Od 2013 roku w całej Europie trwa kampania „Testuj. Lecz. Zapobiegaj”., której celem jest zwiększenie liczby osób świadomych swojego statusu serologicznego. Inicjatywa odbywa się dwa razy w roku – w maju i listopadzie – i angażuje setki organizacji, instytucji medycznych oraz samorządów zdrowotnych.
W Polsce Europejski Tydzień Testowania obejmuje nie tylko diagnostykę HIV, ale także testy w kierunku wirusowego zapalenia wątroby typu B i C oraz innych chorób przenoszonych drogą płciową (STI). Akcja ma przypominać, że każdy – niezależnie od wieku, płci czy orientacji seksualnej – może być narażony na zakażenie.
HIV w Polsce – dane alarmujące
Według danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – PZH, tylko w 2024 roku w Polsce zarejestrowano 2 257 nowych zakażeń HIV, 185 zachorowań na AIDS i 20 zgonów osób chorych na AIDS. Od początku badań w 1985 roku zakażenie HIV potwierdzono u ponad 35 tysięcy osób, z czego ponad 1,5 tysiąca zmarło.
Eksperci podkreślają, że codziennie ponad 5 osób w Polsce dowiaduje się o zakażeniu, a większość przypadków to wynik kontaktów seksualnych bez zabezpieczenia. Nadal jednak wiele osób unika testowania – z obawy przed stygmatyzacją, niewiedzy lub przekonania, że „ich to nie dotyczy”.
Tymczasem szybkie wykrycie zakażenia i włączenie terapii antyretrowirusowej (ARV) pozwala nie tylko żyć normalnie, ale też całkowicie zatrzymać transmisję wirusa – zasada N = N („niewykrywalny = niezakażający”) jest naukowo potwierdzona.
Gdzie i jak zrobić test?
Test na HIV można wykonać na kilka sposobów – bezpłatnie, anonimowo i bez skierowania.
W Punktach Konsultacyjno-Diagnostycznych (PKD)
Punkty działają w każdym województwie. Wykonanie testu nie wymaga skierowania, a rozmowa z doradcą jest poufna. Doradcy pomagają zrozumieć wynik i wskazują dalsze kroki.
Telefon zaufania HIV/AIDS: 800 888 448 (czynny w dni robocze 9:00–21:00, połączenie bezpłatne).
U lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (POZ)
Od maja 2024 roku lekarze POZ mogą zlecać test przesiewowy w kierunku HIV każdemu dorosłemu pacjentowi, bez formalności i kosztów.
Wczesne rozpoznanie zakażenia HIV i szybkie włączenie leczenia:
- zapobiega rozwojowi AIDS,
- chroni partnerów,
- pozwala żyć długo i w pełni aktywnie.
Edukacja to profilaktyka – program #MłodziŚwiadomi
Równolegle z kampanią testowania Główny Inspektorat Sanitarny realizuje program edukacyjny #MłodziŚwiadomi, skierowany do młodzieży, studentów i osób z grup podwyższonego ryzyka. Celem jest zwiększenie wiedzy o chorobach przenoszonych drogą płciową, ich objawach i skutkach zdrowotnych.
Program promuje odpowiedzialność seksualną, regularne badania i świadome decyzje zdrowotne. Ma także przeciwdziałać dezinformacji, która w dobie mediów społecznościowych wciąż jest jednym z największych zagrożeń dla skutecznej profilaktyki.
Dlaczego warto się testować?
Wykonanie testu na HIV to prosty gest, który może uratować zdrowie – zarówno własne, jak i bliskich. Test wykrywa obecność przeciwciał już po kilku tygodniach od zakażenia, a wynik dostępny jest nawet w ciągu kilkunastu minut.
Specjaliści podkreślają, że HIV to dziś choroba przewlekła, a nie wyrok. Dzięki nowoczesnym lekom osoby zakażone żyją tyle samo, co osoby niezakażone, mogą mieć dzieci i normalne życie rodzinne.
Wczesna diagnoza daje też możliwość objęcia pacjenta kompleksową opieką medyczną i wsparciem psychologicznym, co znacząco poprawia jakość życia.
Test to odwaga i troska o zdrowie
Europejski Tydzień Testowania przypomina, że w walce z HIV najważniejsza jest świadomość i profilaktyka. Każdy test wykonany dziś to krok w stronę społeczeństwa wolnego od stygmatyzacji i niewiedzy.
Jak podkreślają eksperci WHO – „testowanie ratuje zdrowie, a wczesne leczenie ratuje życie”.
Czytaj też:
HIV nie pyta o wiek. Coraz więcej zakażeń po 50-tce – rusza akcja profilaktyczna dla seniorów