Naczelna Izba Aptekarska przypomina farmaceutom o obowiązkach związanych z wydawaniem z aptek leków OTC zawierających substancje psychoaktywne. Reakcja samorządu aptekarskiego ma związek z doniesieniami medialnymi o przypadkach braku weryfikacji wieku przy sprzedaży tych produktów.
Chodzi o preparaty dostępne bez recepty, które zawierają kodeinę, pseudoefedrynę lub dekstrometorfan – substancje mogące być wykorzystywane w celach pozamedycznych.
Kodeina, pseudoefedryna, dekstrometorfan – szczególne zasady
Zgodnie z obowiązującymi przepisami osoba wydająca lek ma zarówno obowiązek, jak i uprawnienie do weryfikacji wieku pacjenta. Produkty OTC zawierające wymienione substancje nie mogą być wydawane osobom, które nie ukończyły 18. roku życia.
Farmaceuta lub technik farmaceutyczny ma prawo odmówić wydania produktu leczniczego osobie niepełnoletniej, a także w sytuacji, gdy uzna, że preparat może zostać użyty w sposób zagrażający zdrowiu lub życiu. W takich przypadkach możliwe jest również zażądanie dokumentu potwierdzającego wiek.
To ważne przypomnienie, ponieważ sprzedaż tych leków – mimo statusu OTC – podlega określonym ograniczeniom.
Obowiązek informacji i edukacji pacjenta
NIA podkreśla, że wydanie leku zawierającego substancję psychoaktywną wiąże się także z obowiązkiem poinformowania pacjenta o:
- sposobie dawkowania,
- możliwych zagrożeniach,
- działaniach niepożądanych,
- ryzyku niewłaściwego stosowania.
Rola farmaceuty nie ogranicza się więc wyłącznie do technicznego wydania produktu, lecz obejmuje również element edukacyjny i profilaktyczny.
Limity ilościowe przy jednorazowej sprzedaży
Przepisy określają również maksymalne ilości substancji, które mogą zostać wydane w ramach jednej transakcji:
- pseudoefedryna – 720 mg,
- kodeina – 240 mg,
- dekstrometorfan – 360 mg.
Limity te mają na celu ograniczenie ryzyka nadużyć oraz wykorzystania leków w celach pozamedycznych.
Konsekwencje dla farmaceutów
Naczelny Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej przypomniał, że brak przestrzegania przepisów może stanowić podstawę do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przed Okręgowym Rzecznikiem Odpowiedzialności Zawodowej. Dodatkowo możliwe jest nałożenie kary finansowej w postępowaniu administracyjnym przez Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego.
Odpowiedzialność dotyczy zarówno aspektu zawodowego, jak i administracyjnego.
Dlaczego temat wraca?
Leki z kodeiną, pseudoefedryną i dekstrometorfanem są powszechnie stosowane w terapii kaszlu i objawów przeziębienia. Jednocześnie są to substancje o działaniu ośrodkowym, które w większych dawkach mogą wywoływać efekt psychoaktywny.
W ostatnich latach zwracano uwagę na ich nadużywanie, szczególnie wśród osób młodych. Stąd obowiązek weryfikacji wieku i limitów ilościowych jest elementem systemowego zabezpieczenia zdrowia publicznego.
Komunikat NIA stanowi przypomnienie, że nawet w przypadku leków bez recepty farmaceuta pozostaje gwarantem bezpieczeństwa farmakoterapii. Weryfikacja wieku, odmowa wydania produktu w uzasadnionych sytuacjach oraz rzetelna informacja dla pacjenta są elementem standardu wykonywania zawodu.
W praktyce oznacza to konieczność zachowania szczególnej czujności przy sprzedaży preparatów zawierających substancje psychoaktywne oraz konsekwentne stosowanie obowiązujących limitów i procedur.
Czytaj też:
Zagrożenie radiacyjne? Tabletki wydawaliby strażacy. Farmaceuci ostrzegają