Rak trzustki należy do najbardziej podstępnych nowotworów. Przez długi czas może rozwijać się niemal bezobjawowo albo dawać dolegliwości, które łatwo pomylić z niestrawnością, problemami żołądkowymi czy skutkami stresu. Wielu pacjentów trafia do specjalisty dopiero wtedy, gdy choroba jest już zaawansowana.
Rak trzustki jest jedną z głównych przyczyn zgonów z powodu chorób onkologicznych. Wynika to przede wszystkim z późnego rozpoznania i szybkiego przebiegu choroby.
Pierwsze objawy łatwo zbagatelizować
We wczesnym stadium rak trzustki zwykle nie daje charakterystycznych sygnałów. Pojawiające się dolegliwości są często niespecyficzne i mogą przypominać wiele innych, znacznie mniej groźnych schorzeń. Do najczęściej zgłaszanych objawów należą:
- ból brzucha lub uczucie dyskomfortu w nadbrzuszu,
- ból promieniujący do pleców,
- uczucie pełności po posiłkach,
- szybkie uczucie sytości,
- nudności,
- wzdęcia,
- zgaga,
- brak apetytu,
- przewlekłe zmęczenie i osłabienie,
- niezamierzona utrata masy ciała.
U części pacjentów pojawiają się również zaburzenia trawienia, biegunki, zmiany rytmu wypróżnień czy tłuszczowe, jasne stolce związane z nieprawidłową pracą trzustki. Szczególnie niepokojące są objawy utrzymujące się przez kilka tygodni i stopniowo nasilające się mimo stosowanego leczenia.
Jednym z mniej znanych objawów raka trzustki jest nagłe pojawienie się cukrzycy lub wyraźne pogorszenie kontroli glikemii u osoby, która wcześniej nie miała takich problemów (nie oznacza to, że każda nowo rozpoznana cukrzyca jest związana z nowotworem).
Żółtaczka może być pierwszym wyraźnym alarmem
Jednym z bardziej charakterystycznych objawów raka trzustki jest żółtaczka mechaniczna. Rozwija się, gdy guz uciska lub blokuje drogi żółciowe. Zauważalne są:
- zażółcenie skóry i białkówek oczu,
- świąd skóry,
- ciemne zabarwienie moczu,
- odbarwione, jasne stolce.
Pojawienie się takich objawów wymaga pilnej konsultacji lekarskiej i pogłębionej diagnostyki.
Są też mniej znane objawy
Niektóre sygnały ostrzegawcze raka trzustki są znacznie mniej oczywiste i rzadko kojarzone z nowotworem:
- uporczywy świąd skóry,
- nawracające zapalenie trzustki,
- zakrzepica żył lub zatorowość płucna bez wyraźnej przyczyny,
- przewlekłe osłabienie,
- obniżenie nastroju lub objawy depresji.
Choć każdy z tych objawów może mieć wiele innych przyczyn, ich współwystępowanie z utratą masy ciała, problemami trawiennymi czy bólem brzucha powinno skłonić do szybkiej konsultacji lekarskiej.
Kto jest najbardziej narażony?
Ryzyko zachorowania wzrasta wraz z wiekiem. Większość przypadków rozpoznawana jest po 60. roku życia. Do najważniejszych czynników ryzyka należą:
- palenie papierosów,
- otyłość,
- cukrzyca,
- przewlekłe zapalenie trzustki,
- nadużywanie alkoholu,
- mała aktywność fizyczna,
- występowanie raka trzustki w rodzinie.
Dlaczego rak trzustki jest tak groźny?
Trzustka znajduje się głęboko w jamie brzusznej. Małe guzy przez długi czas nie powodują wyraźnych dolegliwości i nie są wyczuwalne podczas badania fizykalnego. W efekcie nowotwór często zostaje wykryty dopiero wtedy, gdy osiąga większe rozmiary lub daje przerzuty do innych narządów. To właśnie późne rozpoznanie jest jednym z głównych powodów, dla których leczenie raka trzustki pozostaje dużym wyzwaniem.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
Specjaliści apelują, by nie bagatelizować utrzymujących się dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.
Konsultacji lekarskiej wymagają zwłaszcza:
- niewyjaśniona utrata masy ciała,
- utrzymujący się ból brzucha lub pleców,
- nagłe pogorszenie apetytu,
- nowo rozpoznana cukrzyca po 50. roku życia,
- żółtaczka,
- przewlekłe problemy trawienne bez wyraźnej przyczyny.
Czytaj też:
Rak trzustki długo nie boli. USG brzucha może go nie wykryć