Programy lekowe to specjalne programy finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia, w ramach których pacjenci mają dostęp do kosztownych leków czy terapii nieobjętych standardową refundacją. To często jedyna szansa leczenia pacjentów obarczonych poważną chorobą, najczęściej dotyczą chorób przewlekłych, rzadkich i nowotworowych.
Programy lekowe to świadczenia gwarantowane, a więc bezpłatne dla pacjenta. Jak wyjaśnia Ministerstwo Zdrowia, leczenie w ramach programu odbywa się z zastosowaniem innowacyjnych, kosztownych substancji czynnych, które nie są finansowane w ramach innych świadczeń gwarantowanych. Leczenie jest prowadzone w wybranych jednostkach chorobowych i obejmuje ściśle zdefiniowaną grupę pacjentów. Decyzję o kwalifikacji do programu podejmuje lekarz placówki realizującej program, na podstawie szczegółowych kryteriów.
Prawie 13 mld na programy lekowe
Obecnie w polskim systemie ochrony zdrowia działa sto kilkadziesiąt programów. NFZ przedstawił niedawno całkowity koszt ich funkcjonowania w ubiegłym roku. W 2025 r. pacjenci byli leczeni w ramach 140 programów.
W sumie uczestniczyło w nich 329 486 pacjentów, a łączna kwota refundacji leków rozliczona w tych programach wyniosła ponad 12,8 mld zł.
Pacjenci byli leczeni m.in. w
- onkologii,
- neurologii,
- reumatologii,
- okulistyki,
- dermatologii,
- chorobach rzadkich.
Najdroższe programy lekowe
Do najbardziej kosztownych programów lekowych w 2025 r. należały:
- B.9 — leczenie chorych na raka piersi,
- B.6 — leczenie chorych na raka płuca oraz międzybłoniaka opłucnej.
Wartość refundacji leków w tych programach wyniosła ponad 1,3 mld zł.
Łączna kwota refundacji leków rozliczona w programach lekowych w 2025 r. wyniosła ponad 12,8 mld zł. Ponad połowę tej kwoty stanowiła refundacja leków w programach onkologicznych. To ponad 7,1 mld zł.
To oznacza, że 20–25 proc. programów pochłania 80 proc. całkowitej wartości refundacji świadczeń związanych z podaniem leków.
Natomiast najwięcej pacjentów objął program B.70 — leczenie pacjentów z chorobami siatkówki. W ubiegłym roku uczestniczyło w nim 63 890 osób.
Programy lekowe – jak znaleźć?
Informacje o wykazie leków oraz środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego dostępnych w programach lekowych znajdują się w części B listy leków refundowanych. Jest regularnie wydawana w formie Obwieszczenia Ministra Zdrowia.
Informacje o programach lekowych, substancjach czynnych stosowanych w terapiach, a także o placówkach realizujących programy w poszczególnych województwach można znaleźć w wyszukiwarce na stronach NFZ.
Informacje są udzielane także przez pracowników poszczególnych oddziałów wojewódzkich NFZ.
Czytaj też:
Ekspert: Koszty pośrednie choroby są cztery razy większe niż wydatki NFZCzytaj też:
Apel pacjentów do minister zdrowia: System nie działa właściwie. Nieformalne kolejki i ograniczenia przyjęć