Rak prostaty to jeden z najgroźniejszych i najpowszechniejszych nowotworów. W ostatnich latach systematycznie rośnie zachorowalność zarówno w Polsce, jak i na świecie. W naszym kraju diagnozuje się ponad 18 tys. nowych przypadków rocznie, liczba zgonów z tego powodu to około 5 500. To oznacza, że każdego dnia o raku prostaty dowiaduje się 50 mężczyzn w naszym kraju, a 15 umiera.
Rak prostaty
Według Europejskiego Towarzystwa Urologicznego (European Association of Urology – EAU) rak prostaty jest najczęstszą postacią nowotworu u mężczyzn w 112 krajach, a jego częstość występowania ma się podwoić do 2040 roku.
W skali globalnej każdego roku rejestruje się około 1,3 mln nowych zachorowań. Do 2030 r. ta liczba ma wzrosnąć do 1,7 mln, zgonów ma być około 500 tys.
Polacy bagatelizują problem
Jak wynika z zaprezentowanego kilka tygodni temu przez Fundację OnkoCafe – Razem Lepiej raportu „Ścieżka raka prostaty – okiem pacjenta”, niemal połowa polskich pacjentów (45,1 proc.) zwleka z wizytą u lekarza ponad 6 miesięcy od pojawienia się objawów, takich podwyższone wyniki PSA lub dolegliwości ze strony układu moczowego.
Jednocześnie 7 proc. respondentów wskazało, że nowotwór wykryto u nich przypadkowo – bez wcześniejszych objawów.
– W raku prostaty czas ma ogromne znaczenie, zwłaszcza w kontekście stadium choroby w momencie rozpoznania. Jeśli pacjent zwleka z wizytą pół roku lub dłużej, to wzrasta ryzyko rozpoznania choroby na bardziej zaawansowanym etapie, kiedy leczenie jest już trudniejsze, bardziej obciążające i nie zawsze skuteczne. Dlatego tak ważna jest edukacja społeczeństwa, dotycząca objawów raka gruczołu krokowego i regularnych badań, w tym poziomu białka PSA – mówił dr n. med. Paweł Potocki z Katedry i Kliniki Onkologii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Profilaktyka jest kluczowa
Specjaliści zwracają też uwagę na inny poważny problem, obok opóźnionej wizyty u specjalisty. To unikanie badań. Rak prostaty często nie daje żadnych objawów, a rozwój choroby może trwać latami. Dlatego tak ważna jest profilaktyka. Odpowiednio wczesna diagnoza raka gruczołu krokowego daje szansę na całkowite jego wyleczenie oraz uniknięcie komplikacji związanych z zaawansowanym stanem.
Jak mówił w rozmowie z NewsMed prof. Igal Mor, urolog, kluczowe są regularne wizyty u urologa i odpowiednie badania. – To one pozwalają na wykrycie raka prostaty we wczesnym stadium, kiedy skuteczność leczenia sięga aż 96 proc. Niestety, przy diagnozie w zaawansowanym stadium te szanse drastycznie spadają – podkreślał.
EAU podkreśla, że wdrożenie badań przesiewowych w kierunku raka prostaty, które mierzą poziom antygenu swoistego dla prostaty (PSA) we krwi, może potencjalnie zapewnić mężczyznom wcześniejszy dostęp do leczenia i większe szanse na wyleczenie. Mogą one również zapobiec kosztownemu leczeniu związanemu z zaawansowanym rakiem prostaty.
Ryzyko zgonu wzrasta o 39-45 proc.
O tym, jak wiele może zmienić regularna profilaktyka, przekonują wyniki Europejskiego Randomizowanego Badania Przesiewowego Raka Prostaty (ERSPC) z ubiegłego roku. Analiza obejmująca 20 lat wykazuje związek między malejącą liczbą zgłoszeń na badania przesiewowe a ryzykiem zgonu z powodu raka prostaty.
Z grupy 72 460 mężczyzn zaproszonych na badania przesiewowe jedna szósta nie pojawiła się ani razu na badania. Badania wykazały ze ci mężczyźni mieli o 45 proc. wyższe ryzyko zgonu z powodu raka prostaty w porównaniu z osobami, które uczestniczyły w badaniach przesiewowych.
Natomiast w porównaniu z grupą kontrolną – mężczyznami, którzy nigdy nie zostali zaproszeni na badania przesiewowe – to ryzyko zgonu było o 39 proc. wyższe.
Kiedy zgłaszać się na badania?
Urolodzy podkreślają, że pierwsza wizyta u urologa pod kątem raka prostaty powinna się odbyć po 45. roku życia, a gdy w rodzinie jest historia raka prostaty, to po 40. Badania profilaktyczne należy przeprowadzać przynajmniej raz w roku.
Jednak zdaniem niektórych specjalistów pierwsze badanie gruczołu krokowego warto wykonać już nawet w wieku 20 lat i powtarzać je co dwa lata.
Badania pozwalające wykryć ten nowotwór, to badanie per rectum, badania laboratoryjne, jak test PSA na podstawie próbki krwi, a także rezonans magnetyczny miednicy mniejszej i prostaty, ultrasonografia przezbrzuszna, ultrasonografia przezodbytowa (TRUS) oraz tomografia komputerowa.
Badanie PSA można zrobić w ramach darmowego programu profilaktycznego Moje zdrowie. Program skierowany jest dla osób, które skończyły 20 lat. Oznaczenie PSA dostępne jest w zależności od wieku i wyniku ankiety.
Czytaj też:
Badaj się! Codziennie w Polsce umiera na tego raka 15 mężczyzn