Od 1 sierpnia rewolucyjna zmiana w badaniach profilaktycznych

Rak szyjki macicy to jeden z najczęstszych nowotworów wśród kobiet. Zajmuje czwarte miejsce na świecie pod względem zachorowalności na nowotwory wśród kobiet. Szczególnie narażone są kobiety z grupy wiekowej 45-65 lat, ale zdarzają się też zachorowania wśród znacznie młodszych pań.

Umiera pięć Polek dziennie

Wg danych Narodowego Instytutu Onkologii w Polsce rocznie wykrywa się 3 tys. przypadków raka szyjki macicy, umiera 1,5-1,8 tys. kobiet. Onkolodzy podkreślają, że dziennie z tego powodu życie traci pięć Polek.

Jednocześnie zwracają uwagę, że temu schorzeniu można skutecznie zapobiegać dzięki wczesnemu wykrywaniu i odpowiedniej profilaktyce. W początkowym stadium rak szyjki macicy rozwija się bezobjawowo, dlatego bardzo ważnym elementem profilaktyki są badania przesiewowe.

Od teraz skuteczniejsze badanie

Do niedawna w ramach programu profilaktyki raka szyjki macicy dostępne było jedynie badanie cytologiczne. W ubiegłym roku pojawiły się dwa nowoczesne badania – test HPV HR oraz – jako badanie uzupełniające – cytologia na podłożu płynnym (LB). Można było wybrać rodzaj badania. Jednak z końcem lipca cytologia przestanie być refundowana w ramach programu profilaktycznego.

Od 1 sierpnia test HPV HR będzie jedyną metodą diagnostyczną finansowaną przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

NFZ zaznacza, że nowa metoda cieszy się znacznie większy powodzeniem. W I półroczu 2026 roku z programu profilaktycznego raka szyjki macicy skorzystało 450 509 kobiet, z czego aż 412 419 z nich wykonało już nowoczesny test molekularny HPV. Tradycyjną cytologię wykonało 38 090 kobiet.

Co ważne, nowy schemat profilaktyki raka szyjki macicy zwiększył zainteresowaniem kobiet programem. W 2024 r. z programu skorzystało niewiele ponad 11 proc. uprawnianych kobiet. Natomiast w pierwszym półroczu obecnego roku odsetek ten wzrósł do 14,65 proc.

Liczba badań nową metodą za pierwsze pół roku 2026 roku dwukrotnie przekroczyła wynik z całego drugiego półrocza 2025 roku (205 871 badań).

Ta zmiana ratuje życie

NFZ wyjaśnia, że dotychczasowa cytologia klasyczna opierała się jedynie na ocenie mikroskopowej pobranych komórek. Test molekularny HPV HR wykrywa natomiast materiał genetyczny wirusa, który odpowiada za powstanie niemal wszystkich przypadków raka szyjki macicy

Wg danych na 15 lipca 2026 r. aż 724 462 kobiety zapisało się na badanie oparte na teście HPV, z czego 639 627 badań zostało już ocenionych.

W przypadku 8,25 proc. zrobionych badań HPV HR wyszedł wynik dodatni. Oznacza to, że u 52 782 kobiet wykonano badanie cytologiczne na podłożu płynnym (LBC) i u 54 proc. z nich potwierdzono nieprawidłowe zmiany komórkowe.

Nowa metoda badań pozwala natychmiast wykryć nieprawidłowości i chroni kobiety przed rozwojem zaawansowanego nowotworu.

Nie jest potrzebne skierowanie

Test HPV HR wygląda podobnie jak cytologia, trwa chwilę i nie powoduje większych dolegliwości bólowych. Badanie polega na pobraniu wymazu z szyjki macicy przy użyciu jednorazowej szczoteczki.

Z darmowego testu HPV HR mogą skorzystać kobiety w wieku od 25 do 64 lat. Nie jest potrzebne skierowanie.

Na badanie można zapisać się na kilka sposobów:

• dzięki Centralnej E-rejestracji w Internetowym Koncie Pacjenta,
• przez aplikację mojeIKP,
• poprzez bezpłatną infolinię NFZ pod numer 800 190 59,
• poprzez wyszukiwarkę NFZ "Gdzie się leczyć" – z listy programów profilaktycznych należy wybrać "Profilaktyka raka szyjki macicy", a następnie wskazać województwo, aby zobaczyć listę placówek,
• bezpośrednio w poradni ginekologiczno–położniczej mającej umowę z NFZ.