Aktywność fizyczna to jeden z najważniejszych elementów zdrowego stylu życia i profilaktyki. Regularny ruch wpływa nie tylko na kondycję i sylwetkę czy prawidłowe funkcjonowanie całego organizmu, ale przede wszystkim zmniejsza ryzyko wielu chorób przewlekłych i tych pojawiających się z wiekiem.
Trzeba się ruszać, żeby mniej chorować
Lista schorzeń, których rozwój możemy oddalić lub opóźnić dzięki aktywności fizycznej, jest bardzo długa. To m.in. choroby metaboliczne, jak otyłość i cukrzyca typu 2, choroby sercowo-naczyniowe, choroby nowotworowe (zwłaszcza rak jelita grubego, płuca, piersi i prostaty), choroby psychiczne i neurologiczne oraz schorzenia układu ruchu. Dzięki aktywności sportowej po prostu żyjemy dłużej.
Zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) dotyczące dorosłych mówią o 150-300 minutach umiarkowanej aktywności aerobowej tygodniowo (np. szybki marsz, jazda na rowerze) lub 75-150 minutach intensywnej aktywności (np. bieganie, pływanie). Do tego powinno się dwa razy w tygodniu wykonywać ćwiczenia wzmacniające mięśnie.
Polacy są za mało aktywni fizycznie
Niestety Polacy bardzo słabo stosują się do tych zaleceń. Coroczne raporty publikowane przez różne ośrodki pokazują, że jesteśmy jednym z najmniej aktywnych ruchowo narodów w Europie. Raport OECD z 2023 r. mówił o tym, że regularnie uprawia jakiś sport zaledwie 4 proc. Polaków. 21 proc. deklarowało że jest aktywna "z pewną regularnością", natomiast aż 65 proc. ankietowanych odpowiedziało, że nie podejmuje żadnej aktywności sportowej. W tym zestawieniu Polska znalazła się na trzecim miejscu od końca, gorsi byli jedynie Portugalczycy i Grecy.
Dla porównania – brak jakichkolwiek ćwiczeń deklarowało jedynie 8 proc. Finów, 12 proc. Szwedów i 20 proc. Duńczyków. Nieprzypadkowo te kraje znajdują się czołówce państwo o najdłuższej średniej oczekiwanej długości życia. Wg danych Eurostatu z 2024 r. średnia długość życia Szwedów to 83,8 roku, a Polaków 78,5 roku.
Długość życia w Polsce nieznacznie się wydłuża z roku na rok, jednak Europa Zachodnia cały czas nam ucieka w tym parametrze. To m.in. z powodu znacznie aktywniejszych społeczności, głównie w państwach nordyckich.
Na inny aspekt zwraca uwagę prof. Paweł Koczkodaj, kierownik Pracowni Prewencji Pierwotnej i Polityki Zdrowotnej w Narodowym Instytucie Onkologii. Chodzi o aktywność fizyczną, jeden z najważniejszych elementów profilaktyki zdrowotnej.
– Dane wskazują, że w grupie wiekowej 55 plus, ponad 90 proc. zarówno mężczyzn, jak i kobiet w Polsce deklaruje, że jest nieaktywna fizycznie wcale, bądź jest aktywna rzadko. Jeden najsilniejszych czynników protekcyjnych, wydłużających życie i sprawność, jest praktycznie nieobecny w naszym życiu. Jesteśmy zbyt mało aktywnym fizycznie społeczeństwem – mówił dla NewsMed prof. Paweł Koczkodaj, kierownik Pracowni Prewencji Pierwotnej i Polityki Zdrowotnej w Narodowym Instytucie Onkologii.
Z kolei z ubiegłorocznego badania poziomu aktywności fizycznej Polaków, przeprowadzonego na zlecenie Ministerstwa Sportu i Turystyki, wynikało, że zaledwie 23 proc. osób powyżej 15. roku życia spełnia rekomendacje WHO dotyczące minimalnej dawki aktywności fizycznej. Jak zaznaczał Piotr Borys, sekretarz stanu w Ministerstwie Sportu i Turystyki, po włączeniu do analizy osób regularnie przemieszczających się na rowerze odsetek ten rośnie do jedynie 29 proc.
– W praktyce oznacza to, że blisko 7 na 10 dorosłych Polaków rusza się zbyt mało, by osiągnąć korzyści zdrowotne wynikające z aktywności fizycznej – mówił wiceminister.
Brak ruchu to większa liczba zgonów
A brak aktywności fizycznej przekłada się bardzo wymiernie na skrócenie długości życia. Z opublikowanego w 2025 r. raportu „Korzyści z aktywności fizycznej Polek i Polaków – ocena wpływu na zdrowie, gospodarkę i rynek pracy”, opracowanego przez Instytut Badań Strukturalnych na zlecenie Benefit Systems, wynika, że gdyby co drugi nieaktywny fizycznie mieszkaniec Polski zaczął ćwiczyć, liczba zgonów rocznie mogłaby spaść o 13,7 proc. – z 407,3 tys. do 351,4 tys. Oczekiwana długość życia wzrosłaby do 79,9 lat, czyli o 13 miesięcy. Zmniejszyłaby się również liczba dni hospitalizacji o 1,7 mln do 31 mln.
W raporcie też wskazano, jak zwiększenie aktywności przełożyłoby się na statystyki dotyczące konkretnych schorzeń. Spadek liczby zachorowań na nowotwory to 4,4 tys. rocznie. Liczba zachorowań na choroby układu krążenia zmniejszyłaby się o 973 tys. osób. W przypadku udarów rejestrowano by 7,2 tys. zdarzeń mniej każdego roku, a w przypadku nadciśnienia aż 1,2 mln przypadków mniej.
W grupie chorób metabolicznych częstość występowania obniżyłaby się o 304,8 tys. osób. Poprawie uległyby także wskaźniki masy ciała, zarówno wśród osób z otyłością, jak i z nadwagą, łącznie o 577,2 tys. osób. Zmniejszyłaby się również częstość występowania depresji – o 407,7 tys. osób.
Czytaj też:
Prof. Ptaszyński: Pacjenci wolą wziąć lek na odchudzanie niż się ruszać Czytaj też:
Prosta aktywność fizyczna może dać 10 lat więcej życia. Ekspert: Korzyści zdrowotne bez poczucia, że to narzucony trening