Jak się zachować w sytuacji zagrożenia? Eksperci o czterech zasadach, które mogą uratować życie

Żyjemy w niebezpiecznych czasach. Atak z użyciem broni, eksplozja, pożar czy inne nagłe zdarzenie zagrażające życiu mogą przydarzyć się w miejscu publicznym, na ulicy, w galerii handlowej lub podczas imprezy masowej. W takich sytuacjach kluczowe znaczenie mają opanowanie, szybka ocena zagrożenia i znajomość podstawowych zasad bezpieczeństwa.

Jak się zachować, aby zwiększyć swoje szanse na przeżycie i nie narażać innych?

Tragiczne wydarzenia, takie jak sobotni atak 24-latka w Krakowie, przypominają, że sytuacje kryzysowe nie zawsze da się przewidzieć. Nie możemy kontrolować zachowania napastnika ani przebiegu zdarzenia, ale możemy przygotować się na właściwą reakcję.

Uciekaj, ukryj się, alarmuj, reaguj

Podstawową zasadą, o której mówią służby mundurowe i eksperci ds. bezpieczeństwa na całym świecie, także w Polsce jest „Uciekaj, Ukryj się, Alarmuj” (znana na świecie jako Run, Hide, Tell). Mówi o postępowaniu w przypadku wystąpienia zagrożenia o charakterze terrorystycznym lub ataku uzbrojonego napastnika (np. tzw. aktywnego strzelca) w celu maksymalizacji szans na przeżycie w sytuacji kryzysowej.

Często też promowana jest jej rozszerzona wersja, czyli „4U – uważaj, uciekaj, ukryj się, udaremnij atak!”. Jak zaznacza Wydział Prewencji Zagrożeń Centrum Antyterrorystycznego Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, reguła ta „podkreśla zasadyprewencji w zapobieganiu zdarzeniom o charakterze terrorystycznym, uczy pożądanych zachowań w przypadku wystąpienia ataku terrorystycznego oraz zwiększa współpracę obywateli z organami państwa na rzecz walki z terroryzmem”.

Uciekaj, jeśli masz taką możliwość

W przypadku ataku z użyciem broni palnej najważniejszą zasadą jest oddalenie się od miejsca zagrożenia, o ile jest to możliwe bez narażania siebie i innych. Jeśli można bezpiecznie opuścić zagrożony obszar, należy to zrobić jak najszybciej, bez zatrzymywania się, aby zabrać rzeczy osobiste, telefon czy dokumenty. Biegnąć, ostrzegaj innych, informuj osoby znajdujące się w pobliżu o niebezpieczeństwie.

Nie wracaj w strefę zagrożenia!

Znajdź bezpieczne schronienie

Jeżeli opuszczenie zagrożonego miejsca jest niemożliwe, należy znaleźć miejsce, które zapewni ochronę przed napastnikiem. Najlepiej wybrać pomieszczenie, które można zamknąć od wewnątrz.

Należy:

• zamknąć i zablokować drzwi,
• odsunąć się od okien i drzwi,
• wyłączyć światło,
• wyciszyć telefon, również wibracje,
• zachować ciszę i nie zdradzać swojej obecności,
• nie otwierać drzwi osobom, których tożsamości nie można potwierdzić.

Jeśli to możliwe, należy wykorzystać ciężkie meble do dodatkowego zabezpieczenia wejścia. Nie warto jednak tracić czasu na budowanie barykady, jeżeli istnieje bezpieczna droga ucieczki.

Zadzwoń pod numer alarmowy 112

Gdy znajdziesz się w bezpiecznym miejscu, powiadom służby ratunkowe. Podczas rozmowy z operatorem numeru 112 postaraj się przekazać:

• dokładne miejsce zdarzenia,
• rodzaj zagrożenia;
• liczbę osób poszkodowanych, jeśli jest znana,
• informacje o rodzaju obrażeń,
• opis sytuacji i kierunek przemieszczania się sprawcy, jeśli takie informacje są dostępne.

Odpowiadaj na pytania operatora i nie rozłączaj się, dopóki nie otrzymasz takiej informacji. Eksperci podkreślają, aby nie dzwonić do służb wyłącznie po to, aby potwierdzić informacje krążące w internecie. W sytuacji kryzysowej linia alarmowa powinna być dostępna dla osób potrzebujących pomocy.

Udaremnij atak

Jeśli nie można uciec, ani się bezpiecznie schować, a świadek zdarzenia znajdzie się w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia, eksperci jako ostateczność zalecają podjęcie walki z napastnikiem przy użyciu improwizowanych narzędzi (np. gaśnicy, krzesła, nożyczek).

To wskazówka dotycząca obrony życia, a nie zachęta do szukania napastnika lub podejmowania ryzykownej interwencji. Zalecenia kampanii 4U wskazują w tej sytuacji na zdecydowane działanie, wykorzystanie zaskoczenia i współpracę z innymi osobami – przypomina ABW.

Każdy ma prawo się bronić. Art. 25 § 1 Kodeksu karnego przewiduje, że odpieranie bezpośredniego, bezprawnego zamachu na dobro chronione prawem w granicach obrony koniecznej nie jest przestępstwem. Możesz chronić zarówno siebie, jak i inną osobę.

Gdy zagrożenie minie, pomóż rannym

Jeżeli miejsce zdarzenia jest już bezpieczne, można przystąpić do udzielania pierwszej pomocy. W przypadku postrzałów, ran ciętych lub innych poważnych urazów szczególnie istotne jest szybkie opanowanie krwawienia.

Masywny krwotok może doprowadzić do śmierci w ciągu kilku minut. Dlatego nie należy czekać na przyjazd karetki, jeśli można bezpiecznie rozpocząć udzielanie pomocy.

Podstawowe zasady:

• upewnij się, że nie grozi ci już niebezpieczeństwo,
• sprawdź, czy poszkodowany reaguje i oddycha,
• w przypadku silnego krwawienia mocno uciskaj ranę przez materiał opatrunkowy lub czystą tkaninę,
• przy masywnym krwotoku z kończyny zastosuj opaskę uciskową, jeśli masz odpowiednią i wiesz, jak jej użyć,
• nie wyciągaj przedmiotów wbitych w ciało,
• nie podawaj rannemu jedzenia ani napojów,
• pozostań przy poszkodowanym i obserwuj jego stan do przyjazdu ratowników.

Jeśli poszkodowany nie oddycha prawidłowo, należy rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową i użyć automatycznego defibrylatora AED, jeżeli jest dostępny. Postępuj zgodnie z instrukcjami operatora 112.

Zachowaj spokój podczas interwencji policji

Kiedy na miejscu pojawiają się funkcjonariusze, należy bezwzględnie stosować się do ich poleceń. W pierwszej chwili policjanci mogą nie wiedzieć, kto jest sprawcą, a kto świadkiem lub osobą poszkodowaną.

Dlatego:

• trzymaj ręce w widocznym miejscu;
• nie wykonuj gwałtownych ruchów;
• nie trzymaj w rękach telefonu ani innych przedmiotów, które mogą zostać uznane za niebezpieczne;
• nie podchodź do funkcjonariuszy bez wyraźnego polecenia;
• informuj o rannych i osobach potrzebujących pomocy.

Nie należy utrudniać działań służb ani samodzielnie wracać do zabezpieczonego obszaru.