Według raportu Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem (IARC) – agencji Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) zajmującej się koordynacją badań nad nowotworami złośliwymi – 12 proc. wykrytych w 2024 r. nowotworów było spowodowanych infekcjami. To w sumie 2,3 mln zachorowań na całym świecie. Wyniki analizy zostały opublikowane w czasopiśmie „The Lancet Oncology”. Poprzedni raport mówiący o zakażeniach opublikowano w 2018 r.
12 patogenów powodujących raka
Przewiduje się, że globalne obciążenie chorobami nowotworowymi wzrośnie z 20 mln nowych przypadków w 2024 r. do 35 mln w roku 2050 – i to wyłącznie w wyniku starzenia się populacji – piszą autorzy raportu. Dodają, że „biorąc pod uwagę ogromne koszty ekonomiczne i społeczne nowotworów, kluczowe znaczenie ma inwestowanie w profilaktykę”.
Podkreślają, że czynniki ryzyka związane z zakażeniami to bardzo istotna przyczyna nowotworów, ale możliwa do uniknięcia, zwłaszcza że znanych jest bardzo wiele metod profilaktyki, jak szczepienia, diagnostyka, terapie oraz bezpieczne techniki wykonywania iniekcji.
Naukowcy wymieniają 12 patogenów (bakterii, wirusów i pasożytów), które mogą prowadzić do nowotworów. To:
- Helicobacter pylori,
- wirus brodawczaka ludzkiego HPV,
- wirus HBV powodujący zapalenie wątroby typu B,
- wirus HCV powodujący zapalenie wątroby typu C,
- wirus Epsteina-Barr (EBV),
- wirus wywołujący mięsaka Kaposiego,
- Schistosoma haematobium (przywra krwi),
- wirus HTLV-1,
- Opisthorchis viverrini (przywra wątrobowa),
- Clonorchis sinensis (przywra chińska),
- poliomawirus komórek Merkla,
- HIV.
5 najgroźniejszych
Nowotwory powodowane są przede wszystkim przez pięć z nich: Helicobacter pylori (4 proc. wszystkich zachorowań na nowotwory), HPV (4 proc.), HBV (2 proc.), wirus Epsteina-Barra (1 proc.) oraz HCV (1 proc.). Zakażenia wywołane tymi patogenami mogą prowadzić do rozwoju ponad 20 różnych rodzajów nowotworów, w tym raka żołądka, wątroby, szyjki macicy oraz nowotworów układu krwiotwórczego.
W liczbach bezwzględnych wygląda to następująco:
- H. pylori odpowiadał za 760 tys. zachorowań na nowotwory w 2024 r.
- HPV – 750 tys.
- HBV – 360 tys.
- EBV – 260 tys.
- HCV – 160 tys.
Najwięcej zachorowań na nowotwory spowodowane zakażeniami odnotowano w Azji Wschodniej – 990 tys., czyli 42 proc. globalnej liczby.
Nad tymi zakażeniami można zapanować
„Wyniki badania podkreślają kluczową rolę profilaktyki w ograniczaniu globalnego obciążenia chorobami nowotworowymi” – pisze w podsumowaniu jedna z autorek dr Harriet Rumgay, naukowczyni z Wydziału Nadzoru nad Nowotworami w IARC.
„Mimo postępów w dziedzinie szczepień i badań przesiewowych, nowotwory związane z zakażeniami pozostają poważnym wyzwaniem na skalę światową, a ich ciężar w nieproporcjonalnie dużym stopniu dotyka populacje krajów o niskich i średnich dochodach” – dodaje.
Autorzy raportu wskazują, co należy robić, aby zmniejszyć ryzyko zakażeń powodujących nowotwory. Wymieniają „metody profilaktyki o udowodnionej skuteczności, które bywają niedostatecznie wykorzystywane". To przede wszystkim:
- szczepienia przeciwko HPV,
- szczepienia przeciwko WZW typu B,
- badania w kierunku zakażeń HIV, Helicobacter pylori, WZW typu B, WZW typu C oraz ich leczenie,
- stosowanie bezpiecznych praktyk związanych z iniekcjami,
- zapewnienie dostępu do prezerwatyw i profilaktyki przedekspozycyjnej (PrEP) w celu zapobiegania transmisji HIV,
- badania przesiewowe w kierunku zmian przednowotworowych związanych z HPV, prowadzących do raka szyjki macicy i innych nowotworów.
Czytaj też:
Naukowcy: Można uniknąć nawet 40 proc. nowotworów. To zależy tylko od nas Czytaj też:
Jak się chronić przed rakiem? Jest na to 12 sposobów