Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) przedstawiła raport mówiący o najczęstszych przyczynach zgonów w 2023 r. Czołowa 10 była odpowiedzialna za 33 mln zgonów na całym świecie, co stanowiło 54 proc. z całkowitej liczby 61 mln zgonów.
Choroby serca i płuc
Schorzenia odpowiadające za największą liczbę ofiar śmiertelnych na świecie można umieścić w dwóch najbardziej niebezpiecznych dla zdrowia grupach: choroby układu krążenia (choroba niedokrwienna serca, udar mózgu) oraz choroby układu oddechowego (przewlekła obturacyjna choroba płuc, infekcje dolnych dróg oddechowych).
WHO zaznacza jednocześnie, że po raz pierwszy od wybuchu pandemii koronawirusa w 2020 r., COVID-19 nie znalazł się w pierwszej dziesiątce głównych przyczyn zgonów.
Organizacja wyjaśnia, że przyczyny zgonów na świecie można podzielić na trzy kategorie: choroby zakaźne (choroby infekcyjne i pasożytnicze oraz schorzenia związane z ciążą i porodem, okresem okołoporodowym i stanem odżywienia), choroby niezakaźne (przewlekłe) oraz urazy.
W światowych statystykach 8 z 10 głównych przyczyn zgonów w 2023 roku to choroby niezakaźne, odpowiadające za 47 proc. wszystkich zgonów na świecie i 88 proc. zgonów z czołowej dziesiątki.
Najczęstsze przyczyny zgonów
Dane WHO wskazują, że najczęstszą przyczyną zgonów na świecie jest choroba niedokrwienna serca (choroba wieńcowa) odpowiadająca za 16 proc. wszystkich przypadków śmiertelnych. W przypadku tej choroby odnotowano największy wzrost liczby zgonów – o 3 mln od 2000 r. W 2023 r. zmarło z tego powodu 9,5 mln osób.
W Polsce z tego powodu umiera około 100 tys. osób rocznie. Również w naszym kraju to najczęstsza przyczyna śmierci wśród chorób sercowo-naczyniowych.
Na drugim i trzecim miejscu w 2023 r. znalazły się udar mózgu i przewlekła obturacyjna choroba płuc, odpowiadające za 11 proc. (6,8 mln) i 6 proc. (3,6 mln) wszystkich zgonów.
Na czwartym miejscu (2,7 mln ofiar śmiertelnych) znalazły się infekcje dolnych dróg oddechowych, co czyni je najbardziej śmiertelną spośród chorób zakaźnych. Liczba zgonów z tego powodu w 2023 r. wzrosła w porównaniu z 2022 r., przy jednoczesnym spadku śmiertelności z powodu COVID-19.
Na piątym miejscu znalazła się choroba Alzheimera i inne choroby demencyjne. Liczba zgonów z tego powodu w 2023 r. wyniosła 2,1 mln. WHO jednocześnie podkreśla, że te schorzenia w nieproporcjonalnie większym stopniu dotykają kobiety. W tej grupie odnotowano 66 proc. przypadków śmiertelnych.
Na szóstym miejscu znalazła cukrzyca. Liczba ofiar na świecie w 2023 r. z tego powodu to 2 mln, dwa razy więcej niż w 2000 r.
Liczba zgonów z powodu nowotworów tchawicy, oskrzeli i płuc wzrosła z 1,1 mln w 2000 r. do 1,8 mln w 2023 r., co sprawiło, że śmiertelność z powodu tych chorób zajęła siódme miejsce.
WHO wymienia dwie przyczyny zgonów, które w 2000 r. były w pierwszej dziesiątce, a teraz znalazły się na dalszej pozycji. To HIV/AIDS (liczba przypadków śmiertelnych od tamtego czasu spadła o 62 proc., co sprawiło, że choroba przesunęła się z 7. miejsca na 22.) oraz powikłania związane z przedwczesnym porodem zmniejszyła – spadek z 8. pozycji na 16.
Z drugiej strony znacznie wyżej znalazły się zgony z powodu chorób nerek – liczba przypadków śmiertelnych wzrosła o 86 proc. w okresie od 2000 do 2023 roku – ta przyczyna „awansowała” z 17. na 9. miejsce.
Z kolei choroby nerek awansowały z siedemnastego na dziewiąte miejsce wśród głównych przyczyn zgonów na świecie, a liczba
Oto 10 najczęstszych przyczyn zgonów na świecie w 2023 r.:
- Choroba niedokrwienna serca
- Udar mózgu
- Przewlekła obturacyjna choroba płuc
- Infekcje dolnych dróg oddechowych
- Choroba Alzheimera i inne schorzenia demencyjne
- Cukrzyca
- Rak tchawicy, oskrzeli, płuc
- Nadciśnieniowa choroba serca
- Choroby nerek
- Choroby biegunkowe/Przewlekłe choroby układu pokarmowego
Na co umierają mieszkańcy biednych i bogatych krajów
WHO przypomina w swoim raporcie, że Bank Światowy dzieli gospodarki świata na cztery grupy, biorąc pod uwagę ich PKB: kraje o niskim dochodzie, kraje o dochodzie poniżej średniej, kraje o dochodzie powyżej średniej oraz kraje o wysokim dochodzie.
Światowa Organizacja Zdrowia wskazuje, że osoby zamieszkujące kraje o niskim dochodzie są znacznie bardziej narażone na śmierć z powodu chorób zakaźnych niż chorób niezakaźnych. W 2023 r. choroby zakaźne zajęły siedem miejsc w czołowej 10. W czołówce wciąż znajdują się malaria, gruźlica oraz HIV/AIDS, aczkolwiek w przypadku każdej z tych chorób odnotowano znaczny spadek liczby ofiar. Największy spadek w dotyczył HIV/AIDS – w 2023 r. było o 62 proc. mniej zgonów niż w 2000 r.
Wciąż poważnym problemem są choroby biegunkowe. W 2023 r. znalazły się na 5. miejscu, aczkolwiek w 2000 r. były na pierwszym. W tej grupie państw stosunkowo rzadkim schorzeniem jest POChP, w 2023 r. nie znalazła się w czołowej 10.
Na ósmym miejscu znalazła się liczba ofiar spowodowanych wypadkami drogowymi.
W krajach o wysokim dochodzie dziewięć z 10 głównych przyczyn zgonów w 2023 roku stanowiły choroby niezakaźne. Jedyną chorobą zakaźną w tej klasyfikacji to infekcje dolnych dróg oddechowych, znalazły się na 6. miejscu.
Na czołowych miejscach niezmiennie znajdują się choroba niedokrwienna serca i udar mózgu, aczkolwiek liczba ofiar spadła w porównaniu z 2000 r., odpowiednio o 18 i 26 proc. Tylko w tej grupie krajów odnotowane takie spadki.
Dwukrotnie wzrosła natomiast liczba ofiar z powodu nadciśnieniowej choroby serca od 2000 r., schorzenie przesunęło się z 15. miejsca na ósme.
Gwałtownie wzrosła również liczba zgonów spowodowanych chorobą Alzheimera i innymi postaciami demencji – od 2000 roku zwiększyła się niemal czterokrotnie. Te schorzenia stały się trzecią przyczyną zgonów w krajach o wysokim dochodzie („awans” z siódmego). Wyprzedziły tym samym raka płuca, który w 2000 r. był trzecią przyczyną zgonów, a w 2023 r. spadł na miejsce czwarte.
Czytaj też:
5 sygnałów chorego serca. Sprawdź, jakich objawów nie wolno lekceważyć Czytaj też:
Kardiolodzy: To najlepsze ćwiczenie dla naszego serca