Za gorąco w pracy? PIP uruchomiła specjalną infolinię

Państwowa Inspekcja Pracy uruchomiła specjalną infolinię dotyczącą wysokich temperatur w miejscu pracy. Pod numerem 22 626-43-67 można zgłaszać nieprawidłowości związane z warunkami wykonywania obowiązków podczas upałów. Telefon jest czynny od poniedziałku do piątku w godzinach 9–15.

Obowiązujące obecnie przepisy nie określają jednej maksymalnej temperatury dla wszystkich pomieszczeń pracy, w których ciepło nie wynika z procesu technologicznego. Nie oznacza to jednak, że pracodawca może ignorować zagrożenia związane z upałem. Nadal odpowiada za ochronę zdrowia i życia zatrudnionych oraz zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.

Inspektorzy PIP mogą sprawdzać m.in. dostęp do napojów i wody do celów higienicznych, stan wentylacji, zabezpieczenie przed nadmiernym nasłonecznieniem oraz sposób organizacji pracy.

Kiedy pracodawca musi zapewnić napoje?

Pracodawca jest zobowiązany nieodpłatnie zapewnić napoje, gdy temperatura spowodowana warunkami atmosferycznymi:

na stanowisku pracy w pomieszczeniu przekracza 28°C,

podczas pracy na otwartej przestrzeni przekracza 25°C.

Napoje powinny być dostępne przez całą zmianę roboczą, w ilości zaspokajającej potrzeby pracowników. Ich rodzaj i temperatura muszą być dostosowane do warunków wykonywania pracy.

Nie wystarczy więc przekazanie jednej butelki wody na początku dnia, jeżeli rzeczywiste zapotrzebowanie pracownika jest większe. Obowiązku zapewnienia napojów nie można również zastąpić ekwiwalentem pieniężnym.

Co najmniej 90 litrów wody do celów higienicznych

Napoje przeznaczone do picia nie są jedynym obowiązkiem pracodawcy. Każdy zatrudniony powinien mieć dostęp do bieżącej wody do celów higienicznych.

Przy pracach brudzących, wykonywanych w wysokiej temperaturze albo wymagających zachowania odpowiedniej higieny procesu technologicznego należy zapewnić co najmniej 90 litrów wody dziennie na każdego pracownika.

Klimatyzacja nie może powodować wyziębienia

Przepisy nie nakładają ogólnego obowiązku instalowania klimatyzacji w każdym zakładzie pracy. Jeżeli jednak pomieszczenie jest wyposażone w system wentylacyjny lub klimatyzacyjny, urządzenia powinny być sprawne, czyste i właściwie konserwowane.

Klimatyzacja nie może powodować przeciągów ani nadmiernego wychłodzenia pomieszczeń. Strumień zimnego powietrza nie powinien być kierowany bezpośrednio na stanowisko pracy.

Okna i świetliki należy zabezpieczyć przed nadmiernym nasłonecznieniem, np. za pomocą rolet lub żaluzji. Wentylator może poprawić odczuwalny komfort, ale nie obniża temperatury powietrza, dlatego przy dużym obciążeniu cieplnym mogą być potrzebne dodatkowe rozwiązania techniczne lub organizacyjne.

Jak chronić osoby pracujące na zewnątrz?

Ocena ryzyka zawodowego przy pracy na otwartej przestrzeni powinna uwzględniać zarówno wysoką temperaturę, jak i narażenie na promieniowanie słoneczne.

W zależności od rodzaju obowiązków pracodawca powinien zapewnić odpowiednie środki ochrony, takie jak nakrycie głowy, przewiewna odzież ograniczająca ekspozycję na promieniowanie UV, okulary przeciwsłoneczne czy krem z filtrem.

Pracownik powinien mieć możliwość odpoczynku w zacienionym i zadaszonym miejscu. Pracodawca może także:

• zmniejszyć intensywność zadań,
• wprowadzić rotację między stanowiskami,
• przesunąć godziny wykonywania pracy,
• zaplanować dodatkowe przerwy,
• skrócić czas pracy.

Dodatkowe przerwy i skrócenie czasu pracy nie mogą powodować obniżenia należnego pracownikowi wynagrodzenia.

Szczególna ochrona młodocianych

Pracowników młodocianych nie wolno zatrudniać w pomieszczeniach, w których jednocześnie temperatura powietrza przekracza 30°C, a wilgotność względna jest wyższa niż 65 proc.

Odrębne wymagania obowiązują operatorów żurawi wieżowych i szybkomontujących. Temperatura w kabinie żurawia nie może być niższa niż 18°C ani przekraczać 28°C.

Szczególnej uwagi podczas upałów wymagają również kobiety w ciąży i karmiące piersią, osoby z niepełnosprawnościami, pracownicy starsi, przewlekle chorzy oraz wykonujący ciężką pracę fizyczną. Wysoka temperatura przyspiesza zmęczenie, pogarsza koncentrację i może zwiększać ryzyko wypadku.

Brak jednego limitu nie zwalnia z odpowiedzialności

Do czasu wejścia nowych przepisów w życie nie obowiązuje ogólny maksymalny limit temperatury dla wszystkich pomieszczeń pracy. Inspektor może jednak sprawdzić, czy pracodawca zrealizował pozostałe obowiązki związane z bezpieczeństwem podczas upału.

Na obciążenie cieplne wpływa nie tylko wskazanie termometru, lecz także wilgotność, nasłonecznienie, przepływ powietrza, intensywność wysiłku, stosowana odzież ochronna, długość ekspozycji oraz stan zdrowia pracownika.

Zgodnie z art. 210 Kodeksu pracy, jeżeli warunki pracy stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia albo wykonywana praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom, pracownik może powstrzymać się od jej wykonywania. Musi przy tym niezwłocznie zawiadomić przełożonego. Każda taka sytuacja wymaga indywidualnej oceny.

Nowe przepisy od 11 stycznia 2027 r.

Od 11 stycznia 2027 r. zaczną obowiązywać nowe regulacje dotyczące maksymalnych temperatur wywołanych warunkami atmosferycznymi.

Temperatura nie będzie mogła przekraczać:

35°C w pomieszczeniach pracy,

32°C podczas wymagającej wysiłku fizycznego pracy na otwartej przestrzeni, po przekroczeniu określonego w przepisach wydatku energetycznego.

Nowe regulacje przewidują jednak wyjątki, m.in. dla niektórych zadań związanych z opieką nad pacjentami, zapewnieniem podstawowych usług oraz bezpieczeństwem. Nie oznacza to zwolnienia pracodawcy z obowiązku ograniczania zagrożenia i ochrony zatrudnionych.

Rozwiązania techniczne lub organizacyjne mają być stosowane już przy niższych wartościach – m.in. po przekroczeniu 28°C w pomieszczeniach i 25°C podczas pracy na zewnątrz. Mogą obejmować np. dodatkowe przerwy, zmianę godzin pracy, zmniejszenie jej intensywności, zacienienie stanowiska lub zapewnienie chłodnego miejsca odpoczynku.

Do czasu wejścia nowych regulacji nadal obowiązują dotychczasowe zasady, w tym progi 28°C i 25°C dotyczące zapewnienia napojów.

Przegrzanie organizmu: pierwsze objawy

Praca w wysokiej temperaturze zwiększa utratę wody i elektrolitów. Może prowadzić do odwodnienia, skurczów mięśni, omdlenia, wyczerpania cieplnego, a w najcięższych przypadkach – do udaru cieplnego.

Niepokojące są m.in. silne pragnienie, osłabienie, ból i zawroty głowy, nudności, kurcze mięśni, intensywne pocenie, przyspieszony oddech oraz pogorszenie koncentracji.

Pracownik z takimi objawami powinien przerwać wysiłek, przejść do chłodnego lub zacienionego miejsca, poluzować odzież i uzupełniać płyny, jeżeli jest przytomny i może bezpiecznie pić.

Udar cieplny wymaga natychmiastowej pomocy

Udar cieplny jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia. Mogą o nim świadczyć zaburzenia świadomości, splątanie, majaczenie, drgawki, utrata przytomności, bardzo wysoka temperatura ciała, szybki oddech i gorąca skóra. Obecność potu nie wyklucza udaru, zwłaszcza gdy przegrzanie jest związane z wysiłkiem.

Należy natychmiast zadzwonić pod numer 112 lub 999, przenieść poszkodowanego do chłodnego miejsca i rozpocząć schładzanie. Trzeba zdjąć zbędną odzież, zwilżać skórę chłodną wodą i zapewnić ruch powietrza. Osobie nieprzytomnej nie wolno podawać niczego do picia.

Co można zgłosić na infolinii PIP?

Pod numerem 22 626-43-67 można zgłaszać m.in.:

• brak wymaganych napojów,
• niesprawną wentylację lub klimatyzację,
• brak ochrony przed nadmiernym nasłonecznieniem,
• niewłaściwą organizację pracy w wysokiej temperaturze,
• brak możliwości odpoczynku w zacienionym miejscu.

Infolinia działa od poniedziałku do piątku w godzinach 9–15.

Samo zgłoszenie wysokiej temperatury w pomieszczeniu nie przesądza obecnie o naruszeniu jednego ogólnego limitu. Inspektor może jednak sprawdzić, czy pracodawca wywiązał się z obowiązków mających chronić zdrowie i życie zatrudnionych.