Główny Inspektorat Sanitarny w ramach kampanii „LAS – Letnia Akademia Sanepidu” przypomina o niebezpieczeństwach związanych z czasem wakacji i urlopów. Jednym z obszarów, gdzie wysoka temperatura stwarza warunki sprzyjające występowaniu zagrożeń, jest żywność.
Dlaczego więcej zatruć jest latem?
GIS podkreśla, że okres wakacyjno-urlopowy stwarza warunki sprzyjające rozwojowi wielu drobnoustrojów chorobotwórczych.
„Wysokie temperatury, częstsze i dłuższe podróże, korzystanie z gastronomii, mniejsza dbałość o higienę, spożywanie posiłków poza domem oraz zmiana codziennych nawyków mogą zwiększać ryzyko zatruć pokarmowych i zakażeń przenoszonych drogą pokarmową" – pisze GIS.
W sezonie wakacyjnym częściej dochodzi do:
- przerwania tzw. łańcucha chłodniczego,
- niewłaściwego przechowywania żywności,
- pozostawiania produktów przez dłuższy czas w nieodpowiednich warunkach,
- zanieczyszczeń krzyżowych podczas przygotowywania posiłków,
- spożywania żywności w miejscach o nieznanym standardzie sanitarnym.
Wysoka temperatura sprzyja namnażaniu bakterii, wirusów i innych drobnoustrojów odpowiedzialnych za choroby przenoszone drogą pokarmową. Do najczęściej występujących należą zakażenia wywoływane przez bakterie z rodzaju Salmonella, Campylobacter i Listeria, a także zakażenia wirusowe, zwłaszcza norowirusowe.
Na cięższy przebieg choroby i ryzyko powikłań najbardziej narażone są dzieci, osoby starsze, kobiety w ciąży oraz osoby z obniżoną odpornością. W tych grupach nawet pozornie łagodne zakażenia mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych.
Najważniejsze źródła zakażeń
GIS wymienia najważniejsze czynniki potęgujące ryzyko zagrożeń pokarmowych.
Zmiany klimatu. Wzrost temperatur, częstsze fale upałów oraz nasilające się ekstremalne zjawiska pogodowe mogą sprzyjać namnażaniu drobnoustrojów chorobotwórczych, zwiększać ryzyko zanieczyszczenia żywności i wody oraz utrudniać zapewnienie odpowiednich warunków produkcji, transportu i przechowywania produktów spożywczych.
Turystyka. Wakacyjne podróże sprzyjają poznawaniu nowych smaków, lokalnych produktów i tradycji kulinarnych. Jednocześnie w niektórych przypadkach mogą oznaczać kontakt z odmiennymi warunkami sanitarnymi, wymaganiami higienicznymi, zanieczyszczeniem drobnoustrojami, z którymi organizm nie miał wcześniej styczności. Z tego względu podróżni często należą do grup bardziej narażonych na choroby przenoszone drogą pokarmową. Główne problemy zdrowotne to biegunka podróżnych, a także choroby zakaźne związane ze spożyciem skażonej żywności lub wody, tj. dur brzuszny, wirusowe zapalenie wątroby typu A czy cholera
Żywność uliczna. Podczas podróży wiele osób chętnie sięga po lokalne produkty oraz potrawy przygotowywane na targach, festynach czy w niewielkich punktach gastronomicznych. To naturalny element poznawania kultury, tradycji i zwyczajów kulinarnych odwiedzanych miejsc. Bezpieczeństwo takich produktów zależy jednak od wielu czynników, w tym jakości surowców, dostępu do bezpiecznej wody oraz warunków higienicznych przygotowywania, przechowywania i serwowania żywności. Ważne jest zachowanie podstawowej ostrożności i zwracanie uwagi na warunki higieniczne w miejscu zakupu oraz przygotowywania posiłków.
Woda. Woda może stanowić źródło zakażeń zarówno bezpośrednio, poprzez spożycie, jak i pośrednio – podczas przygotowywania posiłków, mycia produktów spożywczych i naczyń czy produkcji lodu. Ryzyko zdrowotne zależy między innymi od lokalnych warunków sanitarnych, stanu infrastruktury wodociągowej oraz sytuacji epidemiologicznej danego regionu.
Co powinno zaniepokoić?
GIS podkreśla, że większość zatruć pokarmowych ma łagodny przebieg i ustępuje samoistnie. Ale jednak w niektórych sytuacjach konieczna jest jednak konsultacja medyczna.
Pomoc może być potrzebna, gdy:
- biegunka utrzymuje się dłużej niż 2–3 dni,
- pojawia się krew w stolcu,
- występuje wysoka gorączka,
- pojawiają się objawy odwodnienia (silne pragnienie, suchość w ustach, zawroty głowy, znaczne ograniczenie oddawania moczu),
- dolegliwości dotyczą niemowlęcia, osoby starszej, kobiety w ciąży lub osoby z obniżoną odpornością.
Najważniejsze zasady bezpieczeństwa
Główny Inspektorat Sanitarny przypomina, że jednym z najskuteczniejszych sposobów ograniczania ryzyka zakażeń nadal jest prawidłowa higiena rąk.
Światowa Organizacja Zdrowia wskazuje, że należy ona do podstawowych działań zapobiegających rozprzestrzenianiu się chorób zakaźnych. Odgrywa także ważną rolę w bezpieczeństwie żywności, ponieważ ręce są jednym z najczęstszych sposobów przenoszenia drobnoustrojów między człowiekiem, żywnością i środowiskiem – pisze GIS.
Inspektorat wymienia najważniejsze zasady bezpieczeństwa
O czym warto pamiętać podczas wakacji?
- myj ręce przed przygotowaniem i spożywaniem posiłków,
- zwracaj uwagę na warunki przechowywania żywności,
- korzystaj ze sprawdzonych punktów gastronomicznych,
- pij wodę z bezpiecznych dostaw wody,
- przechowuj produkty wymagające chłodzenia w odpowiednich warunkach,
- przed wyjazdem sprawdź aktualne zalecenia zdrowotne dla kraju docelowego.
Czytaj też:
Upały, zatrucia, alkohol. Dr Grzesiowski: Wakacje to czas zwiększonego ryzyka