„Dziś pięć Polek umrze z tego powodu”. Odpowiednio wczesne badanie może to zmienić

Trwa Europejski Tydzień Walki z Rakiem Szyjki Macicy. To świetna okazja, aby przypomnieć roli badań profilaktycznych w zapobieganiu chorobom nowotworowym, a także zwrócenie uwagi na wciąż wysoką zachorowalność na nowotwór szyjki macicy.

Rak szyjki macicy

Rak szyjki macicy to jeden z najczęściej występujących nowotworów u kobiet. Co roku diagnozuje się go u ok. 570 tys. kobiet na świecie. W Polsce rocznie wykrywa się go u ponad 2,3 tys. kobiet, 1,5 tys. (niektóre dane mówią nawet o 1,8 tys.) umiera z tego powodu.

– Dziś pięć Polek umrze na raka szyjki macicy – mówił kiedyś prof. Paweł Knapp, ginekolog, szef Uniwersyteckiego Centrum Onkologii w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym w Białymstoku.

Tymczasem we wczesnym stadium choroba jest wyleczalna w ponad 99 proc. przypadków.

Dlatego, jak podkreślają lekarze, każda kobieta po 25 r. ż. powinna regularnie wykonywać badania profilaktyczne.

Jakie badania

W programie profilaktyki raka szyjki oferowane są dwa badania:

• cytologia klasyczna, co 3 lata,
• oraz – wprowadzony kilka miesięcy temu – test DNA w kierunku wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV DNA HR z genotypowaniem), raz na 5 lat.

„Aktualnie w programie profilaktyki raka szyjki macicy w Polsce dostępne są dwie ścieżki badań przesiewowych. Jedna oparta jest jak dotychczas na konwencjonalnym badaniu cytologicznym. Druga oparta jest na diagnostyce molekularnej HPV High Risk uzupełnionej o cytologię na podłożu płynnym w przypadku wyników dodatnich” – mówi na profilu Narodowego Funduszu Zdrowia prof. Andrzej Nowakowski, ginekolog, onkolog z Narodowego Instytutu Onkologii.

„Do końca czerwca 2026 roku znajdujemy się w okresie przejściowym, w którym to obydwie ścieżki diagnostyczne są dostępne dla pacjentek i wybór w zakresie tych badań należy zarówno do pacjentki, jak i do położnej czy prowadzącego ginekologa” – dodaje.

„Jako położna rekomenduję test w kierunku HPV HR, ponieważ to badanie jest bardziej skuteczne w profilaktyce raka szyjki macicy niż dotychczasowe badanie cytologiczne” – wyjaśnia Zuzanna Kiepuszewska, położna, specjalista w dziedzinie pielęgniarstwa położniczo-ginekologicznego.

Czym się różni test HPV HR od cytologii?

Jak wyjaśnia NFZ, test HPV HR wykazuje się większą czułością niż cytologia, wykrywa obecność wirusa, który może prowadzić do rozwoju raka szyjki macicy, zanim pojawią się zmiany w komórkach. Oznacza to mniejsze ryzyko uzyskania wyniku fałszywie ujemnego, czyli takiego, w którym wynik wskazuje na brak choroby, mimo że zmiany nowotworowe są już obecne.

Z jednego pobrania można wykonać dwa badania: jeśli wynik testu HPV HR będzie dodatni, nie trzeba wracać na kolejną wizytę. Z tej samej próbki wykonuje się cytologię płynną (LBC).

Kto może skorzystać z bezpłatnego testu?

Z darmowego testu HPV HR mogą skorzystać kobiety w wieku od 25 do 64 lat. Badanie finansuje Narodowy Fundusz Zdrowia.

Do udziału w programie profilaktyki raka szyjki macicy nie jest potrzebne skierowanie. Wystarczy się umówić w poradni, która realizuje badania profilaktyczne w ramach NFZ.