Rak trzustki to jeden z najbardziej śmiercionośnym nowotworów. Rozwija się przez długi czas bez wyraźnych objawów, diagnoza w większości przypadków pojawia się bardzo, gdy możliwości leczenia są poważnie ograniczone. W Polsce z powodu raka trzustki umiera około 5 tys. osób rocznie.
Sztuczna inteligencja wykryje raka wcześniej
Teraz nadzieję na poprawę tego stanu rzeczy daje sztuczna inteligencja. Naukowcy z amerykańskich ośrodków (University of Texas MD Anderson Cancer Center, Mayo Clinic, University of Washington) opracowali system o nazwie REDMOD (Radiomics-based Early Detection MODel, który pozwala wykryć ten nowotwór na długo przed tym, zanim lekarze są w stanie to zrobić.
Radiomika to przełomowe rozwiązanie w medycynie, wykorzystuje sztuczną inteligencję do analizy obrazów medycznych, jak tomografia komputerowa (TK), rezonans magnetyczny (MRI) czy pozytonowa tomografia emisyjna (PET). W tym przypadku REDMON korzystał z badań TK. System wykonuje również segmentację trzustki, czyli precyzyjnie obrysowuje organ i oddziela od otaczających tkanek i narządów. Eliminuje to potrzebę ręcznego obrysowywania, którego dokładność może być różna.
Wyniki prac Amerykanów zostały opublikowane w dzienniku Gut, prezentującym publikuje badania i recenzje z zakresu gastroenterologii i hepatologii.
REDMOD rozpoznaje nawet niewielkie zmiany w tkankach związane z gruczolakorakiem przewodowym trzustki (PDA), najczęstszą i bardzo źle rokującą postacią tego nowotworu. Te wczesne sygnały ostrzegawcze są zazwyczaj niewidoczne podczas rutynowych badań i łatwo je przeoczyć nawet wysoko wykwalifikowanym specjalistom. Gruczolakorak przewodowy trzustki charakteryzuje się bardzo niskim wskaźnikiem przeżywalności. Zwykle jest on wykrywany w zaawansowanym stadium, wczesna faza rzadko daje objawy, a choroba szybko postępuje.
Zdaniem naukowców wczesna diagnoza uzyskana REDMON może sprawić, że rak trzustki przestanie być wykrywany w stanie późnym, często terminalnym (stadium IV), diagnoza będzie możliwa już w stadium I, gdy leczenie może być skuteczne.
Aby ocenić skuteczność systemu, REDMOD został przetestowany na badaniach TK jamy brzusznej 219 osób, które początkowo uznano za wolne od choroby na podstawie opinii radiologów, ale później zdiagnozowano u nich raka trzustki. Grupę kontrolną tworzyły 1243 osoby.
To może zwiększyć przeżywalność
Okazało się, że REDMOD zauważa zmiany świadczące o rozwijającym się nowotworze 475 dni (mediana) przed diagnozą kliniczną.
„To okno czasowe ma ogromne znaczenie, ponieważ wczesne wykrycie znacznie zwiększyłoby prawdopodobieństwo wyleczenia i poprawiło przeżywalność. Badania modelowe wskazują, że zwiększenie odsetka zlokalizowanych PDA z 10 proc. do 50 proc. ponaddwukrotnie zwiększyłoby wskaźniki przeżywalności, co jednoznacznie wskazuje, że moment rozpoznania jest najważniejszym czynnikiem determinującym przeżywalność” – podkreślają naukowcy.
Autorzy badania zaznaczają też w podsumowaniu, skuteczność REDMOD jest prawie dwa razy większa niż skuteczność radiologów (73 proc. w porównaniu do 38 proc.), a ta różnica jest niemal trzykrotna w przypadku nowotworów wykrytych dwa lata przed diagnozą kliniczną (68 proc. w porównaniu z 23 proc.).
Czytaj też:
Wyleczyli raka trzustki u myszy. Hiszpańscy naukowcy: Trwała regresja guza