Badania to jedna z podstaw profilaktyki. Regularnie badać się powinny osoby w każdym wieku, zarówno mężczyźni, jak i kobiety. Odpowiednia profilaktyka to klucz do dłuższego życia i najlepszy sposób na unikanie lub wcześniejsze wykrywanie chorób. Specjaliści podkreślają, że nie tylko łatwiej zapobiegać niż leczyć, ale także wydatki na profilaktykę są kilku, a nawet kilkunastokrotnie mniejsze niż leczenie.
Przypominanie o profilaktyce jest szczególnie ważne w przypadku mężczyzn. Panowie rzadziej myślą o zdrowiu. – Są badania, które pokazują, że mężczyźni mniej chętnie chodzą do lekarza, także na badania profilaktyczne – mówił prof. Paweł Koczkodaj w rozmowie z NewsMed.
Marek Augustyn, wiceprezes NFZ, podczas Dnia Zdrowia z Wprost. również zwracał uwagę, że kobiety częściej myślą o profilaktyce – odpowiadały za 62 proc. liczby ankiet wypełnionych w ramach programu Moje Zdrowie
Badania, które mężczyźni powinni wykonywać w każdym wieku
To, jakie badania profilaktyczne trzeba wykonywać, zależy od wielu czynników, jak choćby – poza wiekiem – aktualny stan zdrowia, styl życia czy obciążenia genetyczne.
Jednak jest pewien „żelazny” zestaw badań, które trzeba regularnie wykonywać od najmłodszych lat w dorosłości. To przede wszystkim:
- morfologia krwi – pozwala ocenić ogólny stan zdrowia, wykrywa m.in. anemie, stany zapalne i choroby nowotworowe,
- badanie ogólne moczu – kontroluje m.in. pracę nerek i dróg moczowych,
- poziom glukozy we krwi – pozwala wcześnie wykryć cukrzycę typu 2 lub insulinooporność,
- poziom ciśnienia tętniczego – regularne pomiary pomagają wykryć nadciśnienie, które dotyczy bardzo dużej grupy Polaków.
Te badania należy wykonywać każdego roku.
Raz na trzy lata powinno się wykonywać:
- lipidogram (cholesterol całkowity, HDL, LDL, trójglicerydy) – ocenia ryzyko chorób układu krążenia,
- pomiar stężenia elektrolotów we krwi – ich niedobory mogą powodować zmęczenie czy drżenie mięśni.
Do to tego dochodzi wizyta kontrolna u stomatologa, raz do roku, choć zdaniem specjalistów najlepiej to robić częściej – raz na pół roku. Każdego roku trzeba też odbyć kontrolę znamion i pieprzyków, szczególnie po sezonie letnim.
Ponieważ zachorowania na raka jądra dotyczą głównie młodych mężczyzn, wskazane jest też – co miesiąc – samobadanie jąder od najmłodszych lat.
Warto pomyśleć także o RTG klatki piersiowej i USG jamy brzusznej – raz na pięć lat.
Badania, które mężczyzna powinien wykonać po 30. roku
Do wspomnianych wcześnie badań dochodzi kontrola u okulisty i badanie dna oka – raz na pięć lat.
Ponieważ nadwaga i otyłość to coraz poważniejszy problem zdrowotny w Polsce, wskazana jest też kontrola masy ciała, zwłaszcza u mężczyzn prowadzących siedzący tryb życia, a więc badanie wskaźnika BMI oraz obwodu pasa.
Mężczyźni z historią raka prostaty w rodzinie powinni zacząć wykonywać badania proktologiczne.
Badania, które mężczyzna powinien wykonać po 40. roku
W tym wieku częściej trzeba wykonywać lipidogram (najlepiej raz do roku), badanie okulistyczne (raz na dwa lata) i RTG płuc, zwłaszcza w przypadku osób palących papierosy.
Dochodzą kolejne badania:
- gastroskopia – raz na 5 lat,
- badanie gęstości kości – raz na 10 lat,
- kolonoskopia (jeżeli w rodzinie występował rak jelita grubego) – raz na 5 lat,
- EKG – raz na 5 lat,
- badanie prostaty per rectum – raz na rok,
- oznaczenie antygenu gruczołu krokowego (PSA), pozwalające na wczesne wykrycie raka prostaty.
W ramach profilaktyki nowotworów jelita grubego warto wykonać test na obecność krwi utajonej w kale.
Badania, które mężczyzna powinien wykonać po 50. roku
W tym wieku konieczna jest kolonoskopia (raz na pięć lat) bez względu na historię raka jelita grubego w rodzinie.
Częściej – teraz już każdego roku – należy wykonywać EKG i USG jamy brzusznej.
Panowie powinni też pomyśleć o kontrolnej wizycie u urologa (niezależnie obok badań w kierunku prostaty), badaniu słuchu, a także o przeprowadzeniu testu w kierunku wirusowego zapalenia wątroby typu C oraz próbach wątrobowych.
Darmowe badania profilaktyczne
Część z wymienionych badań można wykonać w ramach darmowych programów profilaktycznych. Jednym z nich jest Moje zdrowie, skierowany do osób mających 20 lat i więcej.
W jego ramach można wykonać następujące badania:
Dostępne dla wszystkich:
- morfologia krwi,
- glukoza,
- kreatynina (z eGFR),
- lipidogram (cholesterol całkowity, LDL, HDL, triglicerydy),
- TSH (hormon tyreotropowy),
- badanie ogólne moczu.
Rozszerzony pakiet, w zależności od wieku i wyniku ankiety:
- ALAT – aminotransferaza alaninowa,
- ASPAT – aminotransferaza asparaginianowa,
- GGTP – gammaglutamylotranspeptydaza,
- PSA całkowity u mężczyzn,
- anty-HCV,
- lipoproteina (a).
Kolonoskopię można natomiast wykonać w ramach programu badań przesiewowych w kierunku raka jelita grubego.
Czytaj też:
Dlaczego Polacy żyją krócej niż mieszkańcy Europy Zachodniej? Eksperci wskazują na kilka przyczyn Czytaj też:
Wiceprezes NFZ: 200 tys. osób rocznie umiera bo nie przestrzega zaleceń lekarza