W wielu krajach obserwuje się tzw. nadmiarową śmiertelność zimową. Oznacza to, że liczba zgonów w miesiącach zimowych jest istotnie wyższa niż w cieplejszej części roku.
Dotyczy to szczególnie osób starszych, przewlekle chorych i z chorobami układu krążenia. Eksperci podkreślają, że zimno działa jak silny stres dla organizmu.
Serce i naczynia pod presją mrozu
Niska temperatura powoduje skurcz naczyń krwionośnych i wzrost ciśnienia tętniczego. Krew staje się bardziej lepka, co zwiększa ryzyko:
- zawału serca,
- udaru mózgu,
- zaostrzenia niewydolności serca.
Dodatkowo zimą częściej dochodzi do gwałtownego wysiłku fizycznego (np. odśnieżanie), który u osób z chorobami serca może wywołać incydent kardiologiczny.
Infekcje, które osłabiają organizm
Zima to sezon infekcji dróg oddechowych: grypy, RSV i zapaleń płuc. U osób starszych nawet pozornie „zwykła” infekcja może prowadzić do:
- zaostrzenia chorób przewlekłych,
- odwodnienia,
- niewydolności oddechowej,
- sepsy.
Infekcja zwiększa też ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych.
Smog i jakość powietrza
W sezonie grzewczym jakość powietrza pogarsza się. Wysokie stężenia pyłów zawieszonych (PM2.5, PM10) i toksycznych związków zwiększają ryzyko:
- zaostrzenia astmy i POChP,
- chorób serca,
- zgonów z przyczyn oddechowych i krążeniowych.
Smog działa szczególnie niebezpiecznie na osoby starsze i dzieci.
Izolacja społeczna i wychłodzenie
Zimą rośnie także ryzyko:
- hipotermii,
- niedożywienia u osób samotnych,
- zaniedbań zdrowotnych,
- depresji sezonowej.
Osoby starsze mieszkające samotnie są szczególnie narażone na brak szybkiej pomocy w nagłych sytuacjach.
Kto jest najbardziej zagrożony?
Największe ryzyko dotyczy:
- seniorów,
- osób z chorobami serca i płuc,
- diabetyków,
- osób bezdomnych,
- osób z ograniczoną mobilnością.
Jak zmniejszyć zimowe ryzyko
Lekarze podkreślają znaczenie profilaktyki. Ważne są:
- szczepienia – przeciw grypie i pneumokokom
- kontrola chorób przewlekłych
- odpowiednie ogrzewanie mieszkania
- unikanie smogu
- regularny kontakt z osobami starszymi
- umiarkowana aktywność fizyczna.
Proste działania mogą realnie zmniejszyć ryzyko zgonu.
Zima jako test dla organizmu
Zimowe miesiące są dla organizmu dużym obciążeniem. Niska temperatura, infekcje i zanieczyszczenie powietrza tworzą niebezpieczne połączenie. Dlatego lekarze apelują: zimą trzeba być bardziej czujnym – szczególnie wobec osób starszych i przewlekle chorych.
Czytaj też:
Polacy leczą hipotermię najlepiej na świecie. To był niejeden medyczny cud