Rzucenie palenia to dopiero początek. Sprawdź, kiedy zbadać płuca

Rzucenie palenia to dopiero początek. Sprawdź, kiedy zbadać płuca

Dodano: 
Rzucanie palenia, zdjęcie ilustracyjne
Rzucanie palenia, zdjęcie ilustracyjne Źródło: Pixabay / HansMartinPaul
Rzucenie palenia zmniejsza ryzyko raka płuca, POChP i chorób serca. Jednak skutki wieloletniego palenia mogą utrzymywać się przez lata. Z okazji Światowego Dnia Rzucania Palenia przypominamy, gdzie szukać pomocy w leczeniu uzależnienia od nikotyny, jakie objawy powinny zaniepokoić i kto może bezpłatnie zbadać płuca.

Rzucenie palenia ma sens w każdym wieku. Nawet po kilkudziesięciu latach z papierosami organizm stopniowo się regeneruje, a ryzyko wielu groźnych chorób maleje. Nie oznacza to jednak, że wszystkie skutki wieloletniego palenia znikają.

Dziś obchodzimy Światowy Dzień Rzucania Palenia. To okazja, by przypomnieć, że uzależnienie od nikotyny można leczyć, a osoby chcące zerwać z nałogiem nie muszą radzić sobie samodzielnie.

Nie trzeba mieć gotowego planu rzucenia palenia. Pierwszym krokiem może być rozmowa z lekarzem lub innym specjalistą, który pomoże przygotować się do całkowitego odstawienia papierosów.

Co dzieje się z organizmem po rzuceniu palenia?

Palenie tytoniu zwiększa ryzyko zawału serca, udaru mózgu, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) oraz wielu nowotworów, w tym raka płuca. Szkodzi również osobom, które nie palą, ale regularnie wdychają dym tytoniowy.

Po odstawieniu papierosów zaczynają zachodzić korzystne zmiany. Stopniowo poprawia się funkcjonowanie układu krążenia, a ryzyko chorób sercowo-naczyniowych z czasem maleje. U części osób zmniejszają się kaszel i duszność, poprawia się również tolerancja wysiłku.

Im dłużej człowiek pozostaje bez papierosów, tym bardziej zmniejsza się także ryzyko zachorowania na raka płuca w porównaniu z osobami, które nadal palą. Nie musi ono jednak wrócić do poziomu obserwowanego u ludzi, którzy nigdy nie palili. Dlatego po wielu latach palenia warto zwracać uwagę na stan zdrowia, zwłaszcza na niepokojące objawy ze strony układu oddechowego.

Przewlekły kaszel i zadyszka? To może być POChP

Przewlekła Obturacyjna Choroba Płuc może rozwijać się przez wiele lat. Powoduje utrwalone ograniczenie przepływu powietrza przez drogi oddechowe, co utrudnia oddychanie. Początkowo objawy bywają mało charakterystyczne. Wieloletni palacze często przyzwyczajają się do porannego kaszlu, odkrztuszania wydzieliny czy zadyszki podczas wchodzenia po schodach.

Niepokoić powinny przede wszystkim przewlekły kaszel, odkrztuszanie plwociny, stopniowo nasilająca się duszność podczas wysiłku, świszczący oddech i większa męczliwość przy codziennych czynnościach. Takie dolegliwości mogą mieć różne przyczyny, dlatego nie należy samodzielnie rozpoznawać POChP.

Podstawowym badaniem wykorzystywanym w diagnostyce jest spirometria. Pozwala ocenić przepływ powietrza przez drogi oddechowe, a pomiar po podaniu leku rozszerzającego oskrzela pomaga potwierdzić utrwalone ograniczenie przepływu.

Wczesne rozpoznanie umożliwia rozpoczęcie leczenia, które może złagodzić objawy i ograniczyć ryzyko zaostrzeń. Rzucenie palenia pozostaje jednym z najważniejszych działań spowalniających pogarszanie się czynności płuc.

Rak płuca może rozwijać się bez objawów

Rak płuca odpowiada za ponad jedną piątą zgonów z powodu nowotworów w Polsce. Jednym z największych problemów jest późne wykrywanie choroby. We wczesnych stadiach nowotwór często nie powoduje charakterystycznych dolegliwości. Dlatego osobom z grupy wysokiego ryzyka proponuje się badania przesiewowe, wykonywane jeszcze przed pojawieniem się objawów.

Od października w Polsce funkcjonuje ogólnopolski program profilaktyki raka płuca finansowany przez NFZ. Wykorzystuje się w nim niskodawkową tomografię komputerową klatki piersiowej (NDTK). Badanie pozwala wykrywać niewielkie zmiany w płucach, które mogą wymagać dalszej diagnostyki. Stosowana podczas niego dawka promieniowania jest mniejsza niż przy standardowej tomografii komputerowej klatki piersiowej.

Nie każda wykryta zmiana oznacza nowotwór. Jednak rozpoznanie raka płuca na wczesnym etapie zwiększa szanse na skuteczne leczenie.

Bezpłatna tomografia płuc. Kto może skorzystać z programu NFZ?

Program skierowany jest do osób z podwyższonym ryzykiem zachorowania na raka płuca, związanym przede wszystkim z wieloletnim paleniem papierosów.

Zgodnie z aktualnymi kryteriami z bezpłatnego badania mogą skorzystać:

  • osoby w wieku 55-74 lata, które palą lub paliły papierosy przez co najmniej 20 paczkolat, a jeśli rzuciły palenie, od zaprzestania nie minęło więcej niż 15 lat;
  • osoby w wieku 50-54 lata, które mają historię co najmniej 20 paczkolat, rzuciły palenie nie dawniej niż 15 lat temu lub nadal palą i mają dodatkowo przynajmniej jeden określony czynnik ryzyka. Może to być między innymi POChP, rak płuca u krewnego pierwszego stopnia, narażenie na radon lub określone substancje rakotwórcze w pracy.

Program uwzględnia również niektóre sytuacje związane z wcześniejszym leczeniem raka płuca oraz kontrolnymi badaniami NDTK.

Co oznacza 20 paczkolat?

Paczkolata to sposób określania łącznej intensywności i czasu palenia. Przykładowo 20 paczkolat oznacza wypalanie jednej paczki papierosów dziennie przez 20 lat, dwóch paczek dziennie przez 10 lat albo połowy paczki dziennie przez 40 lat.

Warto poinformować lekarza o swojej historii palenia, nawet jeśli papierosy zostały odstawione wiele lat temu.

Ostateczną kwalifikację do programu przeprowadza personel medyczny na podstawie aktualnych kryteriów.

Gdzie zgłosić się na bezpłatne badanie płuc?

Program jest finansowany przez Narodowy Fundusz Zdrowia i nie wymaga skierowania. Aby z niego skorzystać, należy zgłosić się bezpośrednio do placówki mającej umowę z NFZ na realizację programu.

Podczas wizyty kwalifikacyjnej lekarz ocenia historię palenia i inne czynniki ryzyka. Pacjent zakwalifikowany do programu wykonuje niskodawkową tomografię komputerową, a następnie omawia wynik i dalsze zalecenia. W zależności od wyniku może być potrzebna kontrolna tomografia lub pogłębiona diagnostyka.

Aktualne informacje o kryteriach i dostępności badań znajdują się na stronie Program profilaktyki raka płuca – pacjent.gov.pl.

Warto pamiętać, że badania przesiewowe są przeznaczone dla osób bez objawów mogących sugerować raka płuca.

Krwioplucie, chrypka, utrata masy ciała. Nie czekaj na badanie przesiewowe

Niepokojących dolegliwości nie należy tłumaczyć wyłącznie wieloletnim paleniem. Do konsultacji lekarskiej powinny skłonić utrzymujący się lub zmieniający charakter kaszel, duszność, nawracające infekcje dróg oddechowych, przewlekła chrypka, niewyjaśniona utrata masy ciała oraz ból w klatce piersiowej.

Szczególną uwagę należy zwrócić na odkrztuszanie krwi. Krwioplucie wymaga pilnej oceny lekarskiej, a w przypadku obfitego krwawienia lub nasilonych trudności z oddychaniem należy wezwać pomoc ratunkową. Takie objawy nie przesądzają o rozpoznaniu nowotworu, ale wymagają diagnostyki. Nie należy odkładać wizyty u lekarza w oczekiwaniu na badanie przesiewowe.

Uzależnienie od nikotyny można leczyć. Gdzie szukać pomocy?

Rzucenie palenia nie zawsze udaje się za pierwszym razem. Nikotyna powoduje uzależnienie, a po jej odstawieniu mogą pojawić się głód nikotynowy, rozdrażnienie, niepokój czy trudności z koncentracją. Dlatego profesjonalne wsparcie może być tak ważne.

W leczeniu uzależnienia od nikotyny wykorzystuje się poradnictwo psychologiczne i behawioralne oraz odpowiednio dobrane leki. Możliwe jest między innymi zastosowanie nikotynowej terapii zastępczej. Metodę leczenia warto ustalić z lekarzem, uwzględniając stan zdrowia i wcześniejsze próby rzucenia palenia.

Pomoc oferuje również Ogólnopolska Telefoniczna Poradnia Pomocy Palącym:

801 108 108 – z telefonu stacjonarnego;

22 211 80 15 – z telefonu komórkowego.

Poradnia działa od poniedziałku do piątku w godz. 9.00–21.00 oraz w soboty w godz. 9.00–15.00.

Ze wsparcia mogą korzystać osoby dopiero rozważające rzucenie palenia, przygotowujące się do odstawienia papierosów oraz te, które już nie palą, ale obawiają się powrotu do nałogu.

Osoby palące mogą już dziś skontaktować się z poradnią pomagającą zerwać z uzależnieniem. Ci, którzy palili przez wiele lat, powinni sprawdzić, czy kwalifikują się do badań przesiewowych raka płuca. Przewlekłego kaszlu, duszności czy krwioplucia nie należy bagatelizować – wymagają konsultacji lekarskiej.

Czytaj też:
Kaszel nie mija od trzech tygodni? Lekarze ostrzegają przed jednym błędem
Czytaj też:
Nowa era leczenia POChP. Wchodzą leki biologiczne