W Polsce na cukrzycę choruje 3,5 mln osób, na całym świecie ponad 800 mln. Z grupy chorych w naszym kraju 10 proc. doświadcza cukrzycy typu 1, natomiast – jak podkreślają specjaliści – aż 20 proc. chorych nie jest świadomych swojego stanu. Cukrzyca jest jednym z najpoważniejszych wyzwań zdrowotnych naszych czasów.
Choć o chorobie mówi się coraz więcej, to jednak jej świadomość wciąż nie jest wystarczająca. Z cukrzycą cały czas związanych jest bardzo wiele mitów i błędnych przekonań. Oto kilka z nich.
Cukrzyca to choroba tylko osób z nadwagą – MIT
Chociaż otyłość jest jednym z głównych czynników ryzyka cukrzycy typu 2, choroba ta dotyka również osoby szczupłe. Szacuje się, że nawet kilkanaście procent osób chorujących na cukrzycę typu 2 to osoby o prawidłowej masie ciała. W ich przypadku kluczową rolę odgrywają predyspozycje genetyczne, wiek oraz nieprawidłowy styl życia (np. mała aktywność fizyczna, dieta bogata w cukry proste, stres).
Z kolei cukrzyca typu 1 to choroba autoimmunologiczna, w której organizm niszczy komórki trzustki produkujące insulinę. Ten typ cukrzycy nie ma związku z masą ciała czy dietą – często rozwija się u dzieci i osób młodych o prawidłowej lub nawet niskiej wadze.
Osoby z cukrzycą nie mogą jeść owoców – MIT
Osoby z cukrzycą, zarówno typu 1, jak i 2, nie muszą, a wręcz nie powinny eliminować węglowodanów ze swojej diety. Dotyczy to nie tylko owoców, ale wszystkich innych produktów zawierających te elementy. Jednak cukrzyk powinien wybierać owoce o niskim indeksie glikemicznym, jak maliny, truskawki, wiśnie, jagody, porzeczki, agrest, jabłka, grejpfruty czy śliwki.
Jak zaznaczają specjaliści z Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej, węglowodany złożone, pochodzące m.in. z pełnoziarnistych produktów zbożowych, powinny stanowić główne źródło energii w diecie diabetyka. Ograniczeniu podlegają cukry proste, a więc żywność przetworzona, słodycze i wyroby cukiernicze czy słodkie napoje.
Pacjenci z cukrzycą typu 2 często boją się spożywać węglowodany i eliminują znaczne ich ilości z jadłospisu. Może to jednak negatywnie wpływać na funkcjonowanie organizmu i zachodzące w nim procesy metaboliczne – pisze dietetyk mgr inż. Paula Nagel.
Cukrzyca poważnie skraca życie – MIT
Cukrzyca może prowadzić do groźnych powikłań i w konsekwencji wpływać negatywnie na długość życia. Jednak ostatnio, dzięki nowoczesnym lekom i systemom monitorowania glikemii, to ryzyko może być znacznie mniejsze. Kluczowe jest też odpowiednie podejście pacjenta, czyli jest zmniejszenie masy ciała, regularna aktywność fizyczna oraz odpowiednia dieta.
– Cukrzyca to jednak dziś nie jest wyrok, można prowadzić prawie normalne życie, mimo cukrzycy, dzięki bardzo dobremu leczeniu. Zresztą, nawet mówimy coraz częściej nie „chory na cukrzycę”, tylko „osoba z cukrzycą”. Cukrzyca nie musi bardzo ograniczać w życiu, nie musi skracać życia o 10-20 lat – mówił dla NewsMed prof. Leszek Czupryniak, kierownik Kliniki Diabetologii i Chorób Wewnętrznych WUM.
Osoby z cukrzycą nie mogą uprawiać sportu – MIT
To mit, który może być bardzo szkodliwy. Bo jest zupełnie odwrotnie. Aktywność fizyczna to nieodłączny element leczenia cukrzycy, zarówno typu 1, jak i typu 2. Poprawia wrażliwość na insulinę, pomaga regulować poziom cukru we krwi, przyczynia się do redukcji masy ciała. Diabetycy powinni regularnie podejmować aktywność fizyczną o umiarkowanej intensywności, aczkolwiek formę aktywności najlepiej skonsultować z lekarzem.
Osoby z cukrzycą mogą nawet uprawiać sporty wyczynowe, pamiętając cały czas o odpowiednim monitorowaniu glikemii. Z cukrzycą typu 1 zmaga się wielu znanych zawodowych sportowców, m.in. polski bramkarz Marcin Bułka, wioślarz Michał Jeliński, czterokrotny mistrz świata, czy niemiecki tenisista Alexander Zverev, niedawny zwycięzca French Open i finalista zakończonego kilka dni temu turnieju na Wimbledonie
Cukrzyca typu 2 jest mniej groźna niż cukrzyca typu 1 – MIT
Cukrzyca typu 1 to choroba autoimmunologiczna, która występuje, gdy układ odpornościowy atakuje komórki beta trzustki produkujące insulinę. Choroba najczęściej pojawia się w dzieciństwie lub młodym wieku i rozwija się bardzo szybko. Cukrzyca typu 2 rozwija się stopniowo i zazwyczaj dotyka osób dorosłych, choć coraz częściej niestety diagnozowana jest także u młodszych osób z nadwagą.
W obu przypadkach to poważne, przewlekłe choroby, w których brak odpowiedniego leczenia czy kontroli prowadzi do poważnych powikłań, zagrażających życiu. Długotrwały wysoki poziom cukru we krwi może uszkadzać nerki, serce, wzrok, prowadzić do problemów z krążeniem i układem nerwowym. Aby uniknąć przykrych konsekwencji choroby, konieczne jest regularne sprawdzanie poziomu cukru we krwi, utrzymanie zdrowej diety, aktywności fizycznej oraz stosowanie się do zaleceń lekarza. Konieczne są też regularne badania poziomu hemoglobiny glikowanej (HbA1c), która pozwala ocenić, czy cukrzyca w ostatnim czasie była dobrze wyrównana.
Trudno więc jednoznacznie określić, która z nich jest "groźniejsza", ponieważ różnią się mechanizmem i przebiegiem.
Czytaj też:
Klucz do zdrowia w cukrzycy. Najważniejsze zasady. „Szansa na dłuższe życie”