Minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda podpisała rozporządzenie tzw. sklepikowe, czyli nowe rozporządzenie w sprawie żywienia dzieci i młodzieży w szkołach i przedszkolach. Nowe przepisy zastępujądotychczasową regulację z 26 lipca 2016 r. i mają na celu wzmocnienie ochrony zdrowia dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym.
Jak wyjaśnia Ministerstwo Zdrowia, rozporządzenie ma ograniczyć dostęp do wysoko przetworzonej żywności o niskiej wartości odżywczej i jednocześnie zachęcić placówki do promowania zdrowych nawyków żywieniowych od najmłodszych lat z uwzględnieniem zasad diety planetarnej. „To przełomowa zmiana dla stołówek – od września roślinny obiad bazujący na strączkach stanie się stałym elementem szkolnego menu. To część szerszych działań resortu, które mają przeciwdziałać głównym przyczynom utraty zdrowia wśród Polaków” – podkreśla MZ.
Co zmienia się w stołówkach?
Rozporządzenie wprowadza nowe wymagania dotyczące sposobu komponowania jadłospisów w przedszkolach i szkołach. Najważniejsze założenia:
- co najmniej raz w tygodniu posiłek obiadowy w pełni roślinny na bazie nasion roślin strączkowych,
- preferencja w podawaniu wody w żywieniu zbiorowym,
- wymóg co najmniej dwa razy w tygodniu przygotowywania zup na wywarach warzywnych,
- zmniejszenie ilości cukru dodanego do przygotowywanych napojów w stołówkach,
- zwrócenie uwagi na produkty sezonowe i lokalne,
- możliwość zamiany produktów mlecznych ich roślinnymi odpowiednikami,
- podkreślenie roli produktów zbożowych pełnoziarnistych.
Uwzględniając postulaty rodziców dzieci pozostających na dietach roślinnych, MZ wprowadza obowiązek zapewnienia im alternatywnej potrawy roślinnej bez dodatku produktów odzwierzęcych, w dni, w których serwowane są posiłki mięsne i rybne.
Co zmienia się w sklepikach szkolnych?
Rozporządzenie określa zamknięty katalog grup środków spożywczych dopuszczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży na terenie jednostek systemu oświaty, w tym w automatach vendingowych.
W katalogu znajdują się m.in.:
- pieczywo, pieczywo półcukiernicze i cukiernicze,
- kanapki, sałatki i surówki, mleko i produkty mleczne,
- napoje roślinne i alternatywy produktów mlecznych,
- produkty zbożowe (w tym śniadaniowe),
- warzywa, owoce, suszone warzywa i owoce,
- orzechy i nasiona bez dodatku cukrów, substancji słodzących i soli,
- soki, przeciery i musy bez dodatku cukrów, substancji słodzących i soli,
- koktajle na bazie mleka lub napojów roślinnych bez dodatku cukrów i substancji słodzących,
- naturalna woda mineralna, woda źródlana i stołowa,
- napoje przygotowywane na miejscu z ograniczoną ilością cukrów dodanych,
- inne napoje bez dodatku cukrów i substancji słodzących,
- bezcukrowe gumy do żucia,
- gorzka czekolada o wysokiej zawartości kakao.
W nowym katalogu zwrócono uwagę na produkty bezglutenowe i bezlaktozowe oraz uwzględniono napoje roślinne i roślinne alternatywy produktów mlecznych wzbogacone co najmniej w wapń i witaminę B12. Jest to także odpowiedź na postulaty rodziców i opiekunów o zapewnienie dostępności tego rodzaju żywności dzieciom pozostającym na dietach eliminacyjnych. Co istotne, obniżono zawartość cukrów dodawanych do napojów przygotowywanych na miejscu. Usunięto także kategorię „inne”, która dawała możliwość sprzedaży produktów o niższej wartości odżywczej.
Nie będzie zakazu sprzedaży kawy
W rozporządzeniu zrezygnowano z pierwotnie planowanego zakazu sprzedaży kawy. „Wbrew doniesieniom medialnym, nie jest to ukłon resortu w kierunku branży, ale odpowiedź na uwagi rodziców i opiekunów zgłoszone w toku konsultacji projektu, poparta merytorycznym stanowiskiem ekspertów pracujących nad rozporządzeniem” – wyjaśnia resort zdrowia.
Postulat uwzględnienia kawy w szkolnych sklepików został zgłoszony nie tylko przez opinię publiczną, ale także sam resort edukacji. Co istotne, również Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH-PIB w swojej opinii wskazał na konieczność rozważenia rezygnacji z ww. zapisu jako zbyt konserwatywnego, szczególnie w odniesieniu do szkół ponadpodstawowych.
W raporcie z badań przeprowadzonych w roku szkolnym 2022/23 w 127 szkołach podstawowych z terenu Polski w ramach programu DINO-PL (Diagnoza-Interwencja-Nadciśnienie-Otyłość), wskazano, że 70 proc. placówek nie prowadziło sprzedaży tego typu napojów, pomimo braku zakazu sprzedaży kawy w rozporządzeniu z 2016 r.
Nowe przepisy wejdą w życie 1 września 2026 r.
Czytaj też:
1000 dzieci przebadanych. Co czwarty przedszkolak z nadmiarem masy ciałaCzytaj też:
Kawa a długowieczność. Naukowcy wskazują optymalną ilość filiżanek