Rozpoczyna się sezon wakacyjny. Wielu z nas nie może się doczekać końca szkoły, studiów czy po prostu upragnionego urlopu. Wybierając się na inny kontynent niż Europa czy w jakieś egzotyczne miejsca warto pomyśleć nie tylko o spakowaniu stroju na plażę czy kremów do opalania. Ważnym elementem przygotowań do wyjazdu są szczepienia.
Szczepienia przed wyjazdem
Informacje o tym, jakie szczepienia są zalecane lub obowiązkowe w poszczególnych krajach, można znaleźć w Internecie, jednak bardziej przydatny będzie kontakt z lekarzem chorób zakaźnych, medycyny morskiej i tropikalnej lub medycyny podróży. Najlepiej kilka tygodni przed wyjazdem, aby pozwolić przyjętej szczepionce zbudować odpowiednią odporność lub przyjąć wszystkie wymagane dawki.
W przypadku malarii zalecana jest profilaktyka w postaci tabletek przeciwmalarycznych. Istnieją szczepionki przeciwko tej chorobie, ale nie są rekomendowane ani dostępne dla turystów z Europy, ponieważ zostały opracowane dla dzieci żyjących w regionach endemicznych Afryki Subsaharyjskiej.
Szczepienia obowiązkowe i zalecane
Jak wyjaśnia Główny Inspektorat Sanitarny, rekomendowana szczepionka może zależeć od sytuacji panującej w kraju lub regionu, do którego się wybieramy, lokalnych zaleceń, terminu i długości wyjazdu.
Najczęściej szczepienia dotyczą poniższych chorób:
- żółta gorączka,
- dur brzuszny,
- wirusowe zapalenie wątroby typu A,
- wirusowe zapalenie wątroby typu B,
- choroby meningokokowe,
- kleszczowe zapalenie mózgu,
- japońskie zapalenie mózgu,
- wścieklizna,
- cholera.
Specjaliści zalecają przede wszystkim szczepienie przeciw WZW typu A (tzw. żółtaczka pokarmowa), ze względu na większe ryzyko zakażenia drogą pokarmową w krajach o odmiennej strefie klimatycznej niż w Polsce.
Planując wyjazd do Azji lub Aryki warto pomyśleć też o szczepieniu przeciwko WZW typu B, durowi brzusznemu, a w przypadku Azji dodatkowo warto się zabezpieczyć przeciwko japońskiemu zapaleniu mózgu.
Z kolei szczepionka przeciwko kleszczowemu zapalenia mózgu jest zalecana przed wyjazdem w tereny lesiste, także w Polsce.
Jedynym obowiązkowym szczepieniem jest szczepionka przeciwko żółtej gorączce. Dotyczy to wyjazdu do niektórych krajów strefy tropikalnej, przede wszystkim w Afryce i Ameryce Południowej.
GIS przypomina także, że wyjazd za granicę powinien być okazją dla uzupełnienia również rutynowych szczepień (podstawowych lub przypominających) przeciw chorobom zakaźnym, które mogą wystąpić na całym świecie niezależnie od regionu, do którego wyjeżdżamy.
Mowa o szczepieniach przeciwko:
- tężcowi, błonicy i krztuścowi
- odrze, śwince i różyczce,
- ospie wietrznej,
- pneumokokom,
- polio.
Uwaga na meningokoki
Prof. Iwona Paradowska-Stankiewicz, zastępca kierownika Zakładu Epidemiologii Chorób Zakaźnych i Nadzoru w NIZP PZH-PIB, konsultantka krajowa w dziedzinie epidemiologii, zwraca z kolei uwagę na meningokoki.
Meningokoki, czyli bakteria dwoinka zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, może powodować bardzo groźne choroby, niezależnie od wieku.
– To przede wszystkim zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, sepsa, a także zapalenie płuc. To są trzy najistotniejsze problemy zdrowotne, które bardzo często wiążą się z powikłaniami, a także niestety ze zgonem – mówiła ekspertka w rozmowie z NewsMed.
Meningokoki mogą być szczególnie niebezpieczne w pasie na wysokości Afryki Subsaharyjskiej, który obejmuje wiele krajów. Warto też dostosować rodzaj szczepionki do tego, jaki typ meningokoka występuje w danym państwie.
Które szczepionki są darmowe?
Choć w ostatnim czasie oferta darmowych szczepień jest coraz szersza, to jednak szczepienia związane z podróżą są płatne. Narodowy Fundusz Zdrowia ich nie refunduje, ponieważ wyjazdy zagraniczne traktowane są jako cel prywatny. Wszystkie koszty szczepionek oraz kwalifikacji lekarskiej w poradniach medycyny podróży ponosi podróżny.
Trzeba zapłacić za konsultację i kwalifikację do szczepień u lekarza medycyny podróży, a także za sam preparat. W tym drugim przypadku koszt to najczęściej kilkaset złotych.
Niektóre szczepienia mogą być zrealizowane bezpłatnie (chodzi o wykonanie szczepienia, a nie o zakup szczepionki). Dotyczy to m.in. szczepień przeciwko:
- ospie wietrznej,
- durowi brzusznemu,
- błonicy, tężcowi i krztuścowi,
- polio,
- meningokokom typu B i ACWY,
- żółtej gorączce (febrze),
- kleszczowemu zapaleniu mózgu,
- WZW typu A i B.
Co z Ebolą?
W ostatnich tygodniach z Afryki docierały niepokojące informacje dotyczące wirusa Ebola. Najnowszy bilans epidemii w Demokratycznej Republice Konga to ponad 800 zakażeń (w tym ponad 100 potwierdzonych laboratoryjnie) i niemal 200 ofiar śmiertelnych.
Żadna z dotychczas zatwierdzonych szczepionek nie chroni przed szczepem Bundibugyo, który wywołał epidemię w DRK i Ugandzie. Obecne preparaty są ukierunkowane wyłącznie na szczep Zair. Nie są jednak dostępne komercyjnie. Przeznaczone są jedynie dla osób z regionów dotkniętych epidemią i personelu medycznego.
Ministerstwo Spraw Zagranicznych odradza jednak wyjazdy do rejonów objętych ogniskiem epidemii (DRK, Uganda, Sudan Południowy). Z kolei popularne kierunki turystyczne znajdujące się w Afryce (m.in. Kenia, Egipt czy Zanzibar) są oddalone od ognisk wirusa i uważane za bezpieczne, o ile zachowuje się odpowiednie środki ostrożności.
