Palenie zabija 8 mln osób rocznie. Zwiększa ryzyko kilkunastu nowotworów

Wystartowała kampania edukacyjna Państwowej Inspekcji Sanitarnej pod hasłem „Nowe formy – stare pułapki”, która zwraca uwagę na zagrożenia związane z nowymi produktami tytoniowymi. Popularność tych wyrobów wśród dzieci i młodzieży budzi niepokój ekspertów.

8 mln zgonów rocznie

– Palenie tytoniu każdego roku prowadzi do milionów przedwczesnych zgonów i nadal stanowi jedno z największych wyzwań zdrowia publicznego na świecie – powiedział Główny Inspektor Sanitarny dr n. med. Paweł Grzesiowski podczas briefingu prasowego inaugurującego Światowy Dzień bez Tytoniu.

Według szacunków Światowej Organizacji Zdrowia każdego roku z powodu używania tytoniu umiera ponad 8 mln osób, w tym około 1,3 mln z powodu biernego palenia.

– Nikotyna jest substancją psychoaktywną i wprowadzanie jej do organizmu w czasie, gdy człowiek się rozwija, zostawia w mózgu trwały ślad. Nikotyna w sposób perfekcyjny podbija ośrodek nagrody. Daje przyjemność, poczucie dobrostanu, chociaż nie jest ono równoznaczne ze zdrowiem – dodał Grzesiowski.

Wszystkie produkty uzależniają

Szef GIS zaznaczył, że stanowisko WHO jest jasne: wszystkie produkty nikotynowe są szkodliwe i uzależniające. Powiedział, że szczególnie niebezpieczne jest wypuszczanie na rynek coraz to nowych produktów skierowanych do młodych ludzi, które mają ich uzależnić od nikotyny.

– W debacie publicznej wiele kontrowersji budzi koncepcja tzw. harm reduction, czyli redukcji szkód. Zwolennicy tego podejścia wskazują, że e-papierosy lub podgrzewacze tytoniu mogą ograniczać część negatywnych skutków zdrowotnych u osób całkowicie rezygnujących z tradycyjnego palenia – mówił Grzesiowski

Podkreślał, że produkty te nadal zawierają substancje toksyczne o silnym potencjale uzależniającym, a ich długoterminowy wpływ na zdrowie nie został jeszcze w pełni poznany.

Rak nie boli

Dr Mariola Kosowicz, kierowniczka Poradni Psychoonkologii Narodowego Instytutu Onkologii PIB, przedstawiła mity związane z nowotworami odtytoniowymi.

– Jednym z częstych mitów dotyczących nowotworów jest przekonanie, że rak zawsze boli. Tymczasem wiele nowotworów przez długi czas rozwija się bezobjawowo. To właśnie dlatego tak ważna jest profilaktyka i wykonywanie badań również wtedy, kiedy nic nas nie niepokoi – mówiła dr Kosowicz.

Panuje też przekonanie, że od papierosów można zachorować tylko na raka płuca. Tymczasem palenie zwiększa ryzyko wielu nowotworów, m.in.:

• raka jamy ustnej,
• gardła i krtani,
• przełyku,
• trzustki,
• żołądka,
• jelita grubego,
• nerki,
• pęcherza moczowego,
• szyjki macicy,
• ostrej białaczki szpikowej.

Zwracała uwagę na społeczne lęki związane z diagnostyką i leczeniem onkologicznym.

– Wiele osób nadal wierzy, że biopsja lub operacja mogą spowodować rozsiew nowotworu. Takie przekonania sprawiają, że pacjenci odkładają diagnostykę lub rezygnują z leczenia, zmniejszając swoje szanse na skuteczną terapię – mówiła.

Podkreślała, że skuteczna profilaktyka wymaga zrozumienia mechanizmów działania ludzkiego mózgu.

– Nasz mózg potrafi przyzwyczaić się nawet do ostrzeżeń o śmierci i po pewnym czasie przestaje traktować je jako ważne. To mechanizm habituacji — mózg ignoruje bodźce, które zna zbyt dobrze – wyjaśniała ekspertka.

– Dlatego nowoczesna profilaktyka musi uwzględniać nie tylko przekazywanie informacji, ale również sposób, w jaki ludzie podejmują decyzje i reagują na zagrożenie – dodała.