Relacja z sesji plenarnej: „Międzynarodowa współpraca cyfrowa wobec globalnych zagrożeń technologicznych”

Partnerem wydarzenia był Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego, a wśród prelegentów znaleźli się między innymi minister cyfryzacji i wicepremier Krzysztof Gawkowski, rektor Uniwersytetu Warszawskiego prof. Alojzy Nowak oraz dyrektor ds. sztucznej inteligencji, danych i platform w Zalando SE Alejandro Saucedo.

„Czy stać nas, Polaków, na suwerenność technologiczną?” – tym pytaniem dyskusję otworzył prowadzący Bogusław Chrabota, publicysta „Rzeczpospolitej”. Jako pierwszy odniósł się do tej kwestii Krzysztof Gawkowski stwierdzając stanowczo, iż w obecnym czasie „suwerenność technologiczna to dla Polski, jak i dla całej Europy must-have” podkreślając tym samym, że przy aktualnym tempie zmian i nakładzie inwestycji w dziedzinie technologii w krajach pozaeuropejskich nie możemy sobie jako region pozwolić na dalsze pozostawanie w tyle. Minister zaznaczył, że uniezależnienie się polskiego rynku technologicznego od hegemonów technologicznych jest możliwe, ale jedynie w przypadku wypracowania i trwania w ścisłej synergii z innymi państwami Starego Kontynentu.

Głos w dyskusji zabrał prezes zarządu polskiego operatora telekomunikacyjnego PLAY Kenneth Campbell, który postarał się w swojej wypowiedzi przybliżyć skalę zagrożeń związanych z cyberatakami: w 2025 roku w Polsce miało ich miejsce około 250 tysięcy, co oznacza ponad 150-procentowy wzrost w stosunku do roku poprzedniego. Statystyki te wyraźnie wskazują na potrzebę inwestowania w zaawansowane systemy zabezpieczające.

Prezes Campbell jako przykład skutecznego zarzadzania kryzysowego wskazał okres powodzi w Polsce w 2024 roku. Tym samym przypomniał jak kluczowym filarem bezpieczeństwa okazała się telekomunikacja. Dzięki sprawnemu działaniu sieci (w tym telekomu PLAY), przede wszystkim błyskawicznemu dostarczeniu agregatów prądotwórczych do podtrzymania działania stacji bazowych i przywracania łączności odciętym od świata ludziom, osoby dotknięte powodzią były w stanie szybko skomunikować się w celu uzyskania bieżących informacji i szukania pomocy.

Campbell przypomniał, jak wszechogarniająca i fundamentalna w życiu każdego człowieka jest dziś technologia i telekomunikacja. Na co dzień polegamy na niej załatwiając sprawy bankowe, kontrolując swoje finanse, kontaktując się z placówkami ochrony zdrowia lub administracją. Państwo polega na najnowszych rozwiązaniach technologicznych w równej mierze, a skutki zagrożenia technologicznego są odczuwalne przez wszystkie instytucje i osoby prywatne. Prezes zakończył swoją przemowę wyrażeniem nadziei na owocną współpracę korporacji technologicznych z obecnym i przyszłym rządem, bo tylko ona w jego opinii jest w stanie zapewnić bezpieczeństwo wszystkich wspomnianych grup.

Z kolei Alejandro Saucedo skupił się w swojej wypowiedzi na specyfice branży e-commerce, przybliżając innowację wdrożoną do aplikacji Zalando. Fashion Assistant jest agentem sztucznej inteligencji, dopasowującym wyniki wyszukiwania na podstawie konwersacji przeprowadzonej z użytkownikiem aplikacji. Agent jest w stanie, dzięki szczegółowej wymianie informacji z klientem, zaproponować korzystającemu bardziej dokładne i wpasowujące się w jego gusta produkty. Ten wygodny element aplikacji jest jednak podatny na ataki hackerskie. Zagrożenia wynikają przede wszystkim ze specyfiki działania sztucznej inteligencji i poleceń, jakie hakerzy mogą wysyłać asystentowi na aplikacji. Korporacja jest zmuszona regularnie wdrażać restrykcyjne zapory filtrujące zapytania, a także prowadzić programy wykrywania błędów, w których etyczni hakerzy testują odporność asystenta sztucznej inteligencji na ataki. Zdaniem Saucedo, konieczność wprowadzania ulepszeń, choć wymagająca, wymusza na firmie nieustanny rozwój i pozycjonuje ją na czele branży.

Peter Sund, fiński lider w dziedzinie cyberbezpieczeństwa, przyznał rację przedmówcom co do potrzeby wzmacniania zabezpieczeń w erze dynamicznych zmian technologicznych. Zauważył, że transformacje w każdej dziedzinie niosą z sobą niepewność, ale okres przeobrażenia stwarza też nieograniczone możliwości rozwoju. Firmy idące z duchem czasu i stawiające bezpieczeństwo i wygodę użytkowników na pierwszym miejscu są w ocenie eksperta na najlepszej drodze do znalezienia się w gronie najbardziej konkurencyjnych światowych graczy.

W toku debaty paneliści uznali monopolizację globalnego rynku technologicznego za źródło poważnych, negatywnych konsekwencji dla rynku polskiego. Gawkowski zauważył, że rynek globalny jest skupiony w rękach niewielkiej liczby hegemonów technologicznych. Jak wytłumaczył, wielkie korporacje chętnie narzucają warunki państwom i pragną zyskać jak największą decyzyjność. Opór władz powinien być wprost proporcjonalny do starań cyfrowych gigantów, co oznacza, że „rząd powinien być w stanie na tych monopolistów rynkowych założyć chomąto”.

Ważnym punktem dyskusji stał się temat rozwoju wschodzących gwiazd IT. Profesor Alojzy Nowak, rektor Uniwersytetu Warszawskiego przedstawił wymowne porównanie: „USA oczywiście posiada kapitał inwestycyjny, ale Europa z polską reprezentacją mają do zaoferowania kapitał ludzki i ogromny potencjał intelektualny”.

Rektor przyznał, że dla większości polskich młodych wilków IT wygrana na międzynarodowym konkursie programistycznym jest równoznaczna z nieuchronną emigracją. Kierunki, jakie obierają najlepsi to obecnie głownie USA i Tajwan. Nowak dodał jednak, iż pomimo wyjazdów, część z „architektów jutra” nie zrywa całkowicie kontaktu z ojczyzną, ale kontynuuje współpracę ze swoją alma mater już na odległość. Za sukcesem w utrzymywaniu tych relacji odpowiada zdaniem profesora „mikroklimat” akademicki tworzony w Polsce, w którym młodzi zdolni wzrastają i do którego sentymentu nie gasi nawet dzielący ich z byłą uczelnią ocean.

Temat polskiego kapitału ludzkiego rozwinął Gawkowski, który głównej przyczyny zrywania kontaktów z Polską upatruje w niestabilnej sytuacji prawnej przedsiębiorców. Minister, po odbyciu rozmów z wieloma utalentowanymi programistami młodego pokolenia, to właśnie w zmieniających się przepisach i atmosferze niepewności upatruje powodu stojącego za exodusem polskiego potencjału intelektualnego.

Pod koniec panelu padła odpowiedź rektora Uniwersytetu Warszawskiego na pytanie prowadzącego: „Jakie ma pan oczekiwania wobec obecnego i przyszłego rządu w kwestii rozwoju technologii?”. Alojzy Nowak poinformował, że marzy o kontynuacji silnej współpracy z instytucjami rządowymi oraz ciaśniejszej kooperacji pomiędzy uczelniami z wysokorozwiniętymi kierunkami technologicznymi. Zdaniem rektora współpraca systemowa pomoże młodym znaleźć to, czego potrzebują do rozwoju w ich rodzimych stronach. Minister Gawkowski, ustosunkowując się do tych słów dodał, iż z jego doświadczenia wynika, że czasami rozwiązania systemowe nie są najbardziej potrzebne.

– Wystarczy zadzwonić i zapytać tych ludzi bezpośrednio czego by chcieli.

Okazuje się zatem, że czasem nawet najbardziej złożone problemy współczesnej ery cyfrowej można rozwiązać za pośrednictwem klasycznej, dziewiętnastowiecznej de facto, technologii – zwykłego połączenia telefonicznego.