Choć ADHD najczęściej kojarzy się z dziećmi, więcej uwagi poświęca się dziś dorosłym pacjentom, którzy każdego dnia zmagają się z konsekwencjami tego zaburzenia. Trudności z planowaniem, organizacją czasu, regulacją emocji czy kontrolą impulsów mogą wpływać na życie zawodowe, relacje i codzienne funkcjonowanie równie mocno jak objawy innych zaburzeń psychicznych. Właśnie z myślą o takich osobach powstała Grupa Odyseusza – program diagnostyczno-terapeutyczny realizowany w Wojskowym Instytucie Medycznym – Państwowym Instytucie Badawczym. Inicjatywa została uhonorowana tytułem Psychiatrycznej Innowacji Roku 2026 podczas gali konkursu Młoda Synapsa w Katowicach.
Nagroda za praktyczne wsparcie pacjentów
Wyróżnienie przyznano w kategorii promującej najbardziej nowatorskie rozwiązania organizacyjne w polskiej psychiatrii. Zdaniem kapituły konkursu Grupa Odyseusza odpowiada na realne potrzeby pacjentów, oferując pomoc dostosowaną do specyfiki ADHD u dorosłych.
Program działa w ramach Oddziału Dziennego Zaburzeń Nerwicowych Kliniki Psychiatrii, Stresu Bojowego i Psychotraumatologii WIM-PIB. Skierowany jest do osób w wieku od 18 do 50 lat z rozpoznanym lub podejrzewanym ADHD oraz współistniejącymi zaburzeniami nerwicowymi lub zaburzeniami osobowości.
Kiedy klasyczna terapia nie wystarcza
Pomysł stworzenia programu narodził się podczas pracy z pacjentami oddziału dziennego. Specjaliści zauważyli, że chorzy – mimo dużej motywacji do leczenia – mają trudności z realizacją celów terapeutycznych z powodu zaburzeń uwagi, problemów organizacyjnych czy deficytów funkcji wykonawczych.
Za stworzenie programu odpowiadają lek. Justyna Sabela, kierownik Oddziału Dziennego Zaburzeń Nerwicowych oraz mgr Justyna Olga Gielerak, psycholog i psychoterapeutka prowadząca grupę. Celem nie było wyłącznie lepsze rozpoznawanie ADHD, ale przede wszystkim wyposażenie pacjentów w praktyczne narzędzia, które pomagają funkcjonować na co dzień.
Trening życia codziennego
Uczestnicy programu uczą się m.in.:
- planowania czasu i zadań,
- ustalania priorytetów,
- radzenia sobie z rozpraszaczami,
- kontroli impulsów,
- skuteczniejszej organizacji codziennych obowiązków,
- rozpoznawania własnych wzorców funkcjonowania.
Istotnym elementem terapii jest także wymiana doświadczeń między uczestnikami. Dla wielu osób z ADHD kontakt z ludźmi mierzącymi się z podobnymi trudnościami pomaga przełamać poczucie osamotnienia i zmniejsza związane z chorobą poczucie winy.
Duży nacisk położono również na budowanie samoakceptacji. Dorośli z ADHD przez lata słyszeli, że są „niezorganizowani”, „leniwi” lub „niewystarczająco zaangażowani”. Terapia pomaga spojrzeć na własne trudności z większym zrozumieniem i odbudować poczucie sprawczości.
Pierwszy taki program finansowany przez NFZ
Twórcy podkreślają, że Grupa Odyseusza jest pierwszym w Polsce programem dla dorosłych z ADHD realizowanym w takiej formule i finansowanym przez Narodowy Fundusz Zdrowia. To szczególnie ważne, ponieważ diagnostyka i leczenie ADHD u dorosłych bardzo często odbywają się obecnie w sektorze prywatnym, co dla wielu pacjentów stanowi istotną barierę finansową.
Program jest rozwinięciem wcześniejszych doświadczeń zespołu zdobytych podczas prowadzenia Grupy Leonidasa – projektu skierowanego do wysoko funkcjonujących osób w spektrum autyzmu.
Dlaczego właśnie Odyseusz?
Nazwa programu nawiązuje do bohatera „Odysei” Homera, który przez lata próbował wrócić do rodzinnej Itaki, pokonując kolejne przeszkody i zmieniające się warunki podróży. Twórcy dostrzegli podobieństwo między tą historią a codziennym doświadczeniem osób z ADHD. Ich uwagę nieustannie odciągają nowe bodźce, emocje i obowiązki, przez co utrzymanie kursu bywa wyjątkowo trudne. Idea programu nie polega więc na osiągnięciu perfekcji, ale na rozwijaniu umiejętności powracania do wyznaczonego celu mimo pojawiających się trudności.
Nagroda Psychiatryczna Innowacja Roku 2026 pokazuje, że w psychiatrii coraz większe znaczenie zyskują rozwiązania odpowiadające na konkretne problemy pacjentów.
Czytaj też:
Agata Młynarska: Choroby, których nie widać, potrafią wykluczyć z życia