W dniach 14–15 czerwca 2026 roku na terenie Uniwersytetu Warszawskiego odbyła się czwarta edycja Kongresu „Nauka dla Społeczeństwa”. W tym roku formułę rozszerzono o hasło „Społeczeństwo dla Nauki”. Inicjatorem i promotorem wydarzenia od 2023 r. jest prof. Henryk Skarżyński. Współorganizatorem tegorocznego spotkania był rektor UW, prof. Alojzy Z. Nowak. Głównym celem kongresu było wyjście nauki z laboratoriów do obywateli.
Podczas kongresu odbyło się wiele dyskusji podczas debat i paneli. Dzięki bogatemu programowi uczestnicy mogli poznać szereg dziedzin, gdzie nauka realnie wpływa na dobrostan społeczeństwa. Poruszano między innymi tak ważne tematy jak bezpieczeństwo wodne, aktywność fizyczna, ochrona ludności, wykorzystanie AI w nauce. W debatach spotkali się również rektorzy uczelni i dyrektorzy instytutów naukowych, aby wspólnie odpowiedzieć na pytanie: jak promować polską naukę.
Jak promować polską naukę?
Podczas Debaty dyrektorów i rektorów eksperci zastanawiali się, jak promować osiągnięcia i wdrożenia naukowe w Polsce.
W czasie panelu dyrektorów polskich instytutów pojawiła się idea stworzenia „Księgi wdrożeń XXI wieku”, czyli uporządkowanego zbioru polskich wynalazków i rozwiązań, który można prezentować jako globalną wizytówkę polskiej myśli technicznej.
Prof. Skarżyński podkreślał, że polska nauka powinna promować swoje osiągnięcia zawsze, wszędzie i systematycznie, ale jednocześnie prostym językiem. Wskazywał, że naukowcy nie mogą zasłaniać się brakiem kompetencji komunikacyjnych, lecz powinni uczyć się pokazywać efekty badań tak, by rozumiało je społeczeństwo, administracja i biznes.
Podczas debaty rektorów prof. Nowak zwracał uwagę, że promocja nauki nie może ograniczać się do pokazywania gotowych wdrożeń. – Są dziedziny, są specjalności, w których badania trzeba prowadzić dla prowadzenia badań, dla prowadzenia kultury badań. Te badania i wyniki tych badań mogą nie być potrzebne natychmiast, ale mogą być potrzebne za dwadzieścia, za trzydzieści, za pięćdziesiąt lat – mówił.
Podkreślał, że na uniwersytetach prowadzi się także badania podstawowe, które dziś mogą wydawać się niepraktyczne, ale za kilkadziesiąt lat mogą stać się fundamentem przełomowych odkryć.
Bezpieczeństwo zaczyna się od przygotowania
Ochrona ludności, zabezpieczenie logistyczne państwa i przygotowanie obywateli do sytuacji kryzysowych były tematem panelu z udziałem ekspertów Wojskowej Akademii Technicznej.
Uczestnicy debaty poskreślali, że skuteczna ochrona ludności wymaga dziś nie tylko sprawnych rozwiązań organizacyjnych i prawnych, ale także odpowiedniego zabezpieczenia logistycznego, współpracy instytucji publicznych, interoperacyjności służb, wojska, środowiska naukowego oraz sektora prywatnego.
Ppłk dr inż. Małgorzata Grzelak z WAT podkreślała, że bez logistyki nie da się zapewnić ochrony ludności, ciągłości dostaw podstawowych dóbr ani działania służb ratowniczych. Wskazała trzy filary skutecznego zabezpieczenia logistycznego: sprawny system prawny i administracyjny, odporne łańcuchy dostaw oraz świadomy obywatel.
Aktywność fizyczna to fundament
W czasie sesji „Nauka dla aktywnego i zdrowego społeczeństwa” zastanawiano się, jak zachęcić dzieci do ruchu, wykorzystać osiągnięcia nauki w profilaktyce zdrowotnej i wspierać aktywność przez całe życie?
Eksperci mówili m.in. o koncepcji alfabetu ruchowego, która zakłada rozwijanie nie tylko sprawności i kompetencji ruchowych, ale również wiedzy, zrozumienia, motywacji oraz pewności siebie związanych z aktywnością fizyczną.
Tak jak od dziecka uczymy się pisania i czytania, tak samo już od najmłodszych lat powinniśmy rozwijać podstawowe umiejętności ruchowe. Istotą tego podejścia jest budowanie trwałych nawyków ruchowych już od najmłodszych lat, tak aby aktywność fizyczna stała się naturalnym elementem codzienności. Celem nie jest wychowanie sportowców, lecz przygotowanie ludzi do aktywnego życia na każdym etapie.
Uczestnicy panelu wskazywali, że wyzwaniem jest wciąż aktywizacja osób o niższej sprawności funkcjonalnej, przebywających m.in. w domach pomocy społecznej i placówkach opiekuńczych. Są to osoby mniej sprawne i mniej samodzielne. Wskazywano na potrzebę tworzenia gotowych programów aktywizacyjnych i zwiększania liczby specjalistów pracujących z tą grupą.
Nauka wyszła do społeczeństwa
Jak podkreślają organizatorzy, kongres okazał się sukcesem frekwencyjnym. Swoje osiągnięcia na stoiskach zaprezentowało 26 instytucji, w tym instytuty badawcze, uczelnie i Państwowa Akademia Nauk.
W tym roku dzięki kongresowi nauka wyszła do społeczeństwa nie tylko w przenośni. Przy Krakowskim Przedmieściu 26/28 i przed gmachem Starej Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego pojawiła się sesja plakatowa – w przestrzeni miejskiej udostępniona została ekspozycja prezentująca najważniejsze osiągnięcia i wdrożenia instytutów badawczych i naukowych oraz uczelni wyższych.
Czytaj też:
Eksperci: Gdyby część Polaków zaczęła się ruszać, znacznie spadłaby liczba zgonów