Przewlekła chrypka, problemy z połykaniem, ból gardła czy niegojąca się zmiana na języku łatwo uznać za następstwo infekcji. Jeśli jednak takie objawy utrzymują się ponad trzy tygodnie i nie mają związku z przeziębieniem, warto skonsultować je z laryngologiem. Mogą być jednym z sygnałów nowotworu głowy i szyi.
O znaczeniu wczesnej diagnostyki przypomina kampania społeczna „Nie odbieraj sobie głosu”, którą rozpoczęli Główny Inspektorat Sanitarny, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego oraz Narodowy Instytut Onkologii – PIB.
Chrypka, guz szyi, trudności w połykaniu. Tych objawów nie należy lekceważyć
Nowotwory głowy i szyi mogą przez długi czas dawać mało charakterystyczne objawy. Część z nich łatwo pomylić z dolegliwościami towarzyszącymi infekcjom górnych dróg oddechowych.
Prof. Karolina Dżaman, kierownik Kliniki Otolaryngologii CMKP, podkreśla, że konsultacji wymagają zwłaszcza objawy trwające ponad trzy tygodnie i niezwiązane z infekcją.
Do sygnałów, których nie należy lekceważyć, należą m.in.:
- przewlekła chrypka,
- trudności w połykaniu,
- guz na szyi,
- utrzymujący się ból gardła,
- czerwone lub białe zmiany w jamie ustnej,
- niegojące się owrzodzenie języka,
- niedrożność nosa,
- krwawy wyciek z nosa.
Pierwszym sygnałem choroby mogą być również znacznie powiększone węzły chłonne szyi.
Około 60 proc. nowotworów wykrywanych jest późno
Wczesne rozpoznanie zwiększa szansę na skuteczne leczenie. Tymczasem, jak podkreśla prof. Andrzej Kawecki, zastępca dyrektora ds. klinicznych Narodowego Instytutu Onkologii – PIB i kierownik Kliniki Nowotworów Głowy i Szyi, w Polsce około 60 proc. nowotworów głowy i szyi rozpoznawanych jest w późnym stadium zaawansowania klinicznego.
W zaawansowanej chorobie wyniki leczenia są gorsze, a sam nowotwór i jego terapia mogą wpływać na podstawowe funkcje, takie jak mówienie, jedzenie, oddychanie, węch, smak czy wzrok.
Rozpoczęcie leczenia w pierwszym stadium choroby może dawać szansę na wyleczenie nawet u 95 proc. pacjentów.
Coraz więcej zachorowań także u młodszych osób
Przez lata nowotwory głowy i szyi kojarzono przede wszystkim z paleniem tytoniu i nadmiernym spożywaniem alkoholu. Obecnie obserwowany jest jednak wzrost zachorowań również wśród osób poniżej 40. roku życia, które nigdy nie paliły i nie nadużywały alkoholu. Dotyczy to szczególnie nowotworów części ustnej gardła, m.in. migdałków i nasady języka. Ważnym czynnikiem jest zakażenie onkogennymi typami wirusa brodawczaka ludzkiego – HPV.
– Rozpoczynamy kampanię „Nie odbieraj sobie głosu”, by przypomnieć, że zakażenie wirusem HPV nie dotyczy wyłącznie kobiet – podkreśla prof. Krzysztof J. Filipiak, dyrektor-rektor CMKP.
Kampania zwraca szczególną uwagę także na mężczyzn – zarówno w kontekście objawów, jak i profilaktyki.
HPV dotyczy również mężczyzn
Zakażenie HPV jest powszechne i może dotyczyć obu płci. Wirus przenosi się podczas kontaktów seksualnych, także oralnych.
Jak przypomina dr Paweł Grzesiowski, Główny Inspektor Sanitarny, przewlekłe zakażenie określonymi typami HPV może być związane nie tylko z rakiem szyjki macicy, ale także m.in. z częścią nowotworów odbytu, prącia oraz okolicy głowy i szyi.
Największą korzyść ze szczepienia uzyskuje się przed rozpoczęciem aktywności seksualnej, kiedy prawdopodobieństwo wcześniejszego kontaktu z wirusem jest najmniejsze. Rozpoczęcie współżycia nie jest jednak przeciwwskazaniem do szczepienia. Osoby dorosłe również mogą odnieść korzyść, ponieważ wcześniejsze zakażenie jednym typem HPV nie oznacza ochrony przed innymi typami wirusa.
Szczepienie to element profilaktyki
Profilaktyka nowotworów głowy i szyi obejmuje niepalenie, unikanie innych produktów nikotynowych, ograniczenie spożycia alkoholu oraz profilaktykę zakażeń HPV.
Szczepienia zmniejszają ryzyko zakażeń typami HPV objętymi danym preparatem oraz części związanych z nimi zmian przednowotworowych i nowotworów. Dane z krajów prowadzących wieloletnie programy szczepień wskazują na wyraźny spadek częstości zakażeń HPV.
W Polsce dostępne są szczepionki 2-walentna i 9-walentna. Dzieci w wieku od 9 do 14 lat mogą korzystać z bezpłatnych szczepień przeciw HPV. Szczepienia wykonuje się m.in. w podstawowej opiece zdrowotnej, a osoby dorosłe mogą zaszczepić się także w uprawnionych aptekach. Zakres refundacji zależy od wieku i preparatu.
Europejski Tydzień Profilaktyki Nowotworów Głowy i Szyi
Kampania „Nie odbieraj sobie głosu” rozpoczęła się podczas Europejskiego Tygodnia Profilaktyki Nowotworów Głowy i Szyi, który trwa do 25 września. W tym czasie w wybranych ośrodkach w Polsce, w tym w Klinice Otolaryngologii CMKP, można zapisać się na badania profilaktyczne.
Czytaj też:
Prof. Wojciech Golusiński: Liczy się nie tylko usunięcie guza Czytaj też:
Robot operuje gardło bez skalpela. Lekarze: to przełom w laryngologii