Ból głowy, gorączka, przeziębienie czy problemy trawienne – w takich sytuacjach wielu pacjentów sięga po leki dostępne bez recepty (OTC). Są łatwo dostępne w aptekach, a część z nich można kupić także w innych punktach sprzedaży. Dzięki temu pozwalają szybko złagodzić objawy i często stanowią pierwszą linię pomocy w przypadku drobnych dolegliwości.
Ich dostępność nie jest równoznaczna z całkowitym bezpieczeństwem. Każdy lek, także ten kupowany bez recepty, zawiera substancje czynne wpływające na organizm. Nieprawidłowe stosowanie może prowadzić do działań niepożądanych, przedawkowania, a nawet poważnych konsekwencji zdrowotnych.
Zorganizowana po raz kolejny międzynarodowa kampania informacyjna „Leki to nie słodycze” miała na celu zwiększenie świadomości pacjentów na temat odpowiedzialnego stosowania leków OTC. W Polsce akcję prowadził Główny Inspektorat Farmaceutyczny.
Łatwa dostępność nie zwalnia z ostrożności
Wielu pacjentów traktuje leki bez recepty jako produkty codziennego użytku. Nawet popularne preparaty przeciwbólowe czy przeciwgorączkowe mogą jednak wywoływać działania niepożądane, szczególnie jeśli są przyjmowane zbyt długo, w zbyt dużych dawkach lub w połączeniu z innymi lekami.
Problemem bywa także nieświadome przyjmowanie kilku preparatów zawierających tę samą substancję czynną. Dotyczy to zwłaszcza leków stosowanych podczas infekcji. Pacjent jednocześnie sięga np. po środek przeciwgorączkowy, preparat na przeziębienie i lek przeciwbólowy, nie zdając sobie sprawy, że wszystkie zawierają ten sam składnik. Takie sytuacje zwiększają ryzyko przedawkowania i wystąpienia działań niepożądanych.
Czytaj ulotkę, zanim zażyjesz lek
Jednym z głównych przesłań kampanii jest przypomnienie o konieczności czytania ulotek dołączonych do leków. Choć dla wielu osób jest to formalność, ulotka zawiera kluczowe informacje dotyczące dawkowania, przeciwwskazań, możliwych działań niepożądanych oraz interakcji z innymi preparatami. To właśnie tam pacjent znajdzie informacje o tym, kto nie powinien stosować danego leku, jak długo można go przyjmować oraz kiedy należy skonsultować się z lekarzem.
Przestrzeganie zaleceń producenta znacząco zmniejsza ryzyko powikłań związanych z niewłaściwym stosowaniem preparatu.
Uważaj na interakcje
Należy też zwracać uwagę na substancje czynne zawarte w lekach. Niektóre preparaty OTC mogą wchodzić w interakcje z lekami przyjmowanymi na stałe, np. z lekami przeciwkrzepliwymi, stosowanymi w nadciśnieniu tętniczym czy cukrzycy. W efekcie może dojść do osłabienia działania terapii lub zwiększenia ryzyka działań niepożądanych. Dlatego osoby przewlekle chore powinny zachować szczególną ostrożność i w razie wątpliwości konsultować wybór leku z farmaceutą lub lekarzem.
Dzieci wymagają szczególnej ochrony
Autorzy kampanii zwracają także uwagę na bezpieczeństwo najmłodszych pacjentów. Dawkowanie leków u dzieci różni się od dawkowania dla dorosłych i często zależy od wieku lub masy ciała. Nawet niewielki błąd może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych.
Leki powinny być przechowywane poza zasięgiem dzieci. Kolorowe opakowania czy smakowe formy preparatów mogą sprawiać, że najmłodsi traktują je jak słodycze, co zwiększa ryzyko przypadkowego zatrucia.
Odpowiedzialne leczenie zaczyna się od wiedzy
Kampania „Leki to nie słodycze” przypomniała o podstawowych zasadach bezpiecznego stosowania preparatów OTC:
- czytaj ulotkę przed zastosowaniem leku,
- przestrzegaj zalecanego dawkowania i czasu stosowania,
- zwracaj uwagę na substancje czynne i możliwe interakcje,
- zachowuj szczególną ostrożność podczas podawania leków dzieciom.
Czytaj też:
Apteki muszą sprawdzać wiek przy sprzedaży tych leków. NIA o obowiązkach i limitach