Pacjenci w wielu sytuacjach mają prawo do refundacji leków i wyrobów medycznych, a w niektórych przypadkach — także do bezpłatnych terapii. Jednak wysokość refundacji oraz możliwość jej zastosowania zależą od wielu czynników, w tym od wskazań refundacyjnych i dokumentacji medycznej.
Rzecznik Praw Pacjenta (RPP) analizuje zgłoszenia dotyczące potencjalnego bezpodstawnego pozbawienia pacjentów prawa do refundacji.
W 2025 roku do RPP wpłynęło 69 sygnałów dotyczących niewłaściwego wystawiania recept z refundacją.
RPP: każdy przypadek jest analizowany
Jak podkreśla Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta: "Każdy zgłaszany do nas przypadek dotyczący niewłaściwej refundacji jest przez nas sprawdzany i analizowany. Jednak nie w każdej sytuacji możemy przyznać rację pacjentowi, ponieważ proces refundacji leków jest wieloaspektowy”.
Lekarz czasem nie może wypisać recepty z refundacją
Refundacja leków obowiązuje wyłącznie w określonych chorobach i wskazaniach medycznych.
Aby lekarz mógł wystawić receptę z refundacją, musi mieć potwierdzenie wskazania refundacyjnego w dokumentacji pacjenta.
Przykłady ograniczeń:
- lekarz POZ może kontynuować leczenie specjalistyczne tylko wtedy, gdy posiada zaświadczenie od specjalisty,
- w nagłych sytuacjach POZ może wystawić receptę pełnopłatną, aby uniknąć przerwania terapii,
- lekarz jednej specjalizacji (np. kardiolog) nie zawsze może refundować lek zalecony przez innego specjalistę (np. neurologa),
- nie każdy lekarz ma uprawnienia do wystawiania refundowanych recept na leki wysokospecjalistyczne.
Obowiązek informowania pacjenta
RPP podkreśla, że w sytuacji braku możliwości wystawienia recepty refundowanej pacjent powinien zostać jasno poinformowany o przyczynie oraz o tym, jak może uzyskać refundację w innym trybie.
Transparentna komunikacja ma kluczowe znaczenie dla zaufania pacjenta i ciągłości leczenia.
Pacjent ma prawo pytać o refundację
Bartłomiej Chmielowiec zachęca pacjentów do aktywności:
„Pacjent nie musi znać regulacji związanych z refundacją, ale ma prawo zapytać, na jakich zasadach przysługuje refundacja lub darmowy lek”.
Pacjenci mogą dopytać lekarza lub farmaceutę, jakie leki są refundowane, od jakiego specjalisty oraz na jakich zasadach.
Kto ma szczególne prawa do refundacji?
Ustawowe preferencje w dostępie do refundacji przysługują m.in.:
- dzieciom,
- seniorom,
- kobietom w ciąży,
- osobom z niepełnosprawnością,
- pacjentom z chorobami przewlekłymi.
Regularne przyjmowanie leków oraz korzystanie z wyrobów medycznych ma kluczowe znaczenie dla skuteczności leczenia.
Błędy lub niejasności w refundacji mogą prowadzić do:
- przerwania terapii,
- pogorszenia stanu zdrowia,
- niepotrzebnych kosztów dla pacjentów.
Czytaj też:
Fałszywe „leki”, celebryci i AI. Rzecznik Praw Pacjenta reaguje na medyczną dezinformację