W ostatnich dniach Rządowe Centrum Bezpieczeństwa, a także władze lokalne w części województw wysyłały ostrzeżenia o złej jakości powietrza. W środę pojawił się komunikat o „ryzyko wystąpienia przekroczenia średniodobowego poziomu informowania – 100 µg/m3 dla pyłu zawieszonego PM10 w powietrzu”.
Ogranicz wietrzenie pomieszczeń. Ogranicz intensywny wysiłek fizyczny na zewnątrz w przypadku odczuwania pieczenia w oczach, kaszlu lub bólu gardła. Unikaj działań zwiększających zanieczyszczenie powietrza, np. korzystania ze źródeł spalania paliw stałych stanowiących dodatkowe/awaryjne źródło ciepła – brzmiał komunikat.
Czym jest smog?
Smog to inaczej dym i mgła (z ang. smoke and fog), zanieczyszczone powietrze, spowodowane przede wszystkim pyłami zawieszonymi, czyli mieszaniną chorobotwórczych cząstek stałych i ciekłych o średnicy równej lub mniejszej niż 10 mikrometrów (PM 10) oraz o wielkości do 2,5 mikrometra (PM 2,5), a także wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA), jak m.in. benzo(a)piren.
Najczęstszym źródłem smogu Polsce jest tzw. niska emisja, czyli efekt palenia w piecach i kotłów (nie tylko węglem, ale także drewnem) w gospodarstwach domowych. W przypadku pyłów zawieszonych jest to nawet 85 proc. Smog powodowany jest także paleniem śmieci, spalinami wydzielanymi przez samochody, działalnością przemysłową, głównie energetyką węglową.
Jak zanieczyszczenie powietrza wpływa na zdrowie?
Lekarze (alergolodzy, pulmonolodzy i immunolodzy) szacują, że z powodu smogu rocznie umiera w Polsce 40-50 tys. osób.
Specjaliści podkreślają, że zanieczyszczone powietrze wpływa szkodliwe na każdy narząd i układ w ciele człowieka.
Smog szkodzi przede wszystkim na układ oddechowy, pył zawieszony dociera do górnych dróg oddechowych i płuc, powodując nie tylko chwilowe dolegliwości (kaszel, duszności) i zakażenia, ale zaostrza także przebieg takich chorób, jak astma i przewlekła obturacyjna choroba płuc.
Zanieczyszczone powietrze bardzo szkodzi osobom z chorobami układu krążenia, takimi jak niewydolność serca, choroba wieńcowa i nadciśnienie tętnicze. Statystyki pokazują, że Im większe poziomy szkodliwych substancji w powietrzu, tym większa liczba zawałów, udarów i zatorów, a także hospitalizacji osób z chorobami układu krążenia.
Istnieje też udokumentowany wpływ smogu na zwiększoną liczbą zachorowań na wiele nowotworów, nie tylko raka płuc, ale także gardła, krtani, pęcherza moczowego, jelita grubego i piersi. W tym pierwszym przypadku szkodliwe powietrze odpowiada za 8 proc. zachorowań.
Smog odciska też bardzo poważne piętno na układzie nerwowym. Dotyczy to przede wszystkim dzieci i seniorów. Jak zaznacza Polski Alarm Smogowy, dzieci, których matki w czasie ciąży narażone były na wyższe stężenia zanieczyszczeń powietrza, wykazują się niższą inteligencją, mają większe problemy z pamięcią, uwagą i koncentracją, także większe ryzyko rozwoju depresji i zaburzeń autystycznych. W przypadku osób starszych smog zwiększa ryzyko rozwoju i przyspieszenia postępu chorób neurodegeneracyjnych.
Zanieczyszczenie powietrza negatywnie działa na skórę, oczy (zapalenie spojówek), zaostrza przebieg chorób przewlekłych, nie tylko sercowych i oddechowych.
Jak się chronić?
Przede wszystkim należy ograniczyć wychodzenie na zewnątrz w czasie, gdy stężenie szkodliwych pyłów jest wysokie. Dlatego warto śledzić komunikaty ostrzegające, a także sprawdzać jakość powietrza w specjalnych aplikacjach i prognozach smogowych. Gdy jednak wyjście z domu jest konieczne, dobrze jest skorzystać z maseczek z filtrami HEPA i z filtrami węglowymi, szczególnie gdy trasa przebiega wzdłuż ulic i domów, z których wydobywa się dym.
Inne ważne wskazówki. Specjaliści zalecają, aby w czasie smogu:
- ograniczyć aktywność fizyczną na powietrzu,
- unikać zanieczyszczonych rejonów,
- ograniczyć wietrzenie mieszkania,
- korzystać z oczyszczaczy powietrza, dotyczy to zwłaszcza osób z chorobami płuc,
- w razie potrzeby skonsultować się z lekarzem.
Czytaj też:
Morsowanie ma wiele zalet, ale dla wielu osób może być niebezpieczneCzytaj też:
Dlaczego zimną trudniej schudnąć? Oto najważniejsze przyczyny