Dzięki nowelizacji Ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, którą 31 marca podpisał prezydent Andrzej Duda, sprzedaż nowatorskich wyrobów tytoniowych z charakterystycznym aromatem będzie zakazana.
Nowelizacja Ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych wejdzie w życie po upływie 14 dnia od dnia ogłoszenia. Zgodnie z jej zapisami po 9-miesięcznym okresie przejściowym nie będzie możliwa sprzedaż i wkładów o charakterystycznym aromacie – np. owocowym czy mentolowym.
Nowatorskie wyroby tytoniowe i nikotynowe zagrażają zdrowiu
Wiadomo powszechnie, że tradycyjne papierosy są szkodliwe dla zdrowia. Pojawiły się jednak nowe, równie groźne produkty – takie jak podgrzewane wyroby tytoniowe, e-papierosy (zarówno z nikotyną, jak i bez), woreczki z syntetyczną nikotyną oraz inne produkty nikotynowe. Te produkty są wyjątkowo atrakcyjne – nie tylko dla dorosłych, ale przede wszystkim dla młodych ludzi. Często sprawiają wrażenie mniej szkodliwych niż tradycyjne papierosy, co daje złudne poczucie bezpieczeństwa.
Ministerstwo Zdrowia pracuje nad kolejnymi ustawami, które wprowadzą surowe przepisy dotyczące wyrobów tytoniowych i nikotynowych. Każda z nich jest na innym etapie legislacyjnym.
1. Zakaz sprzedaży jednorazowych e-papierosów i smakowych woreczków nikotynowych
To najnowszy projekt nowelizacji ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych.
Co chce wprowadzić MZ?
- zakaz sprzedaży wszystkich jednorazowych e-papierosów (z nikotyną i bez niej) – aby te produkty zniknęły z rynku;
- zakaz sprzedaży smakowych woreczków nikotynowych – aby w obrocie zostały tylko te o smaku tytoniu;
- nowe zasady sprzedaży innych wyrobów z nikotyną (np. tabletek) – aby były traktowane jak leki i mogły być sprzedawane tylko w aptece i dopiero, gdy zatwierdzi je Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL);
- większą kontrolę nad e-papierosami – badanie składu płynów w e-papierosach, aby sprawdzić, czy nie zawierają szkodliwych substancji.
Jednorazowe e-papierosy są coraz bardziej popularne – zwłaszcza wśród młodych ludzi. Dla wielu nastolatków to pierwszy kontakt z nikotyną i początek uzależnienia. Problem dotyczy nie tylko e-papierosów z nikotyną – produkty beznikotynowe też stanowią zagrożenie. Osoby, które sięgają po e-papierosy bez nikotyny, w późniejszym czasie chętniej wybierają te z nikotyną.
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) jasno wskazuje, że atrakcyjne smaki i zapachy (np. owocowe czy mentolowe) przyciągają młodych ludzi i zwiększają ryzyko uzależnienia.
Całkowity zakaz jednorazowych e-papierosów i smakowych woreczków nikotynowych ograniczy ich dostępność i zmniejszy te zagrożenia dla zdrowia.
Projekt nowelizacji ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych po konsultacjach wewnętrznych zostanie przekazany do uzgadniań i konsultacji publicznych.
Czytaj też:
„Mówimy wprost: albo noga, albo papierosy”
2. Regulacja rynku e-papierosów i woreczków nikotynowych
Projekt nowelizacji Ustawy z 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (UD 86) kompleksowo reguluje rynek elektronicznych papierosów i obejmuje przepisami wszystkie rodzaje tych produktów – niezależnie od tego, czy płyny, które są w nich używane, mają w składzie nikotynę czy też nie.
Co chce wprowadzić resort zdrowia?
Ograniczenia w obrocie i promocji beznikotynowych e-papierosów:
- zakaz sprzedaży dzieciom i młodzieży do 18. roku życia (w efekcie ten zakaz będzie dotyczył wszystkich elektronicznych papierosów: jednorazowych i wielorazowych, z nikotyną i bez),
- zakaz sprzedaży w automatach i na odległość (np. przez Internet),
- zakaz reklamy i promocji, (obecnie płyny bez nikotyny nie są uregulowane w Ustawie, więc nie dotyczy ich żaden zakaz wynikający z ustawy tytoniowej),
- obowiązek oznakowania opakowań jako wyrobu szkodliwego dla zdrowia,
- zakaz palenia w miejscach publicznych (np. w szkołach, restauracjach, na placach zabaw, i przystankach komunikacji miejskiej) – ta zasada już dotyczy elektronicznych papierosów z płynem, który zawiera nikotynę.
Ograniczenia w obrocie pojemników zapasowych z płynem beznikotynowym do e-papierosów:
- zakaz sprzedaży dzieciom i młodzieży do 18. roku życia,
- zakaz sprzedaży w automatach i na odległość (np. przez Internet),
- zakaz reklamy i promocji,
- obowiązek oznakowania opakowań jako wyrób szkodliwy dla zdrowia,
- większy nadzór nad ich składem – skład będzie musiał być dostosowany do wymogów ustawy (płyn nie będzie mógł zawierać substancji szkodliwych, takich jak te o właściwościach rakotwórczych),
- informacje na ich temat będą zgłaszane do Biura do spraw Substancji Chemicznych co najmniej 6 miesięcy przed planowanym wprowadzeniem do sprzedaży.
- zakaz sprzedaży dzieciom i młodzieży do 18. roku życia,
- zakaz sprzedaży w automatach i na odległość (np. przez Internet),
- zakaz reklamy i promocji,
- obowiązek oznakowania opakowań jako wyrób szkodliwy dla zdrowia,
- większy nadzór nad ich składem – skład będzie musiał być dostosowany do wymogów ustawy (woreczki nikotynowe nie będą mogły zawierać substancji szkodliwych, takich jak te o właściwościach rakotwórczych),
- informacje na ich temat będą zgłaszane do Biura do spraw Substancji Chemicznych co najmniej 6 miesięcy przed planowanym wprowadzeniem do sprzedaży,
- ograniczenie maksymalnej zawartości nikotyny w woreczkach do 20 mg/g,
- zostaną uznane za wyroby powiązane i zdefiniowane jako produkty do użytku doustnego, które zawierają nikotynę (bez tytoniu) i są porcjowane w woreczkach.
Obecnie przepisy nie regulują płynów beznikotynowych do e-papierosów, niezależnie od ich rodzaju – zarówno jednorazowych, jak i wielorazowych. W efekcie nie podlegają one ograniczeniom wiekowym, jakie dotyczą wyrobów tytoniowych i płynów z nikotyną.
Badania Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) wskazują, że młode osoby, które sięgają po e-papierosy – zarówno z nikotyną, jak i bez niej – ponad dwa razy częściej uzależniają się od tytoniu. Płyny beznikotynowe, mimo braku nikotyny, mogą prowadzić do wzrostu liczby użytkowników wyrobów tytoniowych i elektronicznych papierosów wśród młodzieży. Dlatego resort chce ograniczyć ich sprzedaż dzieciom i młodzieży poniżej 18. roku życia i wyeliminować sprzedaż w automatach i przez internet.
Podobna sytuacja jest w przypadku woreczków nikotynowych – nie są sklasyfikowane jako wyroby tytoniowe ani produkty farmaceutyczne i są sprzedawane bez żadnych regulacji.
Dziś stężenie nikotyny w woreczkach waha się od 0–8 mg/g do nawet ponad 60 mg/g. Brak ograniczeń dotyczących ich składu i sprzedaży oznacza, że może je kupić każdy – niezależnie od wieku. To poważne zagrożenie zwłaszcza dla dzieci i młodzieży. Wprowadzenie odpowiednich regulacji jest konieczne, aby ograniczyć dostępność tych produktów i mieć większą kontrolę nad ich składem.
Nowe przepisy przewidują też obowiązek zgłaszania informacji o pojemnikach zapasowych do e-papierosów i woreczkach nikotynowych do Prezesa Biura do spraw Substancji Chemicznych i dostosowanie ich składu do wymogów ustawy antytytoniowej. To pozwoli kontrolować ich skład i wyeliminuje z niego substancje niedozwolone i potencjalnie szkodliwe.
Projekt zmiany ustawy przyjęła Rada Ministrów. Obecnie jest notyfikowany w Komisji Europejskiej (zgodnie z procedurą powiadamiania w Komisji Europejskiej na podstawie dyrektywy (UE) 2015/1535). Termin uzgodnień między państwami członkowskimi Unii oraz Komisją mija 28 kwietnia 2025 r. Następnie projekt trafi pod obrady Sejmu.
Ustawa wejdzie w życie 14 dni od ogłoszenia i przewiduje 6-miesięczny okres przejściowy dla nowych przepisów.
Czytaj też:
Zakaz sprzedaży jednorazowych e-papierosów jeszcze w tym roku