Październik to miesiąc świadomości raka piersi. To wciąż najczęściej rozpoznawany nowotwór. W dużej mierze z powodu słabej zgłaszalności się na badania i zbyt później reakcji na niepokojące zmiany w piersiach. Przyczyny takiego stanu rzeczy może być wiele, jedną z nich jest zbyt mała świadomość, często wynikająca z dawania wiary mitom związanym z tym nowotworem.
Oto kilka z nich.
Rak piersi dotyka tylko starsze kobiety – MIT
Chociaż zachorowalność rośnie z wiekiem (najwięcej przypadków przypada na przedział 50–69 lat), rak piersi może dotknąć również bardzo młode kobiety przed 30., a nawet przed 20. rokiem życia.
Coraz częściej diagnozę słyszą pacjentki aktywne zawodowo, wychowujące małe dzieci lub dopiero planujące macierzyństwo. Lekarze apelują, aby nie ignorować niepokojących objawów tylko dlatego, że wiek wydaje się „zbyt młody” na nowotwór.
Pacjentki przed 30. rokiem życia stanowią niewielki odsetek chorych, ale w ich przypadku częściej rozpoznawane są nowotwory o wysokiej agresywności biologicznej, w tym rak trójujemny, który wymaga szybkiego wdrożenia leczenia.
Dlatego tak ważne jest szybkie zgłaszanie się do lekarza i wykonanie diagnostyki po zauważeniu pierwszych objawów. Niepokoić powinna każda nietypowa zmiana w wyglądzie piersi czy brodawki sutkowej, wyczuwalny guzek, wyciek z brodawki czy zaczerwienienie skóry piersi.
W mojej rodzinie nikt nie chorował, więc jestem bezpieczna – MIT
Statystyki wskazują, że 80–90 proc. przypadków raka piersi występuje u kobiet, które nie mają żadnego obciążenia genetycznego ani rodzinnego.
Rak piersi, podobnie do innych nowotworów, może być wynikiem wielu różnorodnych czynników ryzyka, zarówno środowiskowych (niezwiązanych z obciążeniem genetycznym), jak i wynikających z dziedziczenia. Znanych jest wiele zmiennych związanych ze stylem życia, które mogą prowadzić do rozwoju choroby
Do najważniejszych modyfikowalnych czynników ryzyka należą:
- spożywanie alkoholu,
- nadwaga i otyłość (szczególnie po menopauzie),
- niska aktywność fizyczna,
- stosowanie hormonalnej terapii zastępczej,
- palenie tytoniu,
- niewłaściwa dieta,
- brak karmienia piersią.
Dlatego brak historii choroby w rodzinie nie zwalnia z wykonywania badań – podkreślają onkolodzy.
– Każda kobieta powinna myśleć o tym, że jest pewne ryzyko zachorowania. Jest pewna grupa kobiet obciążonych rodzinnie, genetycznie, w tej grupie na pewno spodziewamy się zachorowania. Na ryzyko ma wpływ to, że żyjemy dłużej, jesteśmy narażeni na wiele czynników środowiskowych. Dotyczy to np. kobiet, które w okresie okołomenopauzalnym stosują skojarzoną hormonalną terapię zastępczą. Czynnikami ryzyka jest też palenie papierosów, zła dieta, otyłość – mówiła dla NewsMed prof. Renata Duchnowska, kierownik Kliniki Onkologii Wojskowego Instytutu Medycznego – PIB w Warszawie.
Rak piersi to wyrok – MIT
Rak piersi to wciąż najczęściej diagnozowany nowotwór u kobiet, jednak w ostatnim czasie dokonał się ogromny postęp w jego leczeniu. Dzięki nowoczesnym metodom, takim jak immunoterapia i testy wielogenowe, lekarze mogą skuteczniej dobierać leczenie do indywidualnych potrzeb pacjentek. Rak wykryty na wczesnym etapie jest wyleczalny w 90-95 proc. przypadków.
– Mamy bardzo dużo możliwości, leczymy coraz bardziej indywidualnie, nowocześnie, w sposób bardzo dobrany. Rozpoznanie choroby nowotworowej piersi to już nie jest wyrok – mówiła w rozmowie z NewsMed dr Katarzyna Pogoda z Kliniki Nowotworów Piersi i Chirurgii Rekonstrukcyjnej Narodowego Instytutu Onkologii, przewodnicząca Sekcji Raka
– Ostatnie lata, to naprawdę ogromny postęp w leczeniu naszych pacjentek. Niesamowity wysyp nowych, dostępnych w programach lekowych terapii. Mamy często dostęp do takich terapii, których nie mają dużo bogatsze państwa Europy. Koledzy z Francji nie mają pewnych terapii w leczeniu uzupełniającym, koledzy z Holandii też i to jest naprawdę niesamowite. W Kanadzie można zastosować tylko jeden koniugat u pacjentki w chorobie przerzutowej, my w ostatnim roku mieliśmy sześć zarejestrowanych terapii – mówiła pod koniec zeszłego roku.
Rak piersi dotyczy tylko kobiet – MIT
Mężczyźni również posiadają tkankę gruczołową piersi i mogą zachorować na raka piersi, choć stanowią niewielki odsetek chorych. W ich przypadku ten nowotwór złośliwy pojawia się bardzo rzadko, ale jest równie niebezpieczny. Stanowi około 1 proc. nowotworów złośliwych piersi i tylko 0,2 proc. wszystkich nowotworów u mężczyzn.
Wg danych Krajowego Rejestru Nowotworów w 2023 r. zarejestrowano około 208 nowych przypadków raka piersi u mężczyzn.
Ryzyko zachorowania na raka piersi w tej grupie wzrasta wraz z wiekiem. Najbardziej narażeni są mężczyźni po 60. roku życia.
Na raka piersi umiera najwięcej kobiet – MIT
Jeszcze do niedawna rak piersi był najczęstszą przyczyną śmierci z powodów nowotworowych wśród kobiet. Jednak od kilku lat na pierwszym miejscu w tej klasyfikacji znajduje się rak płuca.
Wg danych Krajowego Rejestru Nowotworów w 2023 r. stwierdzono prawie 22 tys. nowych zachorowań na raka piersi, zmarło z tego powodu 6,7 tys. kobiet. W przypadku raka płuca było to odpowiednio 8,8 tys. i 8,6 tys.
„Wśród kobiet w 2023 roku po raz kolejny największy odsetek zgonów nowotworowych stanowiły zgony z powodu raka płuca – 18,6 proc., drugą pozycję zajmowały nowotwory złośliwe piersi – 14,6 proc”. – piszą autorzy dorocznego raportu.
Jedną z najpoważniejszych przyczyn takiego stanu jest rosnąca liczba Polek palących papierosy. Szacuje się, że 28 proc. dorosłych kobiet w Polsce pali tytoń – to jeden z najwyższych wskaźników w Europie. Tymczasem aż 90 proc. nowotworów płuca jest bezpośrednio związanych z paleniem papierosów
Statystyki wskazują, że od 2000 r. liczba nowo rozpoznanych przypadków raka płuca u mężczyzn zmalała o 22 proc., tymczasem u kobiet wzrosła aż o 95 proc.
Każdy guz w piersi to rak – MIT
Mimo że rak piersi jest jedną z najczęstszych chorób onkologicznych u kobiet, statystyki są optymistyczne – nawet 80 proc. guzków wykrywanych w piersiach ma charakter łagodny. Dotyczy to zwłaszcza kobiet przed menopauzą. Takie zmiany zwykle związane są z cyklem hormonalnym lub są wynikiem innych łagodnych procesów.
Guzki w piersiach mogą mieć różne pochodzenie: hormonalne, genetyczne czy środowiskowe (czynniki ryzyka to m.in. niewłaściwa dieta i styl życia, zbyt mała aktywność fizyczna, ekspozycja na promieniowanie oraz substancje chemiczne)
Niezłośliwe zmiany w piersiach to m.in. torbiele (cysty), gruczolakowłókniaki, zmiany włóknisto-torbielowate, brodawczaki czy zmiany zapalne (ropnie).
Mastektomia jest jedyną skuteczną metodą leczenia chirurgicznego – MIT
Mastektomia, czyli usunięcie całego gruczołu piersiowego, to nie jest jedyny rodzaj miejscowego leczenia raka piersi. Jak podkreśla Narodowy Portal Onkologiczny, chirurgia odgrywa kluczową rolę, zwłaszcza w przypadku wykrycia zmian we wczesnym stadium, jednak obecnie dąży się do zachowania piersi.
Preferowaną metodą jest operacja oszczędzająca pierś, która polega na usunięciu guza wraz z fragmentem zdrowych tkanek w jego obrębie. Ze względu na ograniczoną rozległość zabiegu, wiąże się on z pewnymi przeciwwskazaniami i może być stosowany tylko, gdy guz jest mały, zlokalizowany w jednym miejscu oraz nie ma ryzyka jego rozprzestrzenienia na inne obszary piersi. Aby zminimalizować ryzyko nawrotu nowotworu, kolejnym krokiem po operacji oszczędzającej jest radioterapia miejsca, gdzie zlokalizowane było ognisko choroby
Wybór pomiędzy leczeniem oszczędzającym a amputacją zależy od wielu czynników, w tym rozmiaru guza, stosunku jego wielkości do wielkości piersi, przeciwwskazań do radioterapii, preferencji chorej, czy też obecności mutacji genów BRCA 1 i BRCA 2 – czytamy w serwisie Onkologia.gov.pl
Polki za rzadko się badają w kierunku raka piersi – FAKT
To akurat jest prawda. Onkolodzy cały czas podkreślają, że wcześnie wykryty rak piersi to niemal 100 proc. szansa na wyleczenie.
Rak nie jest wyrokiem, pod warunkiem że jest wykryty na wczesnym etapie – gdy choroba jest ograniczona do narządu, nie ma przerzutów odległych, przerzutów do regionalnych węzłów chłonnych – mówiła prof. Duchnowska.
– Trzeba być też czujnym, korzystać z dostępnych programów profilaktycznych, jak mammografia, uzupełniona w pewnej populacji o rezonans magnetyczny, USG. Bardzo ważne jest samobadanie, samoobserwacje, korzystanie z dostępnych programów, jak program „Moje Zdrowie”, pamiętanie o badaniach i wywiadzie rodzinnym – podkreślała.
Polki w wieku 45–74 lata mogą skorzystać z bezpłatnej mammografii w ramach programu profilaktycznego raka piersi. Do badań nie jest potrzebne skierowanie.
Jak wynika z badań, w Polsce żyje ponad 7,7 mln kobiet w wieku kwalifikującym do bezpłatnej mammografii, tymczasem do badań zgłasza się około 33 proc.z tej grupy, co oznacza, że z programu korzysta jedynie 2,5 mln kobiet. Około 5,2 mln nie bierze udziału w programie profilaktycznym.
Czytaj też:
Rak piersi? To może być zapisane w twoim DNA, wystarczy prosty test. Onkolog: Nie bój się wiedzy Czytaj też:
Rak piersi. Sprawdź, kiedy zrobić badanie USG, kiedy mammografię