Od 1 sierpnia klasyczna cytologia nie jest już wykonywana w ramach programu profilaktyki raka szyjki macicy finansowanego przez NFZ. Jej miejsce zajął test HPV HR, który wykrywa materiał genetyczny typów wirusa brodawczaka ludzkiego związanych z wysokim ryzykiem rozwoju nowotworu.
Sposób pobrania materiału zasadniczo się nie zmienia. Lekarz lub położna pobiera wymaz z szyjki macicy za pomocą delikatnej szczoteczki. Inny jest natomiast sposób badania próbki oraz dalsze postępowanie zależne od wyniku.
Najpierw test HPV HR
Test HPV HR pozwala wykryć DNA lub RNA typów wirusa brodawczaka ludzkiego o wysokim potencjale onkogennym. Zakażenie HPV jest głównym czynnikiem ryzyka rozwoju raka szyjki macicy.
W przypadku, gdy wynik testu jest ujemny, cytologia LBC nie jest wykonywana. Kolejne badanie w standardowym schemacie przypada po pięciu latach, chyba że lekarz zaleci inaczej.
Dodatni wynik. Cytologia LBC z tej samej próbki
Jeżeli test wykaże zakażenie wysokoonkogennym typem HPV, laboratorium z tego samego pobranego materiału wykonuje cytologię na podłożu płynnym, czyli LBC. Pacjentka nie musi ponownie zgłaszać się na pobranie wymazu.
Cytologia LBC służy ocenie komórek szyjki macicy i pozwala sprawdzić, czy pojawiły się w nich nieprawidłowości. Dalsze postępowanie zależy od wyniku badania i zaleceń lekarza.
Kto może skorzystać z bezpłatnego badania?
Program profilaktyki raka szyjki macicy obejmuje kobiety w wieku od 25 do 64 lat. Test HPV HR można standardowo wykonać raz na pięć lat, o ile lekarz nie zaleci częstszej kontroli.
Jeżeli pacjentka spełnia kryteria programu i od poprzedniego badania upłynął wymagany czas, system udostępni możliwość zapisania się przez Internetowe Konto Pacjenta lub aplikację mojeIKP. Na badanie nie trzeba mieć skierowania.
Jak zapisać się przez Internetowe Konto Pacjenta?
Aby umówić test HPV HR przez IKP:
- Zaloguj się na Internetowe Konto Pacjenta.
- Wejdź w zakładkę „E-rejestracja”.
- Wybierz opcję „Umów badanie profilaktyczne”.
- Wskaż program profilaktyki raka szyjki macicy.
- Podaj miejscowość, kod pocztowy lub odległość, w jakiej chcesz znaleźć placówkę.
- Określ odpowiadające Ci dni i godziny.
- Wybierz dogodny termin i potwierdź zapis.
- Umówione badanie będzie widoczne wśród zaplanowanych wizyt.
Jak umówić test w aplikacji mojeIKP?
Zapis przez aplikację mobilną wygląda podobnie:
- Otwórz aplikację mojeIKP i zaloguj się.
- Przejdź do sekcji „Zdrowie”.
- Wybierz kafel „Rejestracja na wizytę”.
- Kliknij „Umów wizytę lub badanie”.
- Wybierz właściwy program profilaktyczny.
- Podaj lokalizację oraz odpowiadające Ci dni i godziny.
- Wskaż termin i potwierdź rezerwację.
W aplikacji można później sprawdzić szczegóły zapisu lub odwołać wizytę.
Można zapisać się także w przychodni lub cytobusie
Korzystanie z e-rejestracji nie jest obowiązkowe. Na test HPV HR można umówić się osobiście albo telefonicznie w placówce realizującej program. Przychodnia sprawdzi numer PESEL pacjentki i zweryfikuje, czy przysługuje jej bezpłatne badanie. Można również skorzystać z cytobusu. Wykonanie testu może zaproponować także ginekolog podczas wizyty kontrolnej.
System przypomni o badaniu
Po umówieniu terminu przesyłane są: potwierdzenie oraz przypomnienia (siedem dni przed badaniem i dzień przed wizytą). W zależności od danych kontaktowych i sposobu dokonania rejestracji komunikat może zostać przesłany:
- SMS-em,
- e-mailem,
- jako powiadomienie w aplikacji mojeIKP.
Samodzielnie dokonany zapis można również sprawdzić w zakładce z zaplanowanymi wizytami.
Jak odwołać lub zmienić termin?
Jeżeli pacjentka nie może zgłosić się na badanie, powinna odwołać rezerwację. Może to zrobić na kilka sposobów:
- przez IKP lub aplikację mojeIKP, wybierając opcję „Anuluj” przy zaplanowanej wizycie;
- telefonicznie w placówce;
- odpowiadając kodem wskazanym w wiadomości SMS przypominającej o badaniu.
Aby zmienić termin, należy najpierw odwołać dotychczasową rezerwację, a następnie zapisać się ponownie.
Jak przygotować się do testu?
Materiał do testu pobiera lekarz lub położna za pomocą szczoteczki. Aby próbka nadawała się do prawidłowej oceny, należy pamiętać o tych zasadach:
- nie zgłaszać się na badanie podczas miesiączki,
- najlepiej wykonać je po zakończeniu krwawienia,
- przez kilka dni przed pobraniem powstrzymać się od współżycia,
- nie stosować przed badaniem leków dopochwowych,
- po badaniu ginekologicznym odczekać co najmniej jeden dzień.
Na wizytę należy zabrać dokument tożsamości.
Nie warto czekać na pierwsze objawy
Rak szyjki macicy może przez długi czas rozwijać się bez wyraźnych dolegliwości. Dlatego badania profilaktyczne wykonuje się również u kobiet, które czują się zdrowe i nie obserwują niepokojących objawów.
Nowy schemat pozwala najpierw wykryć zakażenie wysokoonkogennym typem HPV, a następnie – tylko w razie potrzeby – ocenić komórki szyjki macicy za pomocą cytologii LBC. Wczesne rozpoznanie nieprawidłowości daje szansę na podjęcie leczenia, zanim dojdzie do rozwoju zaawansowanej choroby.
Czytaj też:
Rak endometrium wciąż zbiera żniwo. Dr Anna Dańska-Bidzińska wskazuje, co trzeba zmienić Czytaj też:
Dr Anna Dańska – Bidzińska: Przypuszczamy, dlaczego te pacjentki umierają Czytaj też:
Dr Anna Dańska-Bidzińska: Rak trzonu macicy - jedno rozpoznanie, cztery różne choroby Czytaj też:
Dr Anna Dańska-Bidzińska: Rośnie liczba zachorowań na raka trzonu macicy. Można temu zapobiec Czytaj też:
Codziennie 16 kobiet słyszy diagnozę: rak endometrium