CAR-T, amyloidoza AL, leczenie przeciwciałami przekierowującymi limfocyty T oraz metabolizm w długoterminowej opiece nad chorym.

Dorobek poprzednich edycji pokazuje, że nie jest to wydarzenie tworzone doraźnie. To konsekwentnie rozwijane forum naukowe, którego wiarygodność wynika z ciągłości, wysokiego poziomu merytorycznego oraz umiejętności łączenia międzynarodowej wiedzy z potrzebami polskiej praktyki klinicznej.

Potrójny patronat – nauka, wspólnota i odpowiedzialność

Szczególnym wyróżnieniem dla XIV edycji jest objęcie konferencji honorowymi patronatami przez Prezydenta Miasta Krakowa, Polską Akademię Umiejętności oraz kardynała Stanisława Dziwisza.

Patronat Prezydenta Miasta Krakowa podkreśla znaczenie wydarzenia dla miasta, które od stuleci buduje swoją pozycję wokół nauki, medycyny, kultury i odpowiedzialności za dobro wspólne.

Zgoda Zarządu Polskiej Akademii Umiejętności na objęcie konferencji patronatem honorowym stanowi wyraz uznania dla jej rangi naukowej. PAU należy do najważniejszych i najbardziej zasłużonych polskich instytucji skupiających wybitnych przedstawicieli nauki. Jej patronat przypomina, że medycyna kliniczna nie może rozwijać się bez rzetelnej nauki, swobodnej wymiany myśli i odwagi zadawania trudnych pytań.

Patronat kardynała Stanisława Dziwisza nadaje wydarzeniu również wymiar humanistyczny. W centrum wszystkich badań, technologii i decyzji terapeutycznych pozostaje przecież człowiek – często przestraszony, doświadczający bólu i niepewności, potrzebujący nie tylko skutecznego leczenia, ale także obecności, szacunku i nadziei.

Trzy patronaty symbolicznie łączą więc trzy przestrzenie: naukę, wspólnotę miasta oraz troskę o godność chorego. Ich obecność pokazuje, że walka z chorobą nowotworową nie jest wyłącznie zadaniem lekarza. To wspólne zobowiązanie środowiska naukowego, instytucji publicznych, organizacji społecznych i całej wspólnoty.

Kraków – miasto, w którym nauka spotyka się z historią

Nieprzypadkowo konferencja odbywa się właśnie w Krakowie. To tutaj tradycja akademicka pozostaje żywą częścią współczesności. Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego wyrosło z wielowiekowej historii najstarszej polskiej uczelni, a kolejne pokolenia krakowskich lekarzy i naukowców współtworzyły rozwój polskiej hematologii. Miejsce obrad przy ulicy św. Anny nie jest jedynie reprezentacyjną przestrzenią. Przypomina o ciągłości nauki – o tym, że współczesne terapie komórkowe, diagnostyka molekularna i zaawansowana immunoterapia wyrastają z wielowiekowej potrzeby rozumienia choroby i niesienia pomocy człowiekowi.

W programie towarzyszącym przewidziano również spotkania w szczególnych przestrzeniach Krakowa, w tym w Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego. Organizatorzy podkreślają, że atmosfera miasta, jego historia i kultura tworzą naturalne tło dla budowania międzynarodowej wspólnoty naukowej. Kraków uczy bowiem, że nowoczesność nie musi oznaczać zerwania z tradycją. Przeciwnie – największe idee często powstają tam, gdzie pamięć o przeszłości spotyka się z odpowiedzialnością za przyszłość.

Zaproszenie do wspólnej rozmowy o przyszłości

XIV Międzynarodowa Konferencja jest adresowana przede wszystkim do hematologów, internistów, onkologów, lekarzy innych specjalności uczestniczących w opiece nad pacjentami, diagnostów, badaczy, studentów medycyny oraz wszystkich osób zainteresowanych kompleksowym leczeniem dyskrazji plazmocytowych.

Warto przyjechać do Krakowa nie tylko po to, aby usłyszeć o najnowszych terapiach. Warto uczestniczyć w rozmowie o tym, jak mądrze z nich korzystać, jak nie zgubić pacjenta w gąszczu procedur, jak łączyć skuteczność leczenia z bezpieczeństwem i jakością życia. Jak wcześnie rozpoznawać powikłania. Jak prowadzić chorego starszego, kruchego albo obciążonego niewydolnością narządową. Wreszcie – jak sprawić, aby postęp naukowy nie pozostawał jedynie obietnicą, lecz możliwie szybko docierał do osób, które go potrzebują.

Nie mamy jeszcze jednej terapii, która mogłaby wyleczyć każdego chorego na szpiczaka. Mamy jednak coraz więcej skutecznych metod, coraz głębsze rozumienie biologii choroby i coraz większe możliwości indywidualizacji postępowania.

To ogromna szansa, ale także odpowiedzialność.

Dlatego spotkajmy się we wrześniu w Krakowie. Spotkajmy się, aby uczyć się od najlepszych, wymieniać doświadczenia i budować medycynę, w której wiedza naukowa, doświadczenie lekarza oraz potrzeby pacjenta pozostają nierozdzielne.

XIV Międzynarodowa Konferencja „Kompleksowa terapia dyskrazji plazmocytowych w 2026 roku” odbędzie się 5 września 2026 roku w Krakowie. Główna część naukowa rozpocznie się 5 września o godzinie 12.00 w Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego przy ul. św. Anny 12. Szczegółowy program i formularz rejestracyjny znajdują się na oficjalnej stronie konferencji https://szpiczak2026.conference.pl.

Prof. dr hab. n. med. Artur Jurczyszyn, kierownik Ośrodka Leczenia Dyskrazji Plazmocytowych Katedry Hematologii UJ CM, Prezes Fundacji Centrum Leczenia Szpiczaka