Wakacje to czas odpoczynku. Ale to też często sytuacja, gdy przebywamy w innych niż domowe warunkach. Wysokie temperatury, zupełnie inny klimat, częste podróże i zmiany miejsca, jedzenie posiłków poza domem, często kupowanych od ulicznych sprzedawców, tworzą sprzyjające okoliczności do rozwoju zagrożeń związanych z drobnoustrojami.
Choroby zakaźne wywoływane są przez drobnoustroje chorobotwórcze – patogeny (bakterie, wirusy, grzyby) lub ich toksyny (jad kiełbasiany), a także przez pasożyty. Mogą szerzyć się różnymi drogami, m.in.: przez kontakt bezpośredni z chorą osobą lub zwierzęciem (ugryzienia lub zadrapania), drogą kropelkową (podczas kaszlu, kichania czy nawet rozmowy) i pokarmową (poprzez jedzenie zakażonej żywności).
Podstawowe zasady bezpieczeństwa
Ministerstwo Zdrowia przypomina o najważniejszych zasadach higieny:
- Regularnie i dokładnie myj ręce mydłem pod bieżącą wodą, przez co najmniej 30 sekund, zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne powierzchnie dłoni. Pozwala to eliminować wirusy i bakterie z powierzchni skóry, która stanowi naturalną barierę ochronną przed patogenami.
- Jeżeli nie masz dostępu do wody i mydła, możesz użyć środka do dezynfekcji rąk, zawierającego co najmniej 60 proc. alkoholu.
- Chroń stopy. Na basenie i pod prysznicem zawsze noś klapki, co zapobiega grzybicy.
- Czyść i odkażaj kuchnię. Myj ręce przed i po przygotowywaniu posiłków, czyść regularnie blaty i deski do krojenia. Właściwe mycie zapobiega rozprzestrzenianiu się drobnoustrojów.
- Unikaj surowych owoców morza, niedogotowanego mięsa oraz nabiału z niepasteryzowanego mleka.
- Pij wyłącznie wodę butelkowaną lub dokładnie przegotowaną.
- Unikaj kontaktu z chorymi. Stosowanie zasady izolacji od osób chorych zmniejszy ryzyko zakażenia.
- Zasłaniaj usta i nos podczas kichania lub kaszlu, np. chusteczką lub zgiętym łokciem. W ten sposób ograniczasz rozprzestrzenianie się zakażeń.
- Staraj się nie dotykać ust, nosa i oczu nieumytymi rękoma. Dzięki temu zapobiegniesz przenoszeniu drobnoustrojów z powierzchni dłoni na błony śluzowe organizmu.
- Dbaj o higienę przestrzeni. Regularne sprzątanie i dezynfekcja powierzchni w pomieszczeniach może zmniejszyć ryzyko rozprzestrzeniania się drobnoustrojów.
Szczepienia to najlepsza ochrona
Szczepienia to skuteczne narzędzia w profilaktyce wielu wirusowych i bakteryjnych chorób zakaźnych. Regularne szczepienia pomagają budować odporność organizmu. Chronią nie tylko osoby zaszczepione, ale także przyczyniają się do zdrowia innych. Poprzez stworzenie tzw. odporności populacyjnej, szczepienia pomagają chronić całą społeczność przed wybuchem epidemii i pandemii.
Informacje na temat szczepień znajdują się w Programie Szczepień Ochronnych, zwanym też Kalendarzem szczepień.
Eksperci podkreślają, że podczas wakacyjnych podróży organizm może mieć kontakt z drobnoustrojami, z którymi wcześniej nie miał styczności.
– Planując podróż do krajów tropikalnych i subtropikalnych, należy rozróżnić szczepienia obowiązkowe (wymagane przepisami międzynarodowymi) oraz szczepienia zalecane (ze względów medycznych) – mówił prof. Ernest Kuchar, specjalista pediatrii, chorób zakaźnych i medycyny podróży.
Z tej pierwszej grupy wymaganym przy przekraczaniu granic może być szczepienie przeciwko żółtej gorączce. Obowiązuje podróżnych udających się do niektórych krajów Afryki Subsaharyjskiej i Ameryki Południowej, gdzie występuje ryzyko zakażenia.
Szczepienia obowiązkowe dotyczą także:
- szczepienia przeciwko meningokokom (szczepy A, C, W, Y), dla pielgrzymów udających się do Arabii Saudyjskiej na Hadżdż lub Umrę,
- szczepienia przeciwko polio, może być wymagane w krajach z endemicznym występowaniem dzikiego wirusa polio lub krążącego wirusa polio pochodzącego ze szczepionki.
Jak jeszcze budować odporność?
Żeby wzmocnić naszą ochronę przed drobnoustrojami, warto pomyśleć także o:
- diecie poprawiającej odporność: bogatej w warzywa i owoce zawierające witaminę C (kapusta, papryka, kalafior, brokuły, truskawki, porzeczki, natka pietruszki, pomarańcze, kiwi), fermentowane produkty mleczne bez dodatku cukru, kiszonki, produkty bogate w witaminę D (tłuste ryby morskie, jaja) i produkty zbożowe pełnoziarniste (pieczywo razowe, grube kasze, makaron razowy).
- regularnym spożywaniu posiłków,
- częstym piciu wody,
- regularnej aktywności fizycznej, co wpływa pozytywnie na układ odpornościowy, zmniejsza podatność na infekcje i spowalnia niekorzystne zmiany zachodzące z wiekiem.
Czytaj też:
Klątwa faraona czyli biegunka podróżnych dotyka nawet połowy turystów. Specjalista podpowiada, jak się chronić Czytaj też:
Upały, zatrucia, alkohol. Dr Grzesiowski: Wakacje to czas zwiększonego ryzyka