Maksymalna stawka godzinowa, limit łącznego czasu pracy i nowe zasady zatrudniania medyków – Sejm zakończył dziś rozpatrywanie poprawek Senatu do nowelizacji ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw.
Zmiany dotyczą osób wykonujących zawody medyczne w placówkach udzielających świadczeń finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Obejmują jednak znacznie więcej niż same wynagrodzenia. Wprowadzają również ograniczenia dotyczące organizacji zatrudnienia, nowe możliwości weryfikowania dokumentacji przez NFZ oraz zmiany w zarządzaniu Funduszem.
Sejm zaakceptował większość propozycji Senatu. Nie wszystkie poprawki uzyskały poparcie posłów.
Limity wynagrodzeń medyków. Ile będzie można zarobić?
Jednym z najważniejszych rozwiązań są ustawowe ograniczenia wynagrodzeń za pracę przy udzielaniu świadczeń finansowanych przez NFZ. Maksymalna stawka godzinowa ma być powiązana z minimalnym wynagrodzeniem za pracę i wynosić jedną dwudziestą jego wysokości. Według wyliczeń opartych na płacy minimalnej obowiązującej w 2026 roku odpowiada to około 240 zł brutto za godzinę. Konkretna kwota będzie jednak zależała od wysokości minimalnego wynagrodzenia w danym okresie.
Ustawa przewiduje również ograniczenie łącznego wymiaru pracy do równowartości dwóch pełnych etatów. Maksymalne miesięczne wynagrodzenie przy takim wymiarze pracy ma odpowiadać szesnastokrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę. W przeliczeniu na stawki z 2026 roku jest to około 77 tys. zł brutto miesięcznie. Nie każdy lekarz będzie mógł zarobić maksymalnie taką kwotę, niezależnie od rodzaju zatrudnienia i źródła przychodów. Ograniczenia dotyczą wynagrodzeń objętych zakresem nowych przepisów, związanych z realizacją świadczeń finansowanych ze środków publicznych.
Jeden lekarz, kilka placówek. Nowe wymagania dotyczące zatrudnienia
Nowelizacja wprowadza również zasady dotyczące minimalnego wymiaru zatrudnienia personelu medycznego wykonującego określone świadczenia w szpitalach i przyszpitalnych poradniach specjalistycznych. Wcześniejsza wersja ustawy przewidywała obowiązek zatrudnienia w wymiarze co najmniej połowy etatu. Senat zaproponował obniżenie tego wymogu do jednej czwartej etatu. Sejm zaakceptował poprawkę. To istotna zmiana dla placówek, które korzystają z pracy specjalistów zatrudnionych jednocześnie w kilku podmiotach leczniczych. Mniejszy wymagany wymiar zatrudnienia daje większą elastyczność w organizowaniu pracy i obsadzaniu dyżurów. Placówki nadal będą jednak zobowiązane do przestrzegania pozostałych wymogów wynikających z ustawy.
Ważna decyzja dotyczy również wyjątków od obowiązku minimalnego zatrudnienia. W uchwalonej wcześniej przez Sejm wersji przewidziano wyłączenia dotyczące świadczeń udzielanych przez lekarzy geriatrów, patomorfologów i psychiatrów. Senat zaproponował zmianę tego rozwiązania i przekazanie ministrowi zdrowia kompetencji do określania w rozporządzeniu zawodów medycznych oraz specjalizacji objętych wyjątkami. Sejm odrzucił tę poprawkę.
Nowe zasady umów. Co jeśli medyk nie zgodzi się na zmianę wynagrodzenia?
Przyjęte poprawki dotyczą również dostosowania dotychczasowych umów do nowych limitów płac. Sejm zaakceptował rozwiązanie, zgodnie z którym umowa stanowiąca podstawę zatrudnienia innego niż stosunek pracy będzie mogła zostać rozwiązana bez zachowania okresu wypowiedzenia w określonej sytuacji: gdy medyk nie wyrazi zgody na zmianę warunków dotyczących wysokości wynagrodzenia.
Jednocześnie przyjęto poprawkę chroniącą pracowników przed niektórymi zmianami warunków zatrudnienia. Dostosowanie umów do nowych wymogów nie może obejmować obniżenia grupy zawodowej, do której zakwalifikowano pracownika, ani zmiany kwalifikacji wymaganych na zajmowanym stanowisku. Ewentualne obniżenie wynagrodzenia zasadniczego w ramach dostosowania będzie dopuszczalne wyłącznie w zakresie niezbędnym do zapewnienia zgodności z ustawą.
W przypadku umów o pracę mają być stosowane odpowiednie zasady wynikające z Kodeksu pracy, w tym dotyczące wypowiedzenia zmieniającego. Dla szpitali oznacza to konieczność przeanalizowania części obowiązujących umów i przygotowania zmian zgodnych z nowymi przepisami.
Sejm usunął przepisy o zakazie pracy na NFZ
Jedna z najważniejszych decyzji dotyczy sankcji wobec lekarzy i lekarzy dentystów poświadczających nieprawdę w związku z realizacją świadczeń finansowanych przez NFZ. Wcześniejsza wersja ustawy przewidywała możliwość orzeczenia zakazu udzielania świadczeń finansowanych ze środków publicznych na okres od miesiąca do ośmiu lat, a w przypadku ponownego naruszenia – nawet dożywotnio. Przepisy te wzbudziły zastrzeżenia podczas prac senackich. Biuro Legislacyjne Senatu wskazywało między innymi na wątpliwości konstytucyjne związane z trybem wprowadzenia regulacji, zakresem odpowiedzialności oraz proporcjonalnością przewidzianych sankcji. Senat zaproponował wykreślenie tych przepisów. Sejm zaakceptował poprawki.
NFZ zyska większe możliwości weryfikowania zatrudnienia i czasu pracy
Częścią nowelizacji są zmiany dotyczące uprawnień kontrolnych Narodowego Funduszu Zdrowia. Fundusz ma otrzymać szersze możliwości pozyskiwania informacji potrzebnych do sprawdzania prawidłowości realizacji świadczeń oraz zatrudnienia personelu medycznego.
Nowe rozwiązania obejmują również podmioty, które nie mają umowy z NFZ. Fundusz będzie mógł żądać od takich świadczeniodawców nieodpłatnego udostępnienia określonej dokumentacji dotyczącej osób wykonujących zawody medyczne (m. in. związanej z zatrudnieniem, kwalifikacjami i uprawnieniami zawodowymi oraz ewidencją czasu pracy lub świadczenia usług).
Przepisy przewidują również możliwość uzyskania dokumentacji medycznej w zakresie niezbędnym do zweryfikowania tych informacji.
Nowe możliwości kontrolne mają ułatwić NFZ weryfikowanie rzeczywistej organizacji udzielania świadczeń. Nie oznaczają jednak nieograniczonego dostępu do dokumentacji. Zakres pozyskiwanych informacji powinien pozostawać związany z realizacją ustawowych zadań Funduszu. Nowelizacja przewiduje także zmiany dotyczące organizacji kontroli i angażowania specjalistów do zespołów kontrolnych.
Zmiany również w zarządzaniu NFZ
Sejm zaakceptował poprawki Senatu dotyczące powoływania i odwoływania dyrektorów wojewódzkich oddziałów Narodowego Funduszu Zdrowia. Zgodnie z przyjętym rozwiązaniem decyzje będzie podejmować prezes NFZ po uzyskaniu zgody ministra zdrowia. To oznacza zwiększenie udziału ministra w procedurze obsadzania stanowisk kierowniczych w oddziałach wojewódzkich Funduszu.
Posłowie zaakceptowali również zmiany dotyczące ograniczeń związanych z pełnieniem funkcji publicznych przez pracowników NFZ. Zrezygnowano z rozwiązania, które przewidywało uzależnienie możliwości sprawowania mandatu parlamentarnego lub samorządowego od zgody prezesa Funduszu.
Nowelizacja obejmuje ponadto zmiany kompetencji Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, odpowiedzialnej między innymi za ocenę technologii medycznych i prace związane z wyceną świadczeń.
Ustawa zostanie teraz przekazana prezydentowi. Termin wejścia nowych przepisów w życie przewidziano na miesiąc od dnia ogłoszenia ustawy.
Co zmiany oznaczają dla szpitali i pacjentów?
Najbardziej bezpośrednie konsekwencje nowelizacji dotyczą dyrektorów placówek medycznych oraz osób zatrudnionych przy udzielaniu świadczeń finansowanych przez NFZ. Szpitale będą musiały uwzględnić limity wynagrodzeń, ograniczenia czasu pracy i nowe zasady dotyczące minimalnego wymiaru zatrudnienia. Zmian mogą wymagać również obowiązujące umowy i sposób dokumentowania pracy personelu. Dla części placówek będzie to oznaczało konieczność ponownego przeanalizowania grafików i zasad współpracy ze specjalistami. Jednocześnie większe uprawnienia kontrolne NFZ mogą zwiększyć znaczenie prawidłowego prowadzenia dokumentacji dotyczącej zatrudnienia, czasu pracy i realizowanych świadczeń.
Z perspektywy pacjentów najważniejsze pozostaje pytanie, czy nowe regulacje pozwolą uporządkować koszty pracy bez ograniczenia dostępności leczenia. Szczególne znaczenie będzie miało utrzymanie ciągłości dyżurów i zapewnienie odpowiedniej liczby specjalistów, zwłaszcza w placówkach zmagających się z niedoborami kadrowymi.
Czytaj też:
NFZ zwiększy kontrole szpitali. Prof. Fedorowski: więcej kontroli nie wystarczy Czytaj też:
Ile powinien zarobić lekarz? Prezes Polskiej Federacji Szpitali: Oddzielmy ciężką pracę od patologii Czytaj też:
Resort chce limitu 240 zł za godzinę. Rezydenci ostrzegają przed skutkami Czytaj też:
Lekarz na 10 oddziałach? Ministerstwo mówi o jakości, rezydenci o braku dialogu
