Samotność to coraz poważniejszy problem społeczny i zdrowotny. Światowa Organizacja Zdrowia w 2023 roku uznała samotność za jedno z kluczowych zagrożeń dla zdrowia publicznego w XXI wieku. Raportu Instytutu Pokolenia z 2022 r., wskazywał że 53 proc. dorosłych Polaków cierpi na samotność, a 35 proc. osób nie ma nikogo, do kogo mogłaby się zwrócić o pomoc. Samotność dotyka też coraz młodsze osoby, także te mieszkające w dużych miastach.
Samotność i izolacja kosztują nas bardzo wiele
Podobne statystyki dotyczą mieszkańców Stanów Zjednoczonych. Dane z 2023 r. mówią o tym, że połowa dorosłych Amerykanów doświadcza samotności i tyle samo osób czuje się społecznie odizolowanych.
Specjaliści podkreślają, że te elementy stanowią zagrożenie dla zdrowia równie poważne jak inne czynniki ryzyka, to jednak są wciąż niedoceniane jako pilne problemy zdrowia publicznego. Dlatego naukowcy z Uniwersytetu Tulane’a w Nowym Orleanie postanowili zbadać ile lat życia w zdrowiu mogą nas kosztować samotność i izolacja społeczna. Badania przeprowadził zespół z Celia Scott Weatherhead School of Public Health and Tropical Medicine, a wyniki opublikowane zostały w Nature Communications.
Analiza wykazała, że samotność i izolacja społeczna pozbawiają ludzi niemal sześciu lat życia wolnego od zaburzeń psychicznych, takich jak depresja czy stany lękowe, a także odciskają – mniejsze, ale wciąż znaczące – piętno na zdrowiu fizycznym.
To wpływa na zdrowie fizyczne i psychiczne
„Nasze badanie wykazało, że izolacja społeczna i samotność mogą mieć znaczący wpływ na długość życia wolnego od chorób, zarówno somatycznych, jak i psychicznych” – mówi główny autor badania, dr Lu Qi, specjalista żywienia i epidemiologii, profesor i kierownik katedry w Celia Scott Weatherhead School of Public Health and Tropical Medicine na Uniwersytecie Tulane’a, cytowany na stronie uczelni.
Autorzy badania zaznaczają, że choć w języku potocznym pojęcia samotności i izolacji społecznej bywają używane zamiennie, to jednak badacze zajmujący się zdrowiem publicznym definiują je jako dwa różne elementy. Izolacja społeczna to obiektywny wskaźnik określający zakres kontaktów społecznych danej osoby, natomiast samotność to subiektywne odczucie niezadowolenia z jakości relacji – niezależnie od tego, jak bardzo dana osoba jest aktywna towarzysko.
„Wyniki te nie były dla mnie zaskoczeniem. Wcześniejsze badania wskazywały na związek izolacji społecznej i samotności ze śmiertelnością, zwłaszcza przedwczesną, a nasze badanie dostarcza kolejnych dowodów” – dodaje naukowiec.
Nawet sześć lat życia
Badacze przeanalizowali dane dotyczące 277 489 osób w wieku od 40 do 69 lat, którzy w momencie rozpoczęcia badania byli wolni od siedmiu głównych chorób przewlekłych: cukrzycy, chorób serca, chorób płuc, demencji, nowotworów, depresji oraz stanów lękowych. Następnie zbadali wpływ samotności i izolacji społecznej na przewidywaną liczbę lat życia w zdrowiu, biorąc za punkt odniesienia wiek 50 lat.
W porównaniu z osobami, które nie doświadczały ani samotności, ani izolacji społecznej, kobiety dotknięte tymi problemami żyły o 2,4 roku krócej w zdrowiu fizycznym, a mężczyźni – o 1,7 roku krócej. Wpływ na zdrowie psychiczne był jeszcze bardziej znaczący: kobiety żyły o około 3,7 roku krócej bez zaburzeń psychicznych, a mężczyźni – o około 5,8 roku krócej.
Duży koszt nawet przy zdrowym trybie życia
„To kwestia różnic między płciami. Nasze badania wykazały, że mężczyźni są bardziej podatni na negatywne skutki samotności. Wiemy również, że kobiety zazwyczaj żyją dłużej niż mężczyźni; w przypadku niektórych chorób płeć żeńska wiąże się z pewnymi korzyściami zdrowotnymi" – wyjaśnia dr Qi.
Co również bardzo ważne, badania wykazało, że zdrowszy styl życia – obejmujący odpowiednią dietę, aktywność fizyczną, sen i unikanie palenia – w zauważalnym stopniu ograniczał utratę lat życia w zdrowiu fizycznym, związaną z izolacją społeczną. Jednak zdrowszy styl życia nie zmniejszał w istotnym stopniu dodatkowego ryzyka zdrowotnego wynikającego z samotności, co sugeruje, że oba te stany mogą wymagać odmiennych rodzajów interwencji.
Czytaj też:
Jak żyć dłużej? Nie tylko dieta i ćwiczenia, o tym elemencie nie wszyscy wiedzą Czytaj też:
Zaskakujące badania. W tych porach dnia i tygodnia czujemy się najgorzej