Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), szczepionki przeciw grypie nowej generacji zapewniają szerszą i trwalszą ochronę niż obecnie stosowane szczepionki sezonowe, dlatego mogą odegrać kluczową rolę w zmniejszeniu globalnego obciążenia grypą.
Szczepionki na grypę nowej generacji
Dokument WHO „Full value of improved influenza vaccine assessment” (FVIVA) oraz artykuł w czasopiśmie „Vaccine” analizują wpływ szczepionek przeciw grypie nowej generacji na zdrowie, gospodarkę i politykę oraz wskazują na potencjalne bariery utrudniające ich globalne wdrożenie. To ma być punkt odniesienia dla poszczególnych państw do kierowania inwestycjami, decyzjami politycznymi i strategiami wprowadzania szczepionek, które mają wspierać silniejsze programy walki z grypą sezonową i lepsze przygotowanie na pandemię.
WHO przytacza dane, z których wynika, że każdego roku na świecie odnotowuje się około miliarda przypadków grypy sezonowej, z czego od 3 do 5 mln prowadzi do ciężkiej choroby, natomiast liczbę zgonów z powodu powikłań oddechowych szacuje się na 290-650 tys.
Chociaż obecne szczepionki przeciw grypie pomagają zmniejszyć skutki infekcji, ich skuteczność może się różnić w zależności od sezonu, produktu i populacji. Ochrona przed zachorowaniem i powikłaniami est ograniczona do jednego sezonu. Dwa razy w roku WHO organizuje spotkania ekspertów z Globalnego Systemu Nadzoru i Reagowania na Grypę (GIS), aby wydać zalecenia dotyczące składu szczepu szczepionki przeciw grypie. Organizacja zaznacza, że chociaż 143 kraje zgłaszają dostępność sezonowych szczepionek przeciw grypie, to większość dawek wykorzystują kraje o średnich i wyższych dochodach.
6 mln zgonów mniej
Program FVIVA szacuje, że jeśli ulepszone szczepionki przeciw grypie nowej generacji (uniwersalne) będą dostępne i powszechnie stosowane w latach 2025–2050, mogłyby zapobiec nawet 18 mld zachorowań na grypę i uratować nawet 6,2 mln osób na całym świecie. Dotyczy to zwłaszcza osób o podwyższonym ryzyku ciężkiego przebiegu choroby, czyli seniorów, najmłodszych dzieci i kobiet w ciąży.
„Ta ocena jasno pokazuje potencjalne korzyści, jakie mogą przynieść ulepszone szczepionki przeciw grypie. Daje też wszystkim osobom pracującym nad przyszłymi szczepionkami, rozwojem polityki i priorytetami badawczymi wspólny zestaw wskazówek, który przyspieszy rozwój szczepionek” – mówi dr Philipp Lambach, kierownik techniczny projektu WHO.
Inne korzyści
Badanie pokazuje również, że w wielu krajach szczepionki przeciw grypie mogą nadal być opłacalne, a także przynosić oszczędności, przyczyniając się do zmniejszenia konieczności stosowania środków przeciwwirusowych. Stosowanie szczepionek przeciw grypie zmniejsza oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe. Szacuje się, że obecnie stosowane szczepionki zmniejszają niepotrzebne stosowanie antybiotyków o 10 mln dawek rocznie. Szczepionki przeciw grypie nowej generacji mogłyby zapobiec podaniu nawet 1,3 mld dawek antybiotyków w latach 2025–2050, znacząco przyczyniając się do zmniejszenia rosnącej oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe na całym świecie.
W grudniu 2025 r. WHO opublikowała zaktualizowane charakterystyki produktu, aby wspierać rozwój bezpieczniejszych i skuteczniejszych szczepionek przeciw grypie. Szczepionki te powinny zapewniać szerszą i dłuższą ochronę, wykraczającą poza jeden sezon grypowy, oferować lepszą ochronę przed ciężkim przebiegiem choroby i nadawać się do stosowania w krajach o niskich i średnich dochodach. Wytyczne podkreślają również potrzebę przekazywania technologii szczepionkowych producentom w krajach o niskich i średnich dochodach, aby wspierać lokalną produkcję.
Projekt FVIVA to efekt ścisłej współpracy WHO i międzynarodowych ekspertów pracujących nad ulepszonymi, uniwersalnymi szczepionkami przeciw grypie nowej generacji. WHO ocenia, że obecnie w fazie badań klinicznych znajduje się 46 szczepionek przeciw grypie nowej generacji, wykorzystujących różnorodne platformy technologiczne.
Czytaj też:
Ekspert wskazuje największe zagrożenia zdrowotne w 2026 r.Czytaj też:
Będą walczyć z dezinformacją medyczną. „To zagraża życiu. Dziesiątki tysięcy szkodliwych materiałów”