Znowelizowany standard organizacyjny opieki okołoporodowej, wprowadzony w maju, obejmuje opiekę nad kobietą w ciąży, kobietą rodzącą, kobietą w połogu oraz noworodkiem. Ma poprawić komfort, bezpieczeństwo, poszanowanie praw pacjentek oraz jakość opieki okołoporodowej. Przepisy obowiązują wszystkie podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych w tym zakresie.
To zmiany ważne nie tylko dla szpitali, ale przede wszystkim dla kobiet i rodzin. Nowe przepisy mocniej akcentują podmiotowe traktowanie pacjentki, respektowanie jej decyzji i większą przewidywalność opieki — niezależnie od miejsca zamieszkania czy wyboru placówki.
Czym jest opieka okołoporodowa?
Opieka okołoporodowa, nazywana także perinatalną, to wielodyscyplinarna opieka nad kobietą w ciąży, płodem i noworodkiem. Obejmuje m.in. promocję zdrowia, planowanie rodziny, opiekę przedkoncepcyjną, wykrywanie zagrożeń dla matki i dziecka oraz opiekę medyczną w czasie ciąży, porodu i połogu. W ten proces zaangażowani są m.in. położnicy, perinatolodzy, neonatolodzy i położne.
Wzmocniona została rola położnych. Ministerstwo Zdrowia wskazuje m.in. na ich większą samodzielność w prowadzeniu ciąży fizjologicznej, jeśli nie występują czynniki ryzyka.
Edukacja wcześniej i z większą rolą ojca
Jedną z istotnych zmian jest możliwość rozpoczęcia edukacji przedporodowej już od momentu stwierdzenia ciąży. Obejmuje nie tylko kobietę, ale także ojca dziecka lub inną bliską osobę wskazaną przez ciężarną. Przygotowanie do porodu, połogu, karmienia i opieki nad noworodkiem ma zaczynać się wcześniej, a nie dopiero w końcowym etapie ciąży. To ważne szczególnie dla kobiet, które potrzebują więcej czasu na omówienie planu porodu, metod łagodzenia bólu czy organizacji opieki po wyjściu ze szpitala.
Więcej uwagi dla planu i decyzji pacjentki
Plan porodu powinien uwzględniać oczekiwania kobiety dotyczące m.in. miejsca i warunków porodu, obecności osoby bliskiej, metod łagodzenia bólu, zgody lub braku zgody na określone procedury medyczne, karmienia piersią oraz kontaktu skóra do skóry. To nie znaczy, że każda decyzja pacjentki będzie mogła być zrealizowana niezależnie od sytuacji medycznej. Kobieta ma być jednak informowana, a jej preferencje powinny być brane pod uwagę tak długo, jak pozwala na to bezpieczeństwo matki i dziecka.
Łagodzenie bólu: szpitale mają informować pacjentki
Nowe przepisy to poprawa dostępu do łagodzenia bólu porodowego. Podmioty lecznicze prowadzące szpitale powinny zapewnić rodzącej dostęp do co najmniej jednej farmakologicznej metody łagodzenia bólu. Placówki mają też publikować na swoich stronach internetowych informacje o dostępnych metodach i regularnie je aktualizować.
Ważna jest również możliwość wcześniejszego zapoznania się z miejscem porodu i dostępnymi metodami łagodzenia bólu. Kobieta, która rozważa analgezję regionalną, powinna mieć możliwość konsultacji anestezjologicznej.
Kontakt skóra do skóry także po cesarskim cięciu
Standard precyzuje zasady kontaktu skóra do skóry. Jeżeli stan zdrowia matki i noworodka na to pozwala, powinien on trwać nieprzerwanie co najmniej dwie godziny. Dotyczy to także porodów zabiegowych, w tym cięcia cesarskiego. W takiej sytuacji kontakt skóra do skóry i pierwsze karmienie piersią powinny odbyć się jak najszybciej, również w warunkach sali operacyjnej lub pooperacyjnej. Jeżeli kontakt z matką nie jest możliwy z przyczyn zdrowotnych, przepisy przewidują możliwość kontaktu skóra do skóry z ojcem dziecka albo inną wskazaną osobą bliską.
Mniej rutynowych interwencji
Nowy standard zakłada ograniczenie interwencji medycznych do tych, które są niezbędne i uzasadnione stanem zdrowia. Dotyczy to m.in. amniotomii, indukcji porodu, stymulacji czynności skurczowej, ciągłego monitorowania KTG w porodzie fizjologicznym, nacięcia krocza czy cięcia cesarskiego. Opieka ma być oparta na aktualnej wiedzy medycznej i praktykach popartych dowodami naukowymi.
Ochrona kobiet w szczególnie trudnych sytuacjach
Nowe przepisy zwracają uwagę na pacjentki, które znalazły się w sytuacjach szczególnych — po poronieniu, urodzeniu martwego dziecka, dziecka chorego, dziecka z wadami wrodzonymi lub dziecka niezdolnego do życia. Ministerstwo Zdrowia wskazuje, że standard ma zapewnić takie warunki pobytu w szpitalu, które nie będą pogłębiały traumy. Pacjentki po stracie lub w dramatycznej sytuacji zdrowotnej dziecka nie powinny być traktowane tak samo jak kobiety po niepowikłanym porodzie zdrowego noworodka.
Wsparcie laktacyjne i jedzenie
Wzmocniona ma być także opieka laktacyjna – obejmuje ona przygotowanie do karmienia piersią już w ciąży, pomoc w czasie porodu i po porodzie, a także wsparcie w sytuacjach, gdy karmienie jest utrudnione albo niemożliwe. Opieka laktacyjna ma być realizowana zgodnie z decyzją matki dotyczącą sposobu żywienia dziecka. Nowe przepisy przewidują również możliwość spożywania posiłków i przyjmowania płynów podczas porodu po konsultacji z osobą sprawującą opiekę.
Co to oznacza dla placówek?
Dla szpitali i innych podmiotów udzielających świadczeń okołoporodowych nowy standard oznacza konieczność realnego dostosowania organizacji pracy. Chodzi m.in. o aktualizację procedur, informowanie pacjentek o dostępnych metodach łagodzenia bólu, uwzględnianie planu porodu, zapewnienie kontaktu skóra do skóry i właściwej opieki w sytuacjach szczególnych.
Opieka okołoporodowa ma być bezpieczna, zgodna z wiedzą medyczną, ale też bardziej uważna na prawa, emocje i decyzje kobiety.
Czytaj też:
Mówili: „więcej się nie da”. Po latach jej córka z MPD zaczęła siedzieć i samodzielnie się przemieszczać Czytaj też:
„Nie rodzimy na SOR-ach”. MZ i dyrektorka szpitala w Lesku wyjaśniają zmiany Czytaj też:
Premier: Porodówka działa. Dyrektor: Nie mam pieniędzy na pensje