W serwisie streamingowym niezwykle popularny stał się serial "Ołowiane dzieci" opowiadający o lekarce, która zauważa, że dzieci mieszkające w okolicy huty masowo zapadają na ołowicę. To choroba wywołana zatruciem metalami ciężkimi. Akcja dzieje się w latach 70. w regionie wyjątkowo zanieczyszczonym, jednak problem pozostaje cały czas aktualny.
Mówi o tym raport UNICEF „Miejsca i przestrzenie: Wpływ środowiska na dobrostan dzieci” opracowany przez Centrum Badawcze UNICEF Innocenti we Florencji. Dokument pokazuje, jak ogromny wpływ ma środowisko oraz zmiany klimatu na rozwój dziecka, jego zdrowie, samopoczucie i możliwości nabywania nowych kompetencji. Raport obejmuje 43 kraje należące do Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) i/lub Unii Europejskiej (UE),
Jak wyjaśniają autorzy raportu, zamożność kraju nie gwarantuje dzieciom zdrowego środowiska. Zbyt wiele dzieci w bogatych krajach jest narażonych na skażenie chemikaliami, zatrucie ołowiem czy oddychanie zanieczyszczonym powietrzem co nieodwracalnie szkodzi ich obecnemu i przyszłemu życiu.
Ołowica
Raport wskazuje, że zatrucie ołowiem dotyczy setek milionów dzieci na całym świecie. Ołów jest toksyczną substancją, która powoduje zaburzenia neurologiczne i sercowonaczyniowe i jest odpowiedzialna za więcej zgonów na świecie niż malaria, wojny i terroryzm czy katastrofy naturalne. Wpływa nie tylko na funkcjonowanie organizmów dzieci, ale ma również negatywny wpływ na koncentrację uwagi, pamięć (długo- i krótkotrwałą) oraz rozwiązywanie problemów.
Może także zwiększać agresję i zachowania antyspołeczne. Chłopcy są szczególnie narażeni na uszkodzenia mózgu i zaburzenia funkcji poznawczych w wyniku zatrucia ołowiem, prawdopodobnie dlatego, że wyższy poziom estrogenu i estradiolu u dziewcząt działa na zasadzie neuroprotektora. Narażenie dziewcząt na działanie ołowiu we wczesnym okresie życia, a nawet w łonie matki, może zaburzać ich wzorce hormonalne i wiąże się z opóźnionym dojrzewaniem płciowym.
Gdzie znajduje się ołów?
UNICEF wylicza, że dzieci są narażone na kontakt z ołowiem w domu z różnych źródeł: kosmetyki, farby i pigmenty, zabawki, ubrania, biżuteria, naczynia i przybory kuchenne, a nawet rury wodociągowe i armatura mogą zawierać ołów. Ołów może przedostać się do naszej żywności poprzez glebę lub wodę.
Historyczne zanieczyszczenia benzyną ołowiową są nadal obecne w glebach na całym świecie. W przeszłości ołów można było znaleźć w produktach dla dzieci, np. malowanych zabawkach. Dziś nadal jest obecny w ceramice szkliwionej ołowiem (np. w Meksyku), w ołowianym śrucie używanym podczas polowań (główne źródło ołowiu wśród dzieci jedzących dziczyznę w Norwegii), w nowych farbach oraz w przyprawach, które miesza się z ołowiem w celu zwiększenia masy lub dodania koloru (często produkowanych w Azji Południowej, ale importowanych na całym świecie).
Ponad ćwierć miliona dzieci w Polsce
UNICEF podkreśla – nie ma bezpiecznych poziomów ołowiu! Szkodliwe skutki narażenia na działanie ołowiu pojawiają się już przy bardzo niskich poziomach stężenia ołowiu w krwiobiegu. We wszystkich krajach objętych raportem przynajmniej 1 dziecko na 100 miało podwyższony poziom ołowiu we krwi. W większości krajów odsetek ten wynosi więcej niż 1 na 50, a w Kostaryce i w Meksyku odpowiednio 13 procent i 31 procent dzieci ma podwyższony poziom ołowiu we krwi.
W Polsce ten odsetek w 2019 r. wyniósł 3,6 proc. W rankingu 43 państw pokazującym, gdzie dzieci są najbardziej narażone na skażenie ołowiem, nasz kraj zajął 29. miejsce.
Przekładając to na konkretne liczby, UNICEF wylicza, że w Polsce ponad 260 tys. dzieci ma podwyższony poziom ołowiu we krwi.
Objawy zatrucia ołowiem
Jak podkreślają specjaliści, początkowe objawy zatrucia ołowiem u dzieci nie są charakterystyczne. Najczęściej mówi się o bólach głowy, brzucha, nudnościach i kolce. Po pewnym czasie pojawiają się wymioty, zaparcia, utrata apetytu, spadek ciśnienia krwi oraz obniżenie temperatury ciała. Dochodzą także bóle i osłabienie mięśni oraz drętwienie lub mrowienie kończyn.
Ostre zatrucie prowadzi do niewydolności nerek, wątroby i układu nerwowego. Zatrucie przewlekłe, w wyniku kumulacji ołowiu uszkadza układ nerwowy, szpik kostny, nerki i skórę. Cechą charakterystyczną u osób długotrwale narażonych ołów jest „ołowiana cera” i „rąbek ołowiowy” na dziąsłach w wyniku odkładania się ołowiu.
Długotrwała ekspozycja na ołów wpływa na rozrodczość, powoduje zaburzenia emocjonalne i układu nerwowego, a także układu sercowo-naczyniowego czy odpornościowego.
Czytaj też:
Polskie dzieci śpią za krótko, za mało się ruszają i za dużo ważą. Wyniki wieloletnich badańCzytaj też:
Jak smog wpływa na nasze zdrowie? Niszczy praktycznie każdy narząd