W dniach 19–25 kwietnia 2026 r. obchodzimy Europejski Tydzień Szczepień (ETS) – inicjatywę Światowej Organizacji Zdrowia promującą szczepienia ochronne.
Szczepienia ochronne są najskuteczniejszym sposobem zapobiegania chorobom zakaźnym i jednym z najważniejszych osiągnięć zdrowia publicznego. Z analiz WHO i Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – PIB o wynika, że w ciągu ostatnich 50 lat szczepienia uratowały ponad 154 miliony istnień ludzkich. Szczepienia ratują życie, mogą też chronić przed przewlekłym bólem. Przekonywała o tym dr n. med. Magdalena Kocot-Kępska z Zakładu Badania i Leczenia Bólu CM UJ, prezes Polskiego Towarzystwa Badania Bólu, podczas konferencji konferencja „Profilaktyka chorób zakaźnych 2026: rola szczepień w zdrowiu publicznym”.
– Szczepionka na półpasiec jest w stanie zmniejszyć ryzyko zachorowania o 90 proc., a także zmniejszyć ryzyko neuralgii popółpaścowej o 90 proc. Jest to w tej chwili jedyna możliwość zapobiegania bólowi przewlekłemu, skuteczna w 90 proc. – mówiła – zaznaczyła.
Adrian Dąbek, NewsMed: Panuje przekonanie, że półpasiec to błaha choroba. Czy tak jest faktycznie?
Dr Magdalena Kocot-Kępska: Półpasiec nie jest błahą chorobą. Jest to choroba zakaźna, która polega na tym, że wirus, który drzemie w naszym organizmie od wczesnych lat dziecięcych czy młodości po przechorowaniu ospy wiecznej, przebywa cały czas w strukturach układu nerwowego. I w niektórych sytuacjach dogodnych dla wirusa, dla naszego organizmu troszkę mniej dogodnych, się aktywuje. I u części pacjentów rzeczywiście może być łagodną chorobą, to jednak u większości pacjentów wiąże się z bólem, pieczeniem w czasie ostrej wysypki. Wysypka jest zakaźna, zmusza nas do określonego leczenia, do wizyty u lekarza. A niestety im jesteśmy starsi, tym półpasiec częściej kończy się neuralgią popółpaścową, czyli przewlekłym bólem, bardzo trudnym do leczenia.
W tej chorobie nie sama choroba jest tak groźna, co jej poważne powikłania.
Tak, faktycznie. Rozwój neuralgii popółpaścowej może dotyczyć nawet 30 proc. pacjentów po przechorowaniu półpaśca i niestety im jesteśmy starsi, to tym większe ryzyko, że tę neuralgię rozwiniemy. U pacjentów powyżej 70. roku życia ból może trwać dłużej niż rok, czyli bardzo długo. Wydaje nam się, jeżeli pomyślimy sobie o bólu zęba, który trwa kilka dni, jest dla nas bardzo nieprzyjemny. A co jeżeli ból trwa rok? Dlatego tak mocno walczymy o szczepienie przeciwko półpaścowi, bo to pozwala również zmniejszyć ryzyko neuralgii popółpaścowej.
Kto powinien pomyśleć o szczepieniach?
Przede wszystkim osoby powyżej 50 roku życia, dlatego że już nawet jeżeli jesteśmy w pełni zdrowi, dobrze funkcjonujemy, to jednak ze względu na starzenie się naszego układu immunologicznego nasz ten układ przestaje być tak wydolny jak w młodszym wieku, więc jesteśmy bardziej narażeni na reaktywację wirusa ospy wiecznej. Poza tym u osób dorosłych, które mają schorzenia upośledzające odporność, jak choroby reumatologiczne, przeszczepy, nowotwory, zakażenia wirusem HIV, częściej może dochodzić do rozwoju półpaśca.
No właśnie, bo to trzeba głośno powiedzieć, że choroby współistniejące nie powinny być przeciwwskazaniem do szczepienia.
Absolutnie. Wręcz przeciwnie, powinny być wskazaniem do szczepienia. Na przykład w reumatologii już od wielu lat, jeżeli pacjent ma wejść w leczenie typowo biologiczne, reumatologiczne, to reumatolodzy zalecają wręcz szczepienia po to, żeby ułatwić wejście w leczenie i żeby nie było konieczności jego przerwania w razie wystąpienia półpaśca.
Czytaj też:
Dwa lata leczy ból po zachorowaniu na półpasiec: „Bez leków nie mógłbym funkcjonować”Czytaj też:
Ból niszczy mózg. Lekarz medycyny bólu: „Widzę ludzkie dramaty”