Prosta przyjemna czynność zmniejsza ryzyko demencji. Ekspertka: Można to robić w każdym wieku

Demencja, czyli choroby otępienne, to jedno z największych wyzwań współczesnej medycyny. Na świecie demencja może dotyczyć nawet-60 mln osób, a ta liczba – wg prognoz specjalistów – ma się potroić do roku 2050. W Polsce zespoły otępienne mogą dotyczyć 600 tys. osób.

Można zmniejszyć ryzyko w łatwy sposób

Na choroby demencyjne nie ma lekarstwa. Obecnie dostępne środki mogą jedynie spowalniać postępy choroby, dlatego medycyna skupia się na ograniczaniu czynników ryzyka. Bardzo wiele z nich jest modyfikowalnych, związanych ze stylem życia. Wiele czynników wpływających na zmniejszenie lub opóźnienie ryzyka wystąpienia demencji dotyczy aktywności mózgu. To m.in. czytanie.

Naukowcy z Uniwersytetu w Cambridge przeanalizowali wiele badań, które wykazały, że czytanie dla przyjemności przynosi istotne korzyści zdrowotne – poprawia dobrostan psychiczny i zmniejsza ryzyko wystąpienia demencji.

Wyniki analizy, których autorkami są prof. Barbara Sahakian i dr Christelle Langley z Wydziału Psychiatrii Uniwersytetu w Cambridge, zostały opublikowane w czasopiśmie „Psychological Medicine”.

Czytanie opóźnia alzheimera

„Opierając się na badaniach ankietowych (opartych na subiektywnych odczuciach) oraz obiektywnych analizach wykorzystujących badania podłużne, neuroobrazowe i behawioralne, wskazujemy na wyniki łączące nawyk czytania z lepszym zdrowiem mózgu i kondycją psychiczną, lepszymi funkcjami poznawczymi oraz mniejszym ryzykiem pogorszenia sprawności umysłowej. Czytanie wiąże się z redukcją stresu, większą empatią, poprawą dobrostanu i zmniejszeniem poczucia samotności.

Długoterminowe badania kohortowe wskazują ponadto, że aktywności stymulujące poznawczo – a w szczególności czytanie – wiążą się z niższym ryzykiem demencji i wolniejszym tempem pogarszania się funkcji poznawczych, nawet u osób z niższym poziomem wykształcenia” – piszą autorki.

W jednym z przeanalizowanych badań z udziałem 5437 osób w wieku co najmniej 55 lat, nie wykazujących zaburzeń poznawczych, wykazano, że osoby często podejmujące aktywności stymulujące umysł (np. czytanie) oraz grające w określone gry (np. szachy) były znacznie mniej narażone na wystąpienie zaburzeń poznawczych w ciągu 5-letniego okresu obserwacji.

Inne badanie (z udziałem ponad 800 osób mających co najmniej 65 lat) wykazało, że czytanie gazet, czasopism i książek wiązało się z obniżeniem ryzyka wystąpienia choroby Alzheimera o 33 proc. Wyniki te są zbieżne z badaniem obejmującym 469 osób w wieku 75 lat i starszych, u których na początku obserwacji nie stwierdzono demencji. Wykazano w nim, że czytanie wiązało się z obniżeniem ryzyka demencji o 35 proc. w okresie obserwacji trwającym średnio 5,1 roku.

To działa w każdym wieku

Czytanie wpływa na kondycję mózgu w każdym wieku. Inne badanie uwzględnione w przeglądzie – obejmujące ponad 10 tys. młodych osób – wykazało, że dzieci, które wcześnie zaczęły czytać dla przyjemności, miały lepszą zdolność koncentracji i pamięć oraz sprawniejsze funkcje wykonawcze (m.in. w zakresie rozwiązywania problemów). Dzieci wykazywały również lepsze wyniki w nauce, rzadziej zmagały się z problemami natury psychicznej i prowadziły zdrowszy tryb życia – dłużej spały i spędzały mniej czasu przed ekranem.

„Nasza analiza wykazała, że czytanie w każdym wieku poprawia kondycję mózgu i zdrowie psychiczne, prowadzi do lepszego funkcjonowania poznawczego oraz zmniejsza ryzyko pogorszenia sprawności umysłowej” – powiedziała prof. Sahakian.

"Nigdy nie jest za późno, by zacząć czytać, a ten nawyk może przynosić korzyści przez całe życie, aż do późnej starości” – dodała.