Uwaga na czerniaka! Po lecie sprawdź skórę. Teraz jest najlepszy moment na kontrolę znamion

Lato to czas, kiedy nasza skóra jest najbardziej narażona na działanie promieniowania ultrafioletowego. Wielogodzinne przebywanie na słońcu, aktywności na świeżym powietrzu czy wakacyjne wyjazdy sprawiają, że po sezonie letnim warto przyjrzeć się swojej skórze ze szczególną uwagą.

Czerniak jest jednym z najbardziej agresywnych nowotworów skóry, jednak wykryty we wczesnym stadium daje bardzo duże szanse na pełne wyleczenie. Dlatego regularna obserwacja znamion i szybka reakcja na niepokojące zmiany mają kluczowe znaczenie.

– Jesień to naturalny moment na zdrowotny „przegląd skóry”. Gdy opalenizna zaczyna znikać, łatwiej zauważyć nowe znamiona lub zmiany, które pojawiły się w istniejących już zmianach barwnikowych. Każde znamię, które zmienia kolor, kształt, wielkość lub zaczyna budzić nasz niepokój, powinno zostać ocenione przez specjalistę – podkreśla prof. dr hab. n. med. Piotr Rutkowski, specjalista chirurgii onkologicznej, kierownik Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków Narodowego Instytutu Onkologii.

Fakty i mity o kontroli znamion po lecie

MIT: Jeśli nie doszło do oparzenia słonecznego, skóra jest bezpieczna

Niestety nie. Ryzyko uszkodzeń skóry wiąże się nie tylko z widocznym poparzeniem, ale również z długotrwałą ekspozycją na promieniowanie UV, która kumuluje się przez całe życie.

FAKT: Czerniak może pojawić się także na skórze wcześniej niezmienionej

Wbrew powszechnym przekonaniom nie każdy czerniak rozwija się z istniejącego pieprzyka. W wielu przypadkach pojawia się jako zupełnie nowa zmiana.

MIT: Czerniak dotyczy wyłącznie osób intensywnie opalających się

Na nowotwory skóry może zachorować każdy. Ryzyko jest większe m.in. u osób z jasną karnacją, licznymi znamionami czy dodatnim wywiadem rodzinnym, jednak czujność powinien zachować każdy.

FAKT: Jesień to jeden z najlepszych momentów na kontrolę skóry

Po zakończeniu sezonu letniego łatwiej dostrzec zmiany, które pojawiły się pod wpływem promieniowania słonecznego. Eksperci podkreślają, że właśnie teraz warto wykonać samobadanie skóry oraz skorzystać z konsultacji specjalisty.

MIT: Jeśli znamię nie boli, nie trzeba go sprawdzać

Wczesny czerniak najczęściej nie powoduje bólu ani innych dolegliwości. Niepokój powinny wzbudzić przede wszystkim zmiany wyglądu znamienia.

Zasada ABCDE, czyli na co zwracać uwagę

Eksperci przypominają, że podczas samobadania skóry warto pamiętać o zasadzie ABCDE:

• A – asymetria,
• B – brzegi nieregularne lub poszarpane,
• C – kolor niejednolity lub zmieniający się,
• D – duży rozmiar (powyżej 6 mm),
• E – ewolucja, czyli zmiany zachodzące w czasie.

Wystąpienie jednej z tych cech nie oznacza automatycznie nowotworu, ale powinno skłonić do konsultacji z lekarzem.

Profilaktyka działa

O tym, jak duże jest zainteresowanie profilaktyką nowotworów skóry, przekonali się organizatorzy akcji „Skóra pod lupą – znamiona pod kontrolą”, realizowanej przez Miasto Kielce w ramach Kieleckiego Budżetu Obywatelskiego we współpracy ze Stowarzyszeniem Pomocy Chorym na Mięsaki i Czerniaki Sarcoma.

Podczas czterech weekendów edukacyjno-profilaktycznych mieszkańcy mogli skorzystać z dermokonsultacji, nauczyć się samobadania skóry oraz porozmawiać z ekspertami o czynnikach ryzyka i zasadach skutecznej ochrony przeciwsłonecznej.

Najważniejsze są jednak efekty zdrowotne. Do organizatorów wracali uczestnicy wcześniejszych edycji akcji, u których dzięki konsultacjom wykryto podejrzane zmiany wymagające dalszej diagnostyki. Część z nich przeszła już leczenie i podkreśla, że udział w akcji skłonił ich do szybkiej wizyty u specjalisty.

– To pokazuje, że profilaktyka naprawdę działa. Kilkanaście minut poświęconych na obserwację skóry lub rozmowę z ekspertem może zdecydować o tym, czy choroba zostanie wykryta wcześnie, czy dopiero w zaawansowanym stadium. Dlatego zachęcamy wszystkich, aby po lecie znaleźć czas na dokładne obejrzenie swojej skóry i nie lekceważyć niepokojących zmian. W Kielcach z takiej możliwości skorzystało blisko 900 mieszkańców, co 10 został skierowany do dalszej diagnostyki – podkreślają przedstawiciele Stowarzyszenia Sarcoma.

Eksperci są zgodni: jesień to dobry moment, by po wakacjach zadbać nie tylko o odporność czy kondycję, ale również o zdrowie skóry. Regularna obserwacja znamion, stosowanie ochrony przeciwsłonecznej przez cały rok oraz szybka konsultacja wszelkich niepokojących zmian pozostają najskuteczniejszym sposobem wczesnego wykrywania nowotworów skóry.

Czerniak wykryty wcześnie jest w większości przypadków chorobą wyleczalną.