Specjaliści z Wrocławia uratowali 2 tys. dzieci. Dzięki przeszczepieniu komórek krwiotwórczych

Dodano:
Przeszczepienie komórek krwiotwórczych Źródło: Shutterstock / CI Photos
Każdy pacjent, który wchodzi na oddział transplantacyjny, nie ma szans bez transplantacji – mówi prof. Krzysztof Kałwak.

Specjaliści z Kliniki Transplantacji Szpiku, Onkologii i Hematologii Dziecięcej i Ponadregionalnego Centrum Onkologii Dziecięcej „Przylądek Nadziei” Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu (USK), przeprowadzili 2000. przeszczepienie komórek krwiotwórczych – informuje placówka.

Wrocławski ośrodek wykonuje około połowy wszystkich allogenicznych przeszczepień u dzieci w Polsce i należy do największych tego typu placówek w Europie.

Ponad 60 zabiegów rocznie

Podczas konferencji prasowej kierownik Kliniki Transplantacji Szpiku, Onkologii i Hematologii Dziecięcej Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu prof. Krzysztof Kałwak poinformował, że we wrocławskiej placówce działa 17 łóżek transplantacyjnych ze wszystkich 44 służących do przeszczepień dziecięcych w sześciu ośrodkach w Polsce.

– Rocznie wykonujemy około 40 proc. przeszczepień u dzieci w Polsce. W zeszłym roku przeszczepień allogenicznych u nas we Wrocławiu było 62, a w Krakowie 26. Pozostałe ośrodki miały już sporo mniej. Każdy oczywiście pracuje, ale większość pacjentów przeszczepianych jest u nas. W ubiegłym roku u dzieci wykonano w kraju 182 terapie, w tym 11 CAR-T, z których my zrobiliśmy 9. W sumie w zeszłym roku zrobiliśmy 81 procedur – powiedział prof. Kałwak.

CAR-T to zaawansowana metoda leczenia nowotworów. Polega na genetycznej modyfikacji własnych limfocytów T pacjenta.

Lepsze wyniki niż Amerykanie

Prof. Kałwak wyjaśnił, że w wykonanych dwóch tysiącach procedur prawie tysiąc przeszczepień jest od dawców niespokrewnionych (allogeniczne), a pierwsze z nich wykonano w tej placówce w roku 2000.

– To są teraz dominujące przeszczepienia. Dajemy szanse dzieciom na długoletnie przeżycie, na wyleczenie. A prawda jest taka, że każdy pacjent, który wchodzi na oddział transplantacyjny, nie ma szans bez transplantacji. W tej chwili całkowite pięcioletnie przeżycie pacjentów wynosi 76 proc., a przeżycie wolne od zdarzeń to 68 proc. – powiedział lekarz.

Dodał, że jeszcze lepsze wyniki klinika ma we wprowadzonym w roku 2020 leczeniu metodą CAR-T. Polega ona na genetycznej modyfikacji limfocytów pacjenta w taki sposób, aby potrafiły rozpoznawać i niszczyć komórki nowotworowe. Do 2026 r. leczenie to otrzymało 56 dzieci.

– W leczeniu niedoborów odporności mamy pięcioletnie przeżycie rzędu 80 proc. Jeśli chodzi o CAR-T, wyniki mamy lepsze niż Amerykanie czy Europejczycy. W tej chwili przeżycie w całej polskiej grupie 56 pacjentów wynosi 80 proc. Oczywiście mamy mniej pacjentów, ale ta krzywa przeżycia pokazuje, że jesteśmy naprawdę dobrzy, żeby nie powiedzieć – bardzo dobrzy. I to jest oczywiście zasługa całego naszego zespołu – podkreślił prof. Kałwak.

Zaczęło się w 1994 r.

Pierwsze przeszczepienia klinika wykonywała w budynku przy ul. Bujwida 44. W 1993 r. otwarto tam Dziecięcy Oddział Przeszczepiania Szpiku, wówczas największy w Polsce. W 1994 r. zespół przeprowadził pierwsze przeszczepienie autologiczne, czyli z wykorzystaniem własnych komórek pacjenta. Po 2000 r. jako pierwszy w kraju zaczął regularnie przeszczepiać dzieciom komórki od dawców niespokrewnionych.

Po przeprowadzce do nowego budynku Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu, symbolicznie nazwanego „Przylądkiem Nadziei”, w 2015 r. tempo pracy wyraźnie wzrosło. W czerwcu 2026 r. lekarze wykonali tam 800. przeszczepienie od momentu przeniesienia kliniki do nowej siedziby. Jubileuszowym pacjentem był trzyletni chłopiec z Kielc, chorujący na chorobę genetyczną. Komórki do przeszczepienia pochodziły od dawcy z USA.

Obecnie klinika wykonuje rocznie około 70 przeszczepień allogenicznych, w których wykorzystuje się komórki pochodzące od innej osoby – dawcy spokrewnionego z pacjentem lub niespokrewnionego, znalezionego w rejestrze dawców.

– Za każdą z tych dwóch tysięcy procedur stoi konkretne dziecko i jego rodzina. Przeszczepienie to nie jest jeden dzień na sali zabiegowej. To tygodnie przygotowań przed zabiegiem, a później miesiące, a czasem nawet lata opieki. Najbardziej cieszy nas, kiedy te dzieci wracają do szkoły, do kolegów, do zwykłego życia – mówi prof. Kałwak,

– Przeszczepienie numer 2000 jest szczególne, ponieważ obok szpiku kostnego wykorzystujemy również komórki krwi pępowinowej przechowywane w Polskim Banku Komórek Macierzystych. Ze względu na różnicę masy ciała między dawcą a biorcą komórki krwi pępowinowej dawcy, pobrane przy porodzie i następnie zmagazynowane w PBKM, stanowią znakomity materiał do przeszczepienia. W połączeniu ze szpikiem kostnym mają szansę zapewnić szybką i sprawną odnowę hematologiczną – podkreśla prof. Kałwak.

Pacjenci z całej Polski

Według danych USK więcej przeszczepień u dzieci w Europie wykonują jedynie ośrodki w Rzymie i Utrechcie. W ciągu 10 lat działalności przy ul. Borowskiej klinika udzieliła pomocy ponad 9 tys. dzieci z całego kraju. Przeszczepienie komórek krwiotwórczych stosuje się m.in. w leczeniu ciężkich chorób nowotworowych, hematologicznych oraz wrodzonych chorób genetycznych. Dla większości pacjentów jest to jedyna szansa na trwałe wyleczenie.

Co drugie allogeniczne przeszczepienie u dziecka w Polsce wykonywane jest we Wrocławiu. Do kliniki trafiają pacjenci z całego kraju. Ośrodek, który w 1973 r. rozpoczął działalność jako pierwszy na Dolnym Śląsku oddział hematologii dziecięcej, jest dziś ważnym elementem krajowego systemu leczenia dzieci z chorobami nowotworowymi, hematologicznymi i genetycznymi.

Wrocławska klinika jest jednym z najważniejszych ośrodków transplantologii dziecięcej w Polsce, przyjmującym pacjentów z całego kraju. To właśnie we Wrocławiu wykonuje się co drugie przeszczepienie szpiku od dawcy u dziecka w Polsce. Skala działalności kliniki oraz jej znaczenie dla polskiej transplantologii dziecięcej wskazują na konieczność zapewnienia zespołowi stabilnych warunków pracy i długofalowych możliwości rozwoju.

Sam wlew komórek to tylko jeden z etapów leczenia. Wcześniej pacjent przechodzi wielotygodniową kwalifikację i diagnostykę, a zespół przygotowuje go do intensywnego leczenia i poszukuje odpowiedniego dawcy. Po zabiegu dziecko pozostaje pod długotrwałą opieką wielu specjalistów, którzy monitorują przyjęcie przeszczepu, zapobiegają powikłaniom i wspierają pacjenta w powrocie do szkoły oraz codziennych aktywności.

Poprawa statystyk umieralności

Kilkanaście lat temu śmiertelność okołoprzeszczepowa w klinice wynosiła 10–15 proc., obecnie jest to około 4 proc. Wskaźnik ten opisuje ryzyko związane z samą procedurą i okresem bezpośrednio po niej. Nie stanowi prognozy dla konkretnego dziecka – rokowanie zależy od rodzaju i stadium choroby, stanu pacjenta, dawcy oraz ewentualnych powikłań. Na poprawę wyników wpłynęły lepsza diagnostyka, leczenie celowane przed przeszczepieniem, terapie komórkowe i genowe, a także skuteczniejsza profilaktyka i leczenie powikłań.

– Kilkanaście lat temu z powodu powikłań związanych z samym przeszczepieniem umierało co dziesiąte, a nawet co siódme dziecko. Dziś jest to około 4 proc. To zasługa lepszej diagnostyki i nowych terapii, ale także tego, że coraz skuteczniej potrafimy zapobiegać powikłaniom, a nie tylko je leczyć – dodaje prof. Krzysztof Kałwak.

Pierwsze w Polsce terapie komórkowe i genowe

W 2019 r. zespół prof. Marka Ussowicza jako pierwszy w Polsce zastosował u pacjenta po przeszczepieniu szpiku limfocyty przeciwwirusowe – komórki odpornościowe przygotowane do zwalczania konkretnego wirusa.

W marcu 2020 r. klinika jako pierwsza w kraju podała dziecku terapię CAR-T. Polega ona na genetycznej modyfikacji limfocytów pacjenta w taki sposób, aby potrafiły rozpoznawać i niszczyć komórki nowotworowe. Do 2026 r. leczenie to otrzymało ponad 50 dzieci.

W 2022 r. w USK przeprowadzono pierwszą w Polsce immunoterapię przeciwbiałaczkową z wykorzystaniem komórek NK, czyli tzw. naturalnych zabójców, wyspecjalizowanych w niszczeniu komórek nowotworowych. Pacjent chorował na ostrą białaczkę szpikową, a standardowe metody leczenia, w tym przeszczepienie szpiku, nie przyniosły oczekiwanych rezultatów.

W październiku 2024 r. lekarze zastosowali terapię genową u dziecka z ciężkim złożonym niedoborem odporności (SCID), wywołanym mutacją genu RAG1. Dzieci z tą chorobą rodzą się praktycznie bez sprawnie działającego układu odpornościowego. Terapia polega na wprowadzeniu prawidłowej kopii uszkodzonego genu do własnych komórek krwiotwórczych pacjenta, co pozwala uniknąć przeszczepienia komórek od dawcy. Był to czwarty taki przypadek na świecie i pierwszy poza Holandią.

Zespół kliniki

Kliniką kieruje prof. Krzysztof Kałwak, a jego zastępczynią jest prof. Bernarda Kazanowska. Prof. Kałwak przewodniczy również Pediatric Diseases Working Party, czyli grupie roboczej ds. chorób pediatrycznych Europejskiego Towarzystwa Przeszczepiania Krwi i Szpiku (EBMT), oraz jest współprzewodniczącym Rady Naukowej EBMT (Scientific Council of EBMT). Klinika i jej kierownik, pełniąc wiodącą rolę w strukturach EBMT, współtworzą rekomendacje oraz europejskie i światowe standardy postępowania i leczenia dzieci wymagających przeszczepienia komórek krwiotwórczych.

W ośrodku pracuje około 200 specjalistów Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego i Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu. Zespół tworzy 50 lekarzy i 100 pielęgniarek, a także pracownicy laboratoriów, administracji oraz fizjoterapeuci. Przy klinice działają poradnie, m.in. przeszczepowa, krzepnięcia, malformacji i poradnia dla ozdrowieńców. Mali pacjenci i ich opiekunowie mogą również korzystać ze wsparcia psychologów.

Źródło: USK we Wrocławiu
Proszę czekać ...

Proszę czekać ...

Proszę czekać ...

Proszę czekać ...