Rozmowę prowadził Mika Beuster, a uczestniczyli w niej Filip Ivanović, wicepremier Czarnogóry ds. zagranicznych i europejskich, Václav Klaus, były prezydent Republiki Czeskiej, Hal Brands, amerykański ekspert i publicysta, Rafał Holanowski, prezes Supra Brokers, oraz Włodzimierz Wlaźlak, prezes Lidl Polska.
Rozpoczynając dyskusję o wpływie nowych technologii na przywództwo, Ivanović zwrócił uwagę, że AI już zmienia pracę administracji, biznesu i polityki. Czarnogóra inwestuje w kompetencje cyfrowe urzędników, centra danych i rozwiązania wykorzystujące sztuczną inteligencję m.in. w ochronie zdrowia. Jednocześnie podkreślił, że technologia nie zastąpi relacji międzyludzkich.
– Nic nigdy nie zastąpi ludzkiej interakcji – zaznaczył.
Jego zdaniem lider przyszłości powinien wyróżniać się wiarygodnością, uczciwością i empatią.
Václav Klaus przesunął akcent z cech jednostki na jakość instytucji. Jego zdaniem dyskusja o przywództwie jest często przeceniana, ponieważ prawdziwym warunkiem pojawienia się dobrych liderów jest sprawnie funkcjonujący system polityczny i gospodarczy.
– Bez funkcjonującego systemu politycznego nie można mieć prawdziwych liderów – przekonywał.
Odnosząc się do integracji europejskiej, opowiedział się za rozszerzaniem Unii Europejskiej, widząc w większej liczbie państw członkowskich sposób na ograniczenie tendencji centralizacyjnych.
Do szerszego kontekstu geopolitycznego nawiązał Hal Brands. Wskazał, że świat przechodzi od porządku ukształtowanego po zimnej wojnie do epoki rywalizacji mocarstw, fragmentacji gospodarczej i rosnącej niepewności. Jego zdaniem współcześni przywódcy muszą umieć mierzyć się z trudnymi realiami i otwarcie mówić społeczeństwom o kosztach podejmowanych decyzji. W końcowej części rozmowy podkreślił również znaczenie historii w kształceniu przyszłych liderów i przestrzegł przed takim wykorzystywaniem AI w edukacji, które osłabiałoby samodzielne myślenie.
Dyskusja przeniosła się następnie na grunt biznesu. Rafał Holanowski podkreślał znaczenie zarządzania ryzykiem i budowania zespołu ekspertów. Lider nie musi być osobą posiadającą największą wiedzę, powinien jednak stworzyć warunki, w których właściwe decyzje mogą zostać podjęte, a następnie wziąć za nie odpowiedzialność. AI może wspierać analizę danych, ale tej odpowiedzialności nie przejmie.
Włodzimierz Wlaźlak zwrócił uwagę na większą, jego zdaniem, gotowość firm z Europy Środkowo-Wschodniej do szybkiego podejmowania decyzji i ryzyka. Błąd nie powinien wykluczać kolejnych prób, lecz być źródłem wiedzy. Mówiąc o liderach przyszłości, wskazał na empatię, wizję, umiejętność łączenia ludzi wokół wspólnego celu i zaufanie do pracowników.
– Trzeba ufać ludziom – podsumował.
Kończąc dyskusję, uczestnicy różnili się w ocenie tego, czy źródłem dobrego przywództwa są przede wszystkim cechy człowieka, właściwie zbudowane instytucje czy edukacja. Łączyło ich jednak przekonanie, że rozwój AI zmieni sposób pracy liderów, ale nie usunie potrzeby odpowiedzialności, krytycznego myślenia, zaufania i ludzkiego osądu.